เตือนก่อนตายกับกระต่ายตื่นตูม | คมชัดลึก

 พี่ป้าน้าอาของผมต้องอาศัยความช่างสังเกตและหาข้อมูลด้วยตนเอง เพื่อบรรเทาความเสียหายที่เกิดขึ้นจากน้ำท่วมมาโดยตลอด โดยไม่เคยได้รับการเตือนโดยตรงด้วยข้อมูลข่าวสารที่แม่นยำจากหน่วยงานราชการแม้แต่น้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากกรมชลประทานที่มีหน้าที่โดยตรง

 เมื่อคิดเปรียบเทียบกับประเทศอื่นๆ ที่ผมเคยเดินทางไป เช่น ในประเทศญี่ปุ่นที่ผมเดินทางไปบ่อยที่สุด ทุกครั้งที่จะก้าวออกจากโรงแรม คนเดินทางและแขกที่พักสามารถเดินไปดูประกาศเกี่ยวกับสภาพดินฟ้าอากาศ ที่ติดอยู่ในห้องโถงหรือล็อบบี้ของโรงแรมได้ตลอดเวลา และรู้ได้ทันทีว่าควรนำเอาเสื้อกันหนาวกันลมหรือถือร่มติดมือไว้หรือไม่

 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงอากาศเปลี่ยนฤดู หรือในช่วงเวลาที่ดินฟ้าอากาศมีความปรวนแปรเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ประกาศจะถูกนำมาติดเอาไว้เกือบทุกชั่วโมง และมีความแม่นยำอยู่ในระดับสูงมากจนเชื่อถือได้ ทั้งอุณหภูมิของอากาศ, ความชื้นสัมพัทธ์, กระแสลม, แสงแดด และระดับของฝน

 หลายประเทศในทวีปยุโรปก็มีประกาศดังกล่าวบอกเอาไว้เช่นกัน โรงแรมระดับห้าดาวหลายแห่ง เมื่อพนักงานเข้าไปเปิดผ้าคลุมเตียงให้ในตอนเย็น จะมีการวางกระดาษโน้ตข้อความสั้นๆ บอกเอาไว้ว่า ดินฟ้าอากาศในวันรุ่งขึ้นจะอยู่ในสภาพใด ผู้ที่พักจะได้เตรียมเครื่องนุ่มห่มได้ถูกต้อง

 ผมเคยไปที่รัฐโอไฮโอ ในสหรัฐอเมริกา ช่วงที่มีข่าวว่าพายุทอร์นาโดกำลังจะไปเยือน ห้องโถงของโรงแรมจะมีประกาศติดเตือนเอาไว้ตลอดเวลาว่า ความแรงของกระแสลมในเวลานั้นๆ อยู่ที่เท่าใด และจะสามารถสังเกตจากอะไรได้บ้างว่า ต้องระวังอันตรายมากน้อยเพียงใด จนถึงท้ายที่สุดจะบอกทางไปยังห้องหลบภัย ที่ส่วนใหญ่เป็นห้องใต้ดินของโรงแรมได้อย่างไร  

 ระบบการเตือนภัยในต่างประเทศที่ผมบอกมานั้น มิได้เป็นเพียงแค่การลดความเสียหายที่เกิดจากภัยธรรมชาติได้เท่านั้น แต่หากมีการเตือนภัย “ที่แม่นยำเชื่อถือได้” ยังจะเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ธุรกิจการท่องเที่ยวของไทยเจริญเติบโตทำเงินเข้าประเทศได้มากขึ้นอีกด้วย ลองนึกดูว่าถ้านักท่องเที่ยวที่ภูเก็ตได้รับรู้ว่า ไม่ควรออกไปเล่นน้ำไกลจากชายฝั่ง เพราะอาจจะเป็นอันตรายจากคลื่นลมได้  

 หรือควรเตรียมครีมกันแดดและแว่นกันแดดติดมือเอาไว้ด้วย เพราะตลอดวันจะมีแสงแดดจ้าเต็มที่หรือจะมีฝนตกพรำทั้งวัน ให้หากิจกรรมในร่มทำจะเป็นผลดีมากกว่า นักท่องเที่ยวก็จะรู้สึกได้ถึงความปลอดภัยของชีวิต และเกิดความประทับใจกับการมาพักผ่อน 

 แต่การเตือนภัยของประเทศไทยมักจะมีค่าความคลาดเคลื่อนค่อนข้างสูงและบ่อยครั้ง จนทำให้คนที่ออกปากเตือนถูกกล่าวหาอยู่เรื่อยๆ ว่าทำให้เสียบรรยากาศการท่องเที่ยว และทำให้ประชาชนที่ได้รับคำเตือนขาดความเชื่อถือ ทำให้ไม่เตรียมพร้อมรับมือตามคำเตือนที่ได้รับ ทำให้เกิดความเสียหายมากเกินความจำเป็นอยู่เกือบทุกครั้ง ปัญหาของการ “เตือนให้ระวังภัย” กับความหมายของ “กระต่ายตื่นตูม” อย่างนี้ หน่วยงานที่มีหน้าที่โดยตรงคือ ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ต้องเป็นผู้ค้นหาคำตอบเอาเอง มิฉะนั้นประเทศชาติ, ประชาชน และธุรกิจก็จะเสียหายเช่นนี้ตลอดไปครับ

พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ