เมเคียเวลลี... | คมชัดลึก

ฝ่ายอนาธิปไตยที่ไม่ค่อยจะใส่ใจกับระเบียบหรือกฎหมายมักมองเห็นว่า รัฐกับกฎระเบียบต่างๆ เป็นสิ่งกีดขวางความก้าวหน้าและความสมบูรณ์ของมนุษย์ อำนาจบังคับทางการเมืองทั้งปวงของรัฐ ควรยกเลิกไปเสียให้หมด มนุษย์และสังคมก็จะดีเจริญขึ้นเอง

ในขณะเดียวกันฝ่ายที่เชื่อในสิทธิและอำนาจของรัฐกลับมองเห็นว่า เสรีภาพส่วนบุคคลล้วนเป็น เรื่องกำมะลอและคือข้ออ้างที่ไม่เป็นจริงแต่อย่างใด ธรรมชาติของมนุษย์โง่และเห็นแก่ตัวเกินกว่าที่จะ ปกครองตนเองได้

ระบอบประชาธิปไตยจึงต้องหาความลงตัวในการดุลกันให้ได้ระหว่างเรื่องของเสรีภาพอันเป็น ส่วนบุคคลกับสิทธิอำนาจของรัฐอันเป็นองค์อธิปัตย์นี้

จะเห็นว่าพวกแรกมองมนุษย์และประชาชนในแง่ดีล้นเหลือเสียจนไม่ต้องมีกฎหมายใดๆ มาบังคับ ในขณะที่พวกหลังก็มองประชาชนในแง่ร้ายเกินไป จนไม่อาจวางใจให้ปกครองตนเองได้ มีแต่ต้องใช้อำนาจรัฐเข้าควบคุมกำกับไว้

เรื่องของเสรีภาพส่วนบุคคลกับอำนาจของรัฐจึงเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันมานับแต่ยุคโบราณลงมา จนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ก็ยังเถียงกันไม่เลิก ว่าควรจะวางขอบเขตในเรื่องนี้เอาไว้แค่ไหนและอย่างไร ถึงจะเรียกได้ว่าดุลกันได้อย่างลงตัว

ถ้าจะเทียบกับทุกวันนี้ก็น่าจะได้แก่กรณีพวกผู้ก่อการร้ายกับพ.ร.ก.ฉุกเฉินของไทยเราละกระมัง...

ในบรรดาเจ้าทฤษฎีนั้น เมเคียเวลลี นักคิดชาวอิตาลีได้ชื่อว่าเป็นผู้นิยมการเมืองแบบใช้กำลังและอำนาจเพื่อประโยชน์ของรัฐชาติมากที่สุดคนหนึ่ง เพราะ เมเคียเวลลี เห็นว่าธรรมชาติของคนมีความเห็นแก่ตัวชั่วร้ายโดยธรรมชาติ ระบอบการปกครองของประชาชนที่ปราศจากการควบคุม ที่สุดแล้วคนดีก็จะถูกครอบงำโดยคนชั่ว และมีแต่จะสร้างความแตกแยกให้แก่รัฐ

เมเคียเวลลี บอกว่า รัฐหรือผู้ปกครองจะต้องระลึกอยู่เสมอว่า ความรับผิดชอบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของตนก็คือการรักษารัฐให้ดำรงคงอยู่ เมื่อถึงเวลารัฐก็ควรใช้อำนาจอย่างรวดเร็วเด็ดขาดด้วยความกล้ามุ่งมั่น และมีใจอันแข็งแกร่ง เพื่อให้ประชาชนรู้สึกว่าเป็นที่พึ่งพาได้ในยามเกิดเหตุคับขัน

การใช้อำนาจแบบครึ่งๆ กลางๆ ไม่มีประโยชน์อะไรนอกจากจะไปยั่วยุให้พวกก่อกวนลงมือปฏิบัติการด้วยความแค้นหนักยิ่งขึ้นเท่านั้น
เมเคียเวลลี ยอมรับว่า การใช้กฎหมายแก้ปัญหาเป็นแนวทางของคน การใช้กำลังอำนาจเป็นแนวทางของเดียรัจฉาน แต่ว่าเดียรัจฉานก็มีอยู่มากในตัวคน ดังนั้นผู้ปกครองหรือรัฐจึงควรใช้อำนาจไปอย่างมี ความคิด ไม่ใช่อย่างขาดสติ

ทฤษฎีการเมืองของเมเคียเวลลี เพื่อประโยชน์ของรัฐชาติแม้ว่าจะมีหลายอย่างที่ผู้มีคุณธรรม และสติไม่สามารถยอมรับได้ แต่ต่างก็ยอมรับกันว่า เมเคียเวลลีนั้นมองเห็นโลกตามความจริงที่เป็นอยู่ (ในขณะนั้น) ไม่ใช่สิ่งที่ควรจะเป็น

มีอยู่หลายอย่างที่เมเคียเวลลีได้กล่าวเอาไว้เป็นวาทะอันเฉียบคม เป็นต้นว่า ผู้ปกครองผู้ชนะ ไม่ควรบดขยี้ศัตรูของตนนานเกินไปกว่าที่จำเป็น คนแพ้ถ้ายิ่งถูกกดมากเพียงใดก็จะยิ่งควบคุมลำบากยิ่งขึ้น

เช่นเดียวกับผู้ปกครองที่เอาแต่รอเหตุคับขันก่อนถึงจะแก้ปัญหา จะต้องเตรียมตัวรับความพ่ายแพ้ที่จะมาถึงอย่างแน่นอน...