ปราณบุรี ส่วนหนึ่งเส้นทางผ่านคาบสมุทรอ่าวไทย-อันดามัน | คมชัดลึก

  อ.ปราณบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ เป็นอำเภอชายชายทะเล อยู่ติตต่อระหว่าง อ.หัวหิน และ อ.สามร้อยยอด มีพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นที่ตั้งของเขาสามร้อยยอด ทิวเขาสลับซับซ้อนที่มีมากราวกับสามร้อยยอด เป็นแลนด์มาร์คสำคัญของชาวเรือเดินทะเลว่าได้มาถึงเขตเมืองริมอ่าวไทยแห่งนี้แล้ว

 ชื่อเมืองปราณ นี้ยังได้ปรากฏชื่อในหลักฐานสมัยกรุงศรีอยุธยา ราวหลัง พ.ศ.2200 ในแผนที่บนสมุดภาพไตรภูมิฉบับกรุงศรีอยุธยา มีชื่อ “ปราน” และเมืองสำคัญในบริเวณนั้น เช่น เพชรบุรี, ราชบุรี, กูย, ทุมภอร(ชุมพร), ไชยา, ฯลฯ รวมถึง เขาสามร้อยยอด ที่เชื่อว่าสถานที่เหล่านี้คงมีสำคัญเป็นที่หมายสังเกตจากเรือเดินทะเลและเป็นบ้านเมืองที่เป็นท่าตามแนวชายฝั่งและต่อเนื่องเข้าไปตามเส้นทางแม่น้ำที่เชื่อมทะเล เช่น แม่กลอง-ท่าจีน

 และยังเชื่อได้ว่าบริเวณนี้มีผู้คนมาตั้งถิ่นฐานแล้วอย่างน้อยราว 2,500-3,000 มาแล้ว เพราะพบหลักฐานเป็นภาพเขียนสีบนเพิงผาเขาสามร้อยยอด ยุคเดียวกับผาแต้ม ที่อุบลราชธานี, ประตูผา จ.ลำปาง, ร่วมสมัยกับผาลาย ที่มณฑลกวางสีในจีน มีชนชาติจ้วงพูดตระกูลภาษาไทย-ลาว

 นอกจากนี้ ไม่ไกลนักยังมีด่านสิงขร ที่บ้านด่านสิงขร อ.เมือง เป็นด่านเข้า-ออก เขตไทย-พม่าในปัจจุบัน ที่เป็นเส้นทางข้ามคาบสมุทรโบราณ ระหว่างอ่าวไทยและทะเลอันดามัน โดยผ่านด่านสิงขร แล้วข้ามช่องเขาไปเมืองมะริด ออกชายฝั่งทะเลอันดามัน หรือจากทะเลอันดามันเข้าเมืองมะริด ผ่านด่านสิงขร ไปกุย-ปราณ-ชะอำ-เพชรบุรี เป็นเส้นทางที่ผู้คนใช้ติดต่อค้าขายมาอย่างน้อย 3,000 ปีมาแล้ว จนแม้เมื่อมีการยกทัพจับศึกในพงศาวดารก็ใช้เส้นทางเดียวกันนี้เอง

 แสดงว่า เมืองย่านนี้เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางค้าขายโบราณมีสิ่งของและผู้คนเคลื่อนย้ายไปมา เป็นเขตสำคัญที่มีหลักฐานการค้าการติดต่อของผู้คนจากภายใน-ภานนอก ดังมีนิทานเรื่องตาม่องลาย เป็นส่วนรองรับว่ามีชาวจีนเข้ามาค้าขายถึงบริเวณนี้

"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"

(ภาพ : สมุดภาพไตรภูมิฉบับกรุงศรีอยุธยา-ฉบับกรุงธนบุรี เล่ม1)