การเมืองภายใต้ข้อยกเว้นและการทำให้สิทธิเสรีภาพทางการเมืองเป็นเรื่องผิดกฎหมาย | คมชัดลึก

เรื่องการปกครองภายใต้ข้อยกเว้นในปัจจุบันนั้นมีลักษณะที่ละเอียดอ่อนขึ้นกว่าระบอบรัฐประหารโดยตรงหลัง 2549 นั่นคือการปกครองที่คณะรัฐประหารนั้นปกครองประเทศและ/หรือตั้งกลุ่มคนขึ้นมาบริหารบ้านเมืองด้วยการออกกฎหมายเองผ่านการล้มรัฐธรรมนูญเก่า แล้วบอกว่าอีกไม่นานจะสามารถ "กลับสู่ภาวะปรกติ" เช่นการมีการเลือกตั้ง

 ระบอบการปกครองภายใต้ข้อยกเว้นในปัจจุบันมีลักษณะที่สลับซับซ้อนกว่า เพราะไม่ใช้คณะรัฐประหารออกหน้า แต่เป็นการปกครองภายใต้ความร่วมมือระหว่างทีมงานคณะรัฐประหารเดิมกับพรรค/รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง (แต่ไม่ใช่เสียงมากที่สุด) ผ่านการใช้กฎหมายฉุกเฉินที่ยึดโยงกับการตีความที่คลุมเครือกับการงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราโดยเฉพาะเป็นเงื่อนไขที่ทำให้ไม่สามารถใช้สิทธิเสรีภาพทางการเมืองที่ได้รับการระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ

 เรากำลังพูดถึงเรื่องของการใช้กฎหมายสถานการณ์ฉุกเฉินเพื่อทำให้ไม่สามารถใช้สิทธิเสรีภาพทางการเมืองได้ ซึ่งลักษณะเช่นนี้เราก็เคยพบในกรณีของมาเลเซีย และสิงคโปร์มาเช่นกัน

 ในกรณีของการใช้กฎหมายฉุกเฉินของไทยในปัจจุบัน ผมเห็นว่าเรื่องสำคัญไม่ได้อยู่ที่ข้ออ้างเรื่องการระงับความรุนแรงทางกายภาพผ่านการระเบิด หรือข้อหาการหมิ่นและล้มเจ้าดังที่อ้างเอาไว้ ทั้งนี้เพราะว่าสองกรณีนี้สามารถใช้กลไกปรกติของตำรวจในการตรวจสอบจับกุม และต้องดำเนินคดีด้วยความเป็นธรรม

 แต่เงื่อนไขของการคงไว้ซึ่งกฎหมายฉุกเฉินในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑลมีความสำคัญนอกเหนือจากการห้ามการชุมนุมแล้วก็คือเป็นเหตุในการทำให้การเปิดสถานีโทรทัศน์และการตีพิมพ์ข่าวสารของผู้ที่ไม่เห็นด้วยกับรัฐบาลทำงานได้ยาก เพราะถ้าจำได้สิ่งที่สำคัญที่สุดในการประกาศกฎหมายสถานการณ์ฉุกเฉินในช่วงที่มีการชุมนุมก็คือการใช้เป็นเหตุในการปิดสถานีเสื้อแดง ซึ่งเดิมไม่สามารถปิดได้ด้วยกรอบกฎหมายปรกติ จำต้องหากฎหมายที่สามารถงดการใช้รัฐธรรมนูญบางส่วนได้

 ในส่วนของการทำให้สิทธิและเสรีภาพทางการเมืองนั้นเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายนั้นหมายถึงการที่รัฐพยายามหาข้อกฎหมายต่างๆ ที่อาจมีลักษณะเป็นกฎหมายเล็ก หรือกฎหมายเก่า มาใช้เพื่อทำให้การใช้สิทธิเสรีภาพทางการเมืองที่ระบุไว้ในสังคมประชาธิปไตยไม่สามารถทำงานได้ อาทิ การใช้กฎหมายอนุญาตเครื่องกระจายเสียง กฎหมายจดทะเบียนเครื่องส่ง กฎหมายจราจร หรือกฎหมายอื่นๆ เพื่อไม่ให้การใช้สิทธิเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญทำได้

 หรือทำให้จินตภาพของข้ออ้างที่ว่า "สิทธิเสรีภาพที่ใช้จะต้องไม่ละเมิดคนอื่น" นั้นเกิดการจับต้องได้ด้วยการที่รัฐ/เจ้าหน้าที่รัฐตีความเสียเอง แทนที่จะให้เกิดการฟ้องละเมิดกันจากพลเมืองด้วยกันเอง

 นอกเหนือจากนั้นสิ่งที่พิสดารในบ้านเราอีกอย่างหนึ่งก็คือ การพยายามอ้างคำพิพากษาเก่าในฐานะฐานในการตีความกฎหมายให้เป็นไปตามที่ต้องการ ด้วยคำพิพากษาเก่า มากกว่าเน้นการตีความผ่านตัวบทตามที่กล่าวอ้างว่าระบอบกฎของไทยอิงตัวบทเป็นหลัก และเข้าใจว่าคำพิพากษาเก่านั้นอาจมีเงื่อนไขที่ต่างไป และไม่จำเป็นต้องเป็นหลักชี้ขาดเสมอไป แต่ในบ้านเราถ้าใช้เพื่อทำให้สิทธิเสรีภาพทางการเมืองนั้นลดลงก็อาจจะทำได้ อาทิ เรื่องการตัดสินว่าการทำรัฐประหารนั้นกระทำได้เป็นต้น