
พิชิตปัญหาสัตว์เลี้ยง-ปัญหานิ้วคอดในลูกนก
เรียน คุณหมอปานเทพ ดิฉันเลี้ยงลูกนกมาคอว์มา 2 ครอกแล้ว พบว่ามีลูกนกบางตัวเกิดอาการนิ้วเท้าคอดตอนปลาย ส่วนใหญ่จะคอดจนนิ้วขาดไป อยากทราบว่าเกิดจากอะไร และแก้ไขอย่างไรคะ
ถวิลหวัง
คุณถวิลหวัง
ปัญหาที่คุณพบนั้นภาษาหมอเขาเรียกว่า “กลุ่มอาการนิ้วคอด” หรือ Constricted Toe Syadrome สามารถพบได้ในลูกนก โดยเฉพาะอย่างยิ่งนกแก้วขนาดใหญ่ เช่น นกมาคอว์ นกแก้วอาฟริกันเกรย์ และนกแก้วอีเลคตัส ดังที่คุณเลี้ยงไว้
ลักษณะที่พบคือนิ้วตีนข้อปลายมีอาการบวมโตเป่งขึ้น โดยส่วนที่ถัดลงมาเป็นรอดคอด ดั่งมีสิ่งหนึ่งสิ่งใดมารัดเอาไว้ ทำให้เลือดและน้ำเลือดมิอาจไหลเวียนไปมาได้ตามปกติ ซึ่งบางรายก็พบว่ามีเส้นด้าย ใยเยื่อไม้ ใยขน ไปพันเอาไว้ อย่างนี้รักษาง่ายเพียงตัดหรือแก้ออกก็หาย หากไม่ทิ้งไว้จนเนิ่นนานเกินไป แต่มีบางพวกที่เกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่คุณเองอาจนึกไม่ถึง เช่น ความชื้นในตู้ฟักหรือตู้กก ต่ำเกินไป หรือการติดเชื้อแบคทีเรียจำพวก “สตาฟฟิลโลคอดคัส”
การรักษาที่นอกเหนือไปจากกรณีรอดคอดเกิดจากวัสดุภายนอก ขึ้นกับความรุนแรงและระยะเวลาที่เกิด เช่น ปลายนิ้วบวม เลือดและน้ำเหลืองคั่ง โดยรอยคอดเกิดจากเนื้อเยื่อที่แห้งตายรัดเป็นวง คุณหมอก็จะตัดเอาเนื้อเยื่อนั้นออกไป เป็นการคลายให้ของเหลวทั้งหลายที่คั่งค้างสามารถไหลเวียนกลับตามปกติ แต่ถ้าหากนิ้วยังบวมอยู่อาจจำต้องกรีดลงไปในเนื้อเยื่อนิ้วตีนที่บวมอยู่นั้น เป็นการเอาของเหลวที่คั่งออกจนลดปริมาณและแรงดันลง มีบางกรณีที่อาการบวมเหล่านี้ไม่ทุเลา รอยคอดยิ่งกิ่วเข้าไปเรื่อยๆ ช่วยด้วยวิธีอื่นๆ ไม่ไหวแล้ว จึงจำเป็นต้องตัดนิ้วนั้นทิ้ง !
การปฐมพยาบาลเมื่อแรกพบรอยคอดขึ้น ให้ใช้วิธีแช่น้ำอุ่นเป็นการกระตุ้นโลหิตไหลเวียนได้ดีขึ้น ตลอดจนการใช้ยาทาภายนอกบางตัวที่เพิ่มอัตราการดูดซึมของเหลวโดยเซลล์ แต่ถ้ายังไม่บรรเทา ก็ต้องถึงมือวิหคแพทย์นั่นแหละครับ
วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือหมั่นสังเกตความผิดปกติที่อาจเกิดบนนิ้วลูกนกอยู่เสมอรวมถึงปรับสภาวะแวดล้อมให้เหมาะสมคือความชื้นและความสะอาดปราศจากสิ่งที่อาจเกี่ยวพันนิ้ว โอกาสเกิดปัญหานิ้วคอดในลูกนกของคุณ และท่านที่หัวอกเดียวกันก็จะหายไปเป็นปลิดทิ้งครับ
รศ.น.สพ.ปานเทพ รัตนกร



