ผู้พิทักษ์มรดกทางวัฒนธรรมจีน (1) | คมชัดลึก

 อดีตศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้ได้ใช้เวลาเกือบ 30 ปีในการรณรงค์ต่อสู้เพื่อปกปักไว้ซึ่งบ้านทรงโบราณและวัดโบราณนับพันๆ แห่งที่มีอายุเก่าแก่ย้อนหลังไปหลายร้อยปี ซึ่งกำลังถูกรื้อทำลายในแต่ละวันเพื่อสร้างอพาร์ตเมนต์ทันสมัยขึ้นมาแทนที่

 เหอ วัย 48 ปี ผู้ก่อตั้งศูนย์คุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรรมในกรุงปักกิ่งยอมรับว่าในแต่ละวันมีโบราณสถานถูกรื้อทำลาย แต่ท่ามกลางข่าวร้ายก็ยังมีข่าวดี นั่นก็คือนับวันก็มีคนที่คิดแบบเดียวกับตัวเองเข้าร่วมโครงการปกป้องโบราณสถานมากขึ้น

 "ยิ่งคนโทรมาบอกมากเท่าใด ผมก็ยิ่งตื่นเต้นมากขึ้นเท่านั้นเพราะแสดงให้เห็นว่ามีคนสนใจในปัญหานี้มากขึ้น"

 นับตั้งแต่คนโตตัวเล็กเติ้ง เสี่ยว ผิง สั่งเปิดประตูประเทศตามนโยบาย "แมวดำแมวขาวไม่สำคัญขอให้จับหนูได้เป็นพอ"  ตามด้วยการปฏิรูปเศรษฐกิจ โบราณสถานอันเก่าแก่ก็ทยอยถูกทุบทิ้งแห่งแล้วแห่งเล่าแล้วแทนที่ด้วยอพาร์ตเมนต์ สำนักงาน ร้านค้าและถนนใหญ่ๆ สายต่างๆ

 ถึงแม้ว่าแดนมังกรจะมีกฎหมายควบคุมสถาปัตยกรรมเก่าแก่ไม่ให้ถูกทำลาย แต่ก็อย่างที่รู้ๆ กันอยู่ว่ากฎทุกกฎมีไว้เพื่อให้ถูกละเมิด โดยเฉพาะจากผู้คุมกฎที่ทุจริตคอรัปชั่นและนักพัฒนาที่ดินผู้ทรงอิทธิพลที่ต่างสามารถหาทางเลี่ยงกฎหมายนั้นเพื่อหวังจะทำกำไรให้มากที่สุด

 "ถ้าคุณดูกฎหมายและเอกสารของพรรคคอมมิวนิสต์จีน คุณก็จะรู้สึกว่าจีนเป็นประเทศที่ตระหนักในคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากที่สุดและเอาจริงเอาจังกับมาตรการคุ้มครองโบราณสถานและโบราณวัตถุมากที่สุดในโลก" เหอให้ความเห็นพลางเสริมว่า "แต่การบังคับใช้กฎหมายนี้กลับหละหลวมที่สุดอันเนื่องจากกลุ่มผลประโยชน์ผู้ทรงอิทธิพลและข้าราชการที่ทุจริตคอรัปชั่น"

 ย้อนหลังไปสมัยที่ยังสอนหนังสืออยู่ที่มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้ในช่วงต้นทศวรรษ 2523 เหอได้เป็นตัวตั้งตัวตีรณรงค์คัดค้านการทุบทิ้งโบราณสถานควบคู่ไปกับรณรงค์ให้ประชาชนตระหนักถึงคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้

 "ในช่วงนั้น แม้กระทั่งในเมืองที่ทันสมัยที่สุดอย่างในปักกิ่งและเซี่ยงไฮ้ คนก็สนใจในเรื่องขนบธรรมเนียมและวัฒนธรรมน้อยมาก ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะพวกเราล้วนยากจนมานานและเราก็ขาดแคลนไปเสียทุกอย่าง จนทำให้เราไม่มีเวลาที่จะคิดถึงปัญหาต่างๆ เกิดขึ้น"

บุญรัตน์ อภิชาติไตรสรณ์