
ล้านนาประเทศ จากอดีตสู่ปัจจุบัน
ล้านนา เป็นอาณาจักรทางทิศเหนือของประเทศไทย ซึ่งเรียกรวมบ้านเมืองต่างๆ ที่อยู่บริเวณที่ราบลุ่มเชียงใหม่-ลำพูน และที่ราบลุ่มเชียงราย-พะเยา ไม่ได้เรียกเฉพาะเจาะจงเมืองใดเมืองหนึ่ง
นักวิชาการพบว่า ภาคเหนือของประเทศไทยมีคนอาศัยอยู่ประมาณ 5 แสนปีมาแล้ว ซึ่งหลักฐานทางโบราณคดีนี้ขุดพบที่ จ.ลำปาง ในปัจจุบัน
จากนั้นต่อมา พื้นที่ทางภาคเหนือของประเทศไทยก็มีพัฒนาการ เติบโตขึ้นเรื่อยๆ จนถึงประมาณ พ.ศ.1000 ก็เกิดรัฐหริภุญชัยขึ้นที่ จ.ลำพูน
รัฐหริภุญชัยเป็นศูยน์กลางการค้าขายข้ามแม่น้ำระหว่างแม่น้ำโขงกับแม่น้ำสาละวิน และรับศาสนาพุทธผ่านมาทางอาณาจักรแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ต่อมาผู้คนจากเมืองโยนกเชียงแสนร่วมมือกับพระยามังราย ยึดอำนาจรัฐหริภุญชัยได้สำเร็จ แล้วมาตั้งเมืองเชียงใหม่เมื่อประมาณหลัง พ.ศ.1800 เมืองเชียงใหม่จึงเป็นศูนย์กลางของรัฐล้านนานับแต่นั้นมา
คำว่า ล้านนา แปลความได้ตรงตัวว่า ดินแดนอันกว้างใหญ่ไพศาล แต่ในใบลานของภาคเหนือสมัยโบราณกลับปรากฏคำว่า ลานนา แทน จนเกิดความเข้าในผิดคิดว่าบรรพบุรุษชาวเหนือเรียกบ้านตัวเองว่า ลานนา ซึ่งหมายถึง ที่ว่าง
ภาษาถิ่นเหนือใช้คำว่า ข่วง เรียกบริเวณที่ว่างอยู่แล้ว เช่น ข่วงวัด หมายถึงบริเวณที่ว่างที่อยู่ในวัด เป็นต้น ที่เป็นอย่างนี้ก็เพราะว่าภาษาถิ่นเหนือในสมัยโบราณ ไม่นิยมเขียนตัววรรณยุกต์ลงในใบลาน นั่นเอง
สมัยก่อนคนล้านนาเคยเรียกตัวเองว่า ลาว ในความหมายว่า ผู้เป็นใหญ่ หรือผู้เป็นเจ้านาย ซึ่งมีอยู่ในตำนาน พงศาวดารของท้องถิ่น อันเป็นคำนำหน้าชื่อเจ้านายปกครองบ้านเมืองทั่วๆ ไป ไม่ใช่ความเข้าใจแบบปัจจุบัน
กระทั่งสมัยรัชกาลที่ 5 หลังจากมีการปฏิรูปการปกครอง ก็เกิดคำเรียกว่า “คนเมือง” ขึ้น และเมื่อ พ.ศ.2482 ประเทศสยามเปลี่ยนชื่อเป็นประเทศไทย โดยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม จากคนเมืองล้านนาก็ถูกบังคับให้เป็นคนไทยทั้งหมดสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
การทำความเข้าใจถึงประวัติความเป็นมา และการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัยในท้องถิ่นแบบนี้มีความสำคัญมาก ซึ่งนโยบายการปฏิรูปประเทศไทยในขณะนี้จะมองข้ามไม่ได้เลย!
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



