
กินตามแม่
ในหนังสือ กินตามแม่ จัดพิมพ์ครั้งแรก โดยกระทรวงสาธารณสุข เมื่อปี พ.ศ.2546 กล่าวถึงพระราชจริยวัตรทางด้านอาหารและโภชนาการของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ไว้ว่า สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
ทรงเป็นกุลสตรีที่มีพระอุปนิสัยอ่อนโยน นุ่มนวล ทรงพระเมตตาต่อเด็ก สตรี คนชรา และผู้เจ็บป่วยทุกข์ยากมาตั้งแต่ทรงพระเยาว์ ทรงปฏิบัติพระราชภารกิจในฐานะพระผู้เป็นแม่ของแผ่นดินอย่างครบถ้วนในทุกๆ ด้าน ทั้งด้านการศึกษา ศาสนา สังคมและการพัฒนาอาชีพในท้องถิ่นชนบท การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ ป่า และต้นน้ำ ตลอดจนการส่งเสริมให้ประชาชนมีความกินดี อยู่ดี เพื่อความเจริญก้าวหน้าของประเทศชาติโดยรวม ทรงเป็นแบบอย่างให้กุลสตรีไทยทำหน้าที่เป็นแม่ที่ดีของลูกและเป็นภรรยาที่อยู่เคียงข้างสามี เพื่อร่วมกันสร้าง และนำครอบครัวสู่ความสุขความสำเร็จในชีวิต”
“พระราชจริยวัตรอันงดงามของพระองค์เป็นที่ชื่นชมแก่เหล่าพสกนิกรทั่วแคว้นแดนไทย ทรงห่วงใยพสกนิกรเสมือนแม่ห่วงใยลูก ทรงดูแลสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอและพระเจ้าลูกเธอเมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์อย่างใกล้ชิด ถึงแม้จะมีพระอภิบาลคอยดูแลทูลกระหม่อมแต่ละพระองค์อยู่แล้ว แต่ก็ยังทรงควบคุม กำกับ ดูแลอีกชั้นหนึ่ง โดยโปรดให้เสวยอาหารตามหลักโภชนาการให้เหมาะสมตามระยะของพระชนมายุของทูลกระหม่อมทั้ง 4 พระองค์ บางครั้งทรงคิดเมนูอาหารใหม่ๆ ขึ้นเอง เช่น
ผัดเล่าปี่ ซึ่งประกอบด้วย ผัดตับกับเซ่งจี๊ รองด้วยผักกาดหอม และโรยด้วยเส้นหมี่ทอดกรอบ อุดมด้วยแร่ธาตุและวิตามินที่สำคัญ เช่น ธาตุเหล็กและวิตามินเอ ช่วยให้ร่างกายแข็งแรงไม่ซีด และบำรุงสายตา
ไข่พระจันทร์ คือการทอดไข่ดาวแล้วนำข้าวสวยวางทับบนไข่ดาวแล้วพลิกกลับมา ก็จะคล้ายกับมีพระจันทร์อยู่กลางข้าว เป็นการเพิ่มคุณค่าอาหารด้วยไข่ ซึ่งมีสารอาหารครบถ้วนสำหรับทูลกระหม่อมในช่วงที่กำลังทรงเจริญวัย”
“สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โปรดเสวยอาหารไทยพื้นบ้าน และโปรดที่จะเสวยอาหารพื้นบ้านของท้องถิ่นนั้น เมื่อเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานไปทรงเยี่ยมราษฎรและประทับที่พระตำหนักในภาคต่างๆ เช่น ข้าวซอย ข้าวยำปักษ์ใต้ ลาบ ฯลฯ บางครั้งโปรดให้นำอาหารพื้นบ้านที่ราษฎรนำมาถวายขึ้นโต๊ะเสวยด้วย พระองค์โปรดเสวยน้ำพริกพื้นบ้านของไทย ซึ่งต้องมีขึ้นโต๊ะเสวยทุกวันไม่ขาด เช่น น้ำพริกกะปิกับปลาทูทอด น้ำพริกปลาร้า น้ำพริกหนุ่ม ฯลฯ จะเสวยกับผักหลายๆ ชนิด ส่วนใหญ่เป็นผักพื้นบ้าน ฝ่ายห้องเครื่องจะเตรียมมาถวายในรูปผักสด ผักต้ม และผักทอด”
“สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โปรดผักหลากหลายชนิด เครื่องเสวยจะมีอาหารซึ่งปรุงด้วยผักเสมอ เช่น สลัดผัก แกงส้ม แกงเลียง แกงแค ผัดผัก ตลอดจนผักที่รับประทานกับน้ำพริกทุกชนิด
ส่วนผลไม้นั้นก็โปรดแทบทุกชนิดเช่นเดียวกัน ฝ่ายห้องเครื่องจะจัดผลไม้ถวายทุกวัน ส่วนมากเป็นผลไม้ตามฤดูกาล เช่น มะละกอ ส้มโอ ส้ม เงาะ ลองกอง มังคุด ฝรั่ง มะม่วง กระท้อน ทุเรียน ฯลฯ ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว เช่น มะยม ตะลิงปลิง ก็โปรดที่จะเสวย”
“สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงตระหนักดีถึงคุณสมบัติของข้าวกล้อง หรือข้าวซ้อมมือ จึงทรงแนะนำให้ราษฎรรับประทานข้าวชนิดนี้อยู่เสมอ พระองค์เองก็เสวยข้าวซ้อมมือ และเมื่อมีงานพระราชทานเลี้ยง ในโอกาสที่เสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานไปประทับแรมเพื่อทรงเยี่ยมราษฎรในภาคต่างๆ นั้น มีพระราชเสาวนีย์ให้ตั้งข้าวสวยซึ่งหุงด้วยข้าวซ้อมมือและข้าวขาวธรรมดา ให้ผู้มารับพระราชทานเลี้ยงได้เลือกตามอัธยาศัย”
แนวทางด้านอาหารและโภชนาการของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ นับเป็นแบบอย่างที่ดีและมีคุณค่าต่อชีวิต ซึ่งน่าที่พสกนิกรจะน้อมนำมาปฏิบัติตามเป็นอย่างยิ่ง
เนื่องในวาระคล้ายวันพระราชสมภพ ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน



