สื่อใหม่ๆ กับการเมืองในอินเทอร์เน็ตแบบไทยๆ | คมชัดลึก

 พูดโดยรวบรัด ผมคิดว่าเรื่องของนิวมีเดีย (new media) นั้นน่าจะมีความหมายที่กินความมากกว่าสื่อออนไลน์ แต่ก็ยังไม่รู้จะหาคำอะไรที่ดีกว่าคำว่า "สื่อใหม่ๆ"

 ที่ต้องใช้คำนี้เพราะว่าคำว่าสื่อใหม่เฉยๆ มันออกจะหยุดนิ่งมากไปสักหน่อย เพราะมันมีความใหม่แบบใหม่ๆ ออกมาตลอดเวลา แถมที่สำคัญก็คือสื่อใหม่ๆ นั้นก็ไม่สามารถถูกกำหนดโดยผู้ผลิตสื่อได้ฝ่ายเดียว เนื่องจากผู้ที่เสพสื่อนั้นช่วยผลิตสื่อด้วย ทั้งการให้ความเห็น หรือการนำเอาข้อมูลที่ไปจัดเก็บมาแบ่งปัน

 ตัวอย่างง่ายๆ ก็คือ การมีเว็บบอร์ด และเว็บเครือข่ายทางสังคมต่างๆ เช่น เฟซบุ๊ก เป็นต้น ซึ่งหลักใหญ่นั้นไม่ใช่แค่การรับรู้ข่าวสาร แต่หมายถึงการที่เราสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นๆ ที่รับรู้ข่าวสารนั้นจนกลายเป็นชุมชนที่เรารับรู้ทุกข์สุขกัน

 นอกจากนี้การใช้คำว่าสื่อใหม่ๆ นั้น (แม้จะยังไม่ครอบครุม) ก็จะทำให้เห็นว่าอินเทอร์เน็ตโดยเฉพาะคอมพิวเตอร์นั้นไม่ใช่โลกเดียวของการมีสื่อใหม่ เนื่องจากในทางหนึ่งรูปแบบช่องทางของสื่อใหม่นั้นจะรวมไปถึงเรื่องของการใช้โทรศัพท์มือถือส่งข้อความ หรือส่งอินเทอร์เน็ต รวมไปถึงการมีเคเบิลทีวีในต่างจังหวัด ซึ่งทำให้เราเห็นว่าโอกาสในการเข้าถึงข่าวสารของคนต่างจังหวัดนั้นไม่ได้มีน้อยไปกว่าคนกรุงเทพฯ อีกต่อไป

 สรุปก็คือการใช้คำว่าสื่อใหม่ๆ นั้นก็หมายถึงการที่สื่อนั้นมีลักษณะที่ส่งเสริมการสื่อสารสองทางอันเนื่องมาจากเทคโนโลยีสมัยนี้ทำได้มากขึ้น และสื่อใหม่ๆ ก็ยังมีลักษณะของการสร้างระบบบูรณาการการสื่อสาร(ภาษาที่ชอบใช้กันก็คือ convergence) ในการเชื่อมโยงกับสื่อเดิมที่มีอยู่ เช่นหนังสือพิมพ์ก็มีหน้าเว็บของตัวเองเพิ่มขึ้น ข่าวบางข่าวก็เอามาลงได้ก่อน หรือมีการให้บริการส่งเอสเอ็มเอสข่าวให้ รวมไปถึงการเชื่อมโยงข่าวซึ่งกันและกัน อาทิ สื่อที่ตีพิมพ์ในกระดาษนั้นก็อ้างอิงสื่ออินเทอร์เน็ต เป็นต้น

 ขอย้อนไปขยายความประเด็นแรกอีกสักหน่อย นั่นก็คือสื่อใหม่ๆ นั้นมีลักษณะที่มีพลวัตสูง กล่าวคือ ในบางครั้งการออกแบบสื่อและการผลิตสื่อบางอย่างนั้นอาจจะมีจุดมุ่งหมายหนึ่ง แต่โดยเงื่อนไขบางประการในสังคม เราอาจจะพบว่าสื่อนั้นมีความเปลี่ยนแปลงไป โดยตัวผู้ใช้งานเอง นั่นก็คือเรื่องของการที่สื่อใหม่ๆ นั้นถูกทำให้กลายเป็นเรื่องทางการเมืองมากขึ้นด้วยเหตุปัจจัยหลายประการ

 ตัวอย่างที่สำคัญๆ อาจจะมีอาทิ กรณีแรกคือในยุคต้นนั้นอินเทอร์เน็ตในบ้านเราในยุคเมื่อสิบปีก่อน ออกจะให้ความสำคัญในเรื่องของการสร้างชุมชนเพื่อแลกเปลี่ยนข่าวสารเทคโนโลยี อาทิ กรณีของเว็บไซต์พันทิปดอทคอม ซึ่งต่อมาเว็บดังกล่าวได้มีพัฒนาการของการสร้างชุมชนหลายด้านมากขึ้น เช่นข้อมูลนันทนาการ และก็เกิดชุมชนราชดำเนินที่ทำให้การสนทนาเรื่องการเมืองนั้นเป็นที่ได้รับความนิยม

 ตัวอย่างที่สองก็คงจะหนีไม่พ้นกรณีเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ผู้จัดการ ซึ่งในตอนแรกนั้นก็เป็นเพียงส่วนขยายของหนังสือพิมพ์ที่ขายบนแผง แต่ต่อมานั้นเว็บไซต์ดังกล่าวก็มีบทบาทสำคัญในการเป็นเครือข่ายในการโค่นล้มรัฐบาลทักษิณของกลุ่มเสื้อเหลือง

 ตัวอย่างล่าสุด เห็นจะเป็นในกรณีของเฟซบุ๊ก ซึ่งในยุคแรกนั้นเป็นการสร้างเครือข่ายทางสังคม แต่ต่อมานักการเมืองไทย เช่นคุณทักษิณ คุณอภิสิทธิ์ คุณกรณ์ และคุณสาธิต ก็ใช้ในฐานะเป็นช่องทางในการสื่อสารกับสังคมและกับผู้ที่สนับสนุนตนเอง (ถ้ายังจำได้ในยุคแรกมีการเคลือบแคลงความจริงแท้ของตัวเว็บอยู่มากหน่อย) แต่ต่อมานั้นเฟซบุ๊กก็กลายเป็นที่แสดงความคิดเห็นของคนทั่วไปมากขึ้น หรือการรวมตัวกันสนับสนุน ไม่สนับสนุนประเด็นทางการเมือง หรือสร้างการเคลื่อนไหวในประเด็นทางการเมืองบางอย่าง ดังที่เห็นอยู่นั่นแหละครับ

 เรื่องราวของสื่อใหม่ๆ คงจะมีประเด็นแลกเปลี่ยนกันอีกมากมายครับ ก็คงจะแลกเปลี่ยนกันในโอกาสต่อไปครับ และก็คงต้องค้นหาคำตอบเพิ่มขึ้นด้วยว่าอะไรคือเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้สื่อใหม่ๆ บางรายได้รับความนิยมมากกว่าสื่อใหม่ๆ รายอื่นๆ ครับ