แรงกดดันกำนัน-ผญบ. ขอรัฐตั้งสถาบันรองรับ | คมชัดลึก

  ต้องยอมรับว่าตลอดเวลาที่ผ่านมา กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน รวมไปถึง แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนันและผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ต้องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่มีวันหยุดราชการ ขณะที่ค่าตอบแทนที่ได้รับกลับเทียบไม่ได้กับบรรดาข้าราชการ

 อย่างไรก็ตาม พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ. 2496 แก้ไขเพิ่มเติม 2546 ที่ได้บัญญัติให้ยกเลิกตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับการยกฐานะเป็นเทศบาลเมือง หรือเทศบาลนครภายใน 1 ปี นับแต่มีการยกฐานะ ได้สร้างความสั่นคลอนให้แก่ฐานะของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน จนเป็นที่มาของการผลักดันร่าง พ.ร.บ.สถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งชาติ พ.ศ. ...

 ที่มาของร่างพ.ร.บ. 
 สมศักดิ์ ไพศาลสัจธรรม รองประธานชมรมกำนันผู้ใหญ่บ้าน 17 จังหวัดภาคเหนือ ในฐานะตัวแทนผู้เสนอร่างกฎหมาย สะท้อนว่า กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน รวมไปถึงผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตร กำนันและแพทย์ประจำตำบล ทำงานหนัก  แต่ที่ผ่านมายังไม่มีกฎหมายมารองรับ จนทำให้สถานะของกำนันผู้ใหญ่บ้านผูกติดอยู่กับกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่และกฎหมายเทศบาล ซึ่งทั้งสองฉบับก็มีความขัดกันในเนื้อหาและไร้ซึ่งความมั่นคงในหน้าที่ จึงต้องการให้สถาบันกำนัน ผู้ใหญ่บ้านมีความมั่นคง นำไปสู่การยกร่างพ.ร.บ.สถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งชาติ พ.ศ. ... อันมีสาระสำคัญรวม 62 มาตรา ใน 6 หมวด โดยมีเนื้อหาหลักในการรับรองสถานะของกำนันผู้ใหญ่บ้านตามกฎหมาย

 สยายปีกพ้นเงา ส.ส.
 ก่อนหน้านี้ต้องยอมรับว่ากำนันผู้ใหญ่บ้านส่วนใหญ่ต้องอยู่ภายใต้ ส.ส. แต่ร่างพ.ร.บ.ฉบับนี้ กำหนดให้มีคณะกรรมการสถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งชาติ โดยมี รมว.มหาดไทยเป็นประธาน และมีตัวแทนกำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกำนันและแพทย์ ประจำตำบลจากทุกภาคทั่วประเทศเป็นกรรมการ ซึ่งจะทำให้การบริหารจัดการเป็นอิสระมากขึ้น โดยไม่มีส.ส.มาเกี่ยวข้องอีกต่อไป  

 นอกจากนี้จะทำให้กำนันผู้ใหญ่บ้านมีสถานะทางกฎหมายที่ชัดเจน อันจะเป็นการป้องกันองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เข้ามาใช้อำนาจในการยุบยกเลิกกำนันผู้ใหญ่บ้านได้อีกต่อไป ส่วนเรื่องค่าตอบแทนไม่เป็นประเด็นสำคัญในกฎหมายฉบับนี้ เพราะการปรับขึ้นค่าตอบแทนได้มีประกาศจากกระทรวงมหาดไทยซึ่งขึ้นค่าตอบแทนให้แล้ว 100 เปอร์เซ็นต์ แบ่งเป็นปีงบประมาณ 53 ขึ้นร้อยละ 50 และปีงบประมาณ 54 ขึ้นอีกร้อยละ 50 

 "ยืนยันว่ากำนันผู้ใหญ่บ้านยังมีความจำเป็นต้องอยู่คู่สังคมไทย เพราะว่าเป็นองค์กรที่ใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด มีบทบาทหน้าที่แยกออกจากการพัฒนาท้องถิ่นของ อปท. ในการดูและทุกข์สุขของประชาชน ดูแลงานด้านความมั่นคง ทั้งเรื่องโจรผู้ร้าย ยาเสพติด รวมไปถึงเป็นคนกลางในการยุติปัญหาความขัดแย้งของคนในชุมชน ซึ่ง อปท.ไม่มีบทบาทในส่วนนี้

 เดินเกมรุกบี้ "อภิสิทธิ์" ผ่านร่างพ.ร.บ. 
 หลังจากกำนันผู้ใหญ่บ้านในภาคเหนือ รวมทั้งประชาชนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง 13,700 คน เสนอชื่อเสนอร่าง พ.ร.บ.สถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งชาติ พ.ศ. ... เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2553 ล่าสุดร่าง พ.ร.บ. ผ่านการพิจารณาจากสภาผู้แทนราษฎรแล้ว แต่อยู่ระหว่างการพิจารณารับรองของนายกรัฐมนตรี เนื่อง จากเป็นกฎหมายที่มีเรื่องงบประมาณมาเกี่ยวข้อง ซึ่งจนถึงขณะนี้ผ่านไปแล้วกว่า 1 ปี แต่ยังไม่มีความคืบหน้าจากนายกรัฐมนตรี

 ล่าสุด ในวันที่ 22 ตุลาคม ตัวแทนกำนันผู้ใหญ่บ้านทั่วประเทศ 1,000 คน จะเดินทางเข้ามาวางพวงมาลาสักการะพระบรมรูปทรงม้าเนื่องในวันครบรอบ 100 ปี วันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ก่อนเข้าพบนายกรัฐมนตรีเพื่อทวงถามและหากนายกรัฐมนตรีไม่ลงนามรับรอง จะมีมาตรการกดดันโดยกำนันทุกตำบลใน 870 อำเภอทั่วประเทศจะงดเข้าร่วมประชุมประจำเดือนกับฝ่ายปกครอง พร้อมเตรียมมาตรการกดดันอื่นๆ ต่อเนื่อง เพื่อให้นายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญในบทบาทของกำนันผู้ใหญ่บ้าน มากขึ้น

 ส่วนการเคลื่อนไหวของกำนันผู้ใหญ่บ้านราว 2,000 คน ที่เข้ายื่นหนังสือต่อประธานสภาผู้แทนราษฎรและนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม เป็นความเคลื่อนไหวของสมาคมกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งประเทศไทยที่ต้องการให้ทบทวนแก้ไข พ.ร.บ.องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่มีผลให้กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยแพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน ที่อยู่นอกเขตเทศบาลหมดสภาพ แต่การเคลื่อนไหวของสมาคมกำนันผู้ใหญ่บ้านในภาคเหนือและภาคอีสาน รวมถึงภาคกลางบางส่วน เป็นการเรียกร้องให้ผ่านร่าง พ.ร.บ.สถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งชาติ ซึ่งเป็นคนละส่วนกัน ทั้งนี้แม้จะคนละแนวทางแต่ก็ไม่ถึงขั้นขัดแย้งกันในองค์กรกำนัน ผู้ใหญ่ เพราะผลที่ตามมาเป็นประโยชน์ต่อกำนันผู้ใหญ่บ้านทั่วประเทศด้วยเช่นกัน 

 ยันสถาบันในฝันต้องเป็นองค์กรอิสระ
 สมศักดิ์ กล่าวว่า สถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านต้องเป็นองค์กรที่มีความอิสระ ไม่เกี่ยวข้องกับนักการเมือง เป็นพื้นที่สื่อนโยบายของรัฐให้เข้าถึงประชาชน เป็นองค์กรที่มีความมั่นคงและศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่พึ่งพาของประชาชนในระดับรากหญ้าอย่างแท้จริง อย่างไรก็ตาม ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นและเชื่อว่ากว่าทุกอย่างจะลงตัวคงต้องใช้เวลาอีกราว 2 ปี หลังประกาศใช้พ.ร.บ.

 คือเสียงสะท้อนของตัวแทนกำนันผู้ใหญ่บ้านในภาคเหนือ ที่แสดงมุมมองอย่างตรงไปตรงมาว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแม้จะมีการพัฒนาจนนำไปสู่การยกระดับต่อเนื่อง แต่ในที่สุดแล้วก็จะไม่สามารถแยกบทบาทของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ออกจากท้องถิ่นได้อย่างสิ้นเชิง 

" เอกพงศ์ ประดิษฐ์พงษ์ "