โบราณสถานหมายเลข 11 บ้านสระมะเขือ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี | คมชัดลึก

 ขณะนี้กำลังเป็นประเด็นให้กรมศิลปากรต้องขบคิดแก้ปัญหา เนื่องจากตัวโบราณสถานอยู่ชิดติดกับพื้นที่อยู่อาศัยของชาวบ้าน จนเรียกได้ว่าเกือบจะเป็นส่วนหนึ่งของหมู่บ้านไปแล้ว

 ประเด็นปัญหาที่ว่านี้คือ ในเมื่อซากโบราณสถานแห่งนี้อยู่บริเวณบ้าน แต่ชาวบ้านบริเวณนั้นไม่สามารถเข้าไปดูแลได้ เพราะกลัวผิดกฎหมาย สภาพที่ปรากฏออกมาคือ หญ้าขึ้นปกคลุมรกรุงรัง ดูแล้วไม่เหลือความเป็นโบราณสถาน

 กฎหมายที่ดูเหมือนว่านักโบราณคดีของกรมศิลปากรจะลืมไป ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลรักษาโบราณสถานของท้องถิ่นมีระบุเอาไว้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 ดังนี้

 บุคคลซึ่งรวมกันเป็นชุมชน ชุมชนท้องถิ่น หรือชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม ย่อมมีสิทธิอนุรักษ์หรือฟื้นฟูจารีตประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรมอันดีของท้องถิ่นและของชาติ และมีส่วนร่วมในการจัดการ การบำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืน (มาตรา 66)

 ข้อกฎหมายอย่างนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรจะเผยแพร่เป็นเบื้องต้นสำหรับให้ชาวบ้านเข้าใจได้ง่ายๆ จะได้ช่วยกรมศิลปากรดูแลรักษาโบราณสถานให้น่ามอง น่าท่องเที่ยวต่อไป

 โบราณสถานหมายเลข 11 นี้ กรมศิลปากรสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นอโรคยาศาล อีกทั้งยังขุดพบโบราณวัตถุทำจากสัมฤทธิ์จำนวนหนึ่ง โบราณวัตถุเหล่านั้นมีจารึกอยู่ด้วย เช่น คันฉ่อง สังข์ เชิงเทียน เป็นต้น ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดปราจีนบุรี

 นอกจากการบริหารจัดการแล้ว นักวิชาการยังต้องแบ่งปันเผยแพร่ความรู้สู่ชุมชนด้วย เพื่อเป็นการสร้างองค์ความรู้เรื่องโบราณสถานทั้งในแง่ประวัติศาสตร์ และการดูแลรักษาอย่างถูกวิธีต่อไป

"เรือนอินทร์  หน้าพระลาน"