สื่อกับปัญหาสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ | คมชัดลึก

 ความรู้สึกแรกในการลงไปสัมผัสสามจังหวัดชายแดนภาคใต้คือ "ความเงียบ" และ "เสียง" บางอย่างที่ต้องการให้เราได้ยิน

 ความเงียบ ที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นเรื่องใหญ่ที่คนหลายคนอาจไม่เคยสัมผัส ถ้าไม่เคยลงไปในพื้นที่

 เป็นความเงียบที่มีลักษณะเหมือนรอวันที่จะมีบางอย่างปะทุขึ้นมา

 หรือเป็นความเงียบที่ชวนให้สงสัยว่าจะต้องรอให้อยู่ในบรรยากาศไหน ทั้งในแง่สถานที่ เวลา และ ความไว้เนื้อเชื่อใจ...จนกว่าจะได้ยินเสียงอื่นๆ นอกจากเสียงแห่งความเงียบ

 ในอีกด้านหนึ่งของเสียงเงียบ ก็คือเสียงดนตรีและ/หรือเสียงวัฒนธรรมที่มีการเปิด "ขับกล่อม" กันในสถานที่ต่างๆ

 น่าจะเป็นเสียงที่อยากให้เราได้ยิน แต่จะเป็นเสียงที่สะท้อนทุกเสียงในพื้นที่หรือเปล่านั้นก็คงเป็นอีกเรื่อง

 หันมามองเรื่องของข่าวและเรื่องราวของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ถูกบอกเล่ากันมาหลายปี นับตั้งแต่เหตุการณ์ความรุนแรงได้ปะทุขึ้น ผมก็มาคิดดูว่าเราได้รับทราบอะไรจากพื้นที่บ้าง และเรายังขาดเรื่องราวอะไรในพื้นที่บ้าง

 ประการแรก ข่าวเหตุการณ์ความไม่สงบ ความรุนแรง และความสูญเสียที่เกิดขึ้นในพื้นที่นั้นเป็นเรื่องราวที่ได้รับการบอกเล่าอย่างต่อเนื่อง

 และก็เป็นปัญหาที่ท้าทายว่า ควรจะบอกเล่าเรื่องราวอย่างไร เพราะถ้าไม่บอกเล่าเรื่องราวเลยก็อาจจะกลายเป็นเรื่องของการปกปิด แต่ถ้าบอกเล่าเรื่องราวไปอีกแบบ สิ่งที่เราเผชิญหน้าก็คือการส่งสารตามที่ผู้สร้างความไม่สงบนั้นต้องการ

 ประการที่สอง เรามีสาส์นของความหลากหลายทางวัฒนธรรมมากขึ้น มีการนำเสนอ "สิ่งดีๆ และ ของดี" ของพื้นที่มากขึ้น แต่ขณะเดียวกันการถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านั้นก็ไม่ได้เกี่ยวเนื่องกับเหตุการณ์ความไม่สงบและความรุนแรงในพื้นที่อยู่ดี

 ประการที่สาม เรามีความพยายามที่จะเชิญและบอกเล่าเรื่องราวในพื้นที่ของ "คนในพื้นที่" มากขึ้น มีการลงไปถ่ายทอดการพบปะพูดคุยกับผู้นำหมู่บ้านมากขึ้น รวมทั้งผู้รู้อีกจำนวนหนึ่ง

 แต่ประเด็นทั้งหมดที่กล่าวมาก็คือ บางครั้งเรายังไม่สามารถจับประเด็นหลักได้ว่าใครคือคนที่ต้องรับผิดชอบปัญหาภาคใต้ อย่างน้อยในระดับของผู้ที่มีอำนาจหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง

 พูดง่ายๆ ก็คือ แทนที่จะเน้นแต่เรื่องของการลงไป "สัมผัส" พื้นที่ และพูดคุยกับคนในพื้นที่ ผมคิดว่าเราควรจะตั้งคำถามกับนายกรัฐมนตรี ผู้ว่าราชการจังหวัด แม่ทัพภาคที่ 4  ผู้อำนวยการ ศอ บต. รวมไปถึง ส.ส. และ ส.ว. ในพื้นที่

 ถ้าเรามีสื่อที่เน้นแต่การสร้างความเข้าใจกับพื้นที่ในเชิงวัฒนธรรม หรือหมุนเวียนสัมภาษณ์บรรดา "ผู้รู้" โดยไม่ "กระชับพื้นที่" คนที่ควรจะต้องรู้และตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ก็คงจะเป็นเรื่องยากที่ปัญหาสามจังหวัดชายแดนภาคใต้จะได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม

 แน่นอนว่าข้อเสนอนี้อาจไม่ใช่ทางออกหนึ่งเดียวในการแก้ปัญหา แต่ก็น่าจะลองดูว่าคนที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวข้องนั้นเขารู้จริงๆ หรือเปล่าว่าปัญหาอยู่ตรงไหน แล้วเขารู้สึกกดดันไหมเมื่อถูกถามคำถามในพื้นที่สาธารณะ และถูกถามต่อเนื่องในระยะยาว แล้วจากนั้นก็ค่อยให้ผู้รู้อื่นๆ และคนในพื้นที่คอยประเมินว่าสิ่งที่ผู้มีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบนั้นรู้และเข้าใจและปฏิบัตินั้นตรงกับความต้องการในพื้นที่จริงหรือไม่

 ชัดๆ ครับ และตรงประเด็นกันดีกว่าครับ