การ์ตูนนิสต์รัสเซีย (2) | คมชัดลึก

ว่ากันว่าปูตินเป็นตัวการสั่งยกเลิกรายการหุ่นเสียดสีการเมือง "คูคลี" หรือ "หุ่น" ซึ่งเป็นรายการโทรทัศน์ยอดนิยมรายการหนึ่งในช่วงทศวรรษ 2533 ซึ่งต้องรามือไปหลังปูตินเป็นประธานาธิบดีได้ไม่นาน เนื่องจากมีหุ่นล้อเลียนปูตินรวมอยู่ด้วย

 วิคเตอร์ เชนเดโรวิค ผู้ก่อกำเนิดละครหุ่นคูคลี ซึ่งต้องมาเห็นละครหุ่นนี้ถูกสั่งปิดเมื่อปี 2545 หลังจากสถานีเอ็นทีวีที่ออกอากาศรายการหุ่นการเมืองนี้ต้องอยู่ใต้การควบคุมของรัฐบาลให้ความเห็นว่าถึงจะถูกกลั่นแกล้งถูกสั่งห้ามเผยแพร่ต่อสาธารณชน แต่ทางการก็ไม่สามารถกำจัดการ์ตูนเสียดสีการเมืองให้หมดสิ้นไปได้ จนถึงขณะนี้ การ์ตูนเสียดสีการเมืองก็ยังดำรงอยู่แม้จะหลบลงใต้ดินเป็นการ์ตูนใต้ดินก็ตาม

 "การ์ตูนเสียดสีการเมืองในรัสเซียต้องหลบลงใต้ดินและคงยากที่จะโผล่โฉมขึ้นมาอีกตราบใดที่ปูตินยังกุมอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด" เชนเดโรวิคเผย

 ถ้าเทียบกับยุคอดีตสหภาพโซเวียตรุสเซีย การ์ตูนนิสต์อย่างโบโกราดก็ต้องทำงานใต้ดินแม้ทางการจะยินยอมให้การ์ตูนนิสต์หลายคนวาดการ์ตูนเสียดสีอุดมการณ์ของศัตรูการเมืองในนิตยสารวิพากษ์การเมือง "โครโดดิล"

 ภาพการ์ตูนหลายภาพได้ล้อเลียนปูตินที่ถูกเหยียบแบนแต๊ดแต๋อยู่บนพื้นได้ปรากฏในงานนิทรรศการ "รัสเซียและสหรัฐอเมริกา: การ์ตูนการเมือง อดีตและปัจจุบัน" จัดที่เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเมื่อเร็วๆ นี้ ในจำนวนนี้รวมไปถึงภาพการ์ตูนเสียดสีภาพเดียวของปูตินที่ปรากฏเมื่อปี 2544 รวมอยู่ในโปสเตอร์สมัยสหภาพโซเวียตรัสเซีย เป็นภาพของอดีตประธานาธิบดีปูตินสวมยูนิฟอร์มของกองทัพแดงกำลังเรียกร้องให้ชาวรัสเซียร่วมกันเป็นอาสาสมัครในการทำสงครามกับกลุ่มก่อการร้าย

 "โชคร้ายที่ว่าหลังจากนั้นก็ไม่มีใครได้เห็นการ์ตูนเสียดสีการเมืองปรากฏอยู่ตามหนังสือพิมพ์ฉบับต่างๆ อีกต่อไป" เยฟเกนี อาร์ทีโอมอฟ ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การเมืองแห่งนครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กซึ่งเป็นประธานการจัดงานนิทรรศการครั้งนี้เผยก่อนจะย้ำว่า

 "ทัศนคติของผู้นำต่อการ์ตูนเสียดสีการเมืองสะท้อนถึงระดับประชาธิปไตยในประเทศ"

 "ก่อนนั้น รัสเซียก็เคยมีการ์ตูนเสียดสีการเมืองเหมือนกัน แต่คุณจะหาดูได้เฉพาะที่พิพิธภัณฑ์เท่านั้น" ผู้เข้าร่วมชมนิทรรศการนี้ให้ความเห็น

บุญรัตน์ อภิชาติไตรสรณ์