เปิดโลกวันอาทิตย์-ปิดตำนาน “ข้อสอบมหาหิน” | คมชัดลึก

 ผู้เข้าสอบมีเวลา 3 ชั่วโมงเต็มที่จะคิดค้นคำมาแต่งเติมร้อยเรียงให้บทความของตนเองสอดคล้องกับหัวข้อและมีเนื้อหาน่าสนใจโดดเด่น ข้อสอบนี้ไม่มีโจทย์อื่นใดอีกเว้นแต่คำสั่งว่า “เรียงความ” และคำนามอีกเพียงคำเดียวเท่านั้น

 "ความบริสุทธิ์" (Innocence) เป็นคำนามพิมพ์หราบนหน้ากระดาษข้อสอบประจำปี 2507

 นายโรบิน บริกก์ นักประวัติศาสตร์ เป็นหนึ่งในผู้เข้าสอบในปีนั้นและจดจำข้อสอบคำเดียวนี้ได้ขึ้นใจเพราะไม่เคยมีข้อสอบอื่นใดเป็นเหมือนอย่างนี้อีกแล้ว

 "ผมตัดสินใจอารัมภบทเปิดเรื่องด้วยละครโอเปร่าเรื่องหนึ่งของริชาร์ด วากเนอร์ ก่อนจะเขียนไปเรื่อยถึงสารพัดตัวละครที่สเตนดาลกำหนดให้เป็นพระเอกแต่กลับมีจุดอ่อนอยู่ในตัวเองอย่างเด่นชัด แถมยังร่ายยาวไปถึงเรื่องราวสุดสยองในค่ายนักโทษสงครามจากนวนิยายเรื่อง "ฟรีฟอล" ด้วย" นายบริกก์ เล่าถึงความหลัง

 ผลปรากฏว่าเขาสอบผ่านและมีสิทธิเข้าร่วมเป็นสมาชิกนักศึกษานักวิชาการของวิทยาลัยออลโซลส์ ซึ่งเปิดสอนตั้งแต่ระดับปริญญาโทขึ้นไป

 วิทยาลัยออลโซล์ได้คิดค้นนำข้อสอบคำเดียวหรือข้อสอบเรียงความนี้มาใช้เป็นครั้งแรกในปี 2421 แต่เริ่มมาใช้จริงจังเป็นธรรมเนียมทุกปีนับตั้งแต่ปี 2475 เป็นต้นมา

 หลายครั้งหลายหน ผู้ที่มาร่วมลุ้นว่าคำนามหนึ่งเดียวที่ทางวิทยาลัยชื่อดังแห่งนี้จะเลือกใช้ในแต่ละปีคืออะไร มิใช่เพียงผู้เข้าสอบเท่านั้นเพราะผู้คนที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสอบเป็นจำนวนมากมักมานั่งรอหน้าห้องสอบเพื่อจะฟังว่าคำนามประจำข้อสอบมหาหินจะเป็นคำไหน

 ตัวอย่างของคำนามที่เคยปรากฏในข้อสอบนี้มาแล้วมีดังต่อไปนี้ สไตล์ ความโกลาหล ความแปลกใหม่ ความเมตตา งานกุศล และการสืบพันธุ์

 แม้ข้อสอบคำเดียวนี้ดูประหนึ่งเป็นข้อสอบศักดิ์สิทธิ์และมีตำนานเล่าขานมาอย่างยาวนาน แต่วิทยาลัยออล
โซลส์ได้ตัดสินใจยุติการออกข้อสอบแบบนี้ไปเสียแล้ว ด้วยเหตุผลที่ว่าข้อสอบดังกล่าวอาจจะเป็นตัวชี้วัดความสามารถของบุคคลในการที่จะทำให้ตัวเองดูฉลาดมากกว่าจะวัดระดับความสามารถทางสติปัญญากันจริงๆ

 "ถ้าถามผม ผมคิดว่าข้อสอบเรียงความแบบนี้ดูจะเน้นความสามารถในการนำเสนอมากกว่า" นายบริกก์แสดงความเห็น

 เซอร์จอห์น วิกเกอร์ส ผู้บริหารสูงสุดของวิทยาลัยออลโซลส์ เล่าว่า คณะผู้บริหารได้มีมติยกเลิกการออกข้อสอบเรียงความเพราะเห็นว่าไม่สามารถบ่งบอกคุณสมบัติทางวิชาการ ตลอดจนคุณสมบัติที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ของผู้มาสมัครเรียนได้ในเชิงลึก

 นายบริกก์ อาจารย์สอนประวัติศาสตร์ยุคใหม่ประจำมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด อธิบายเสริมว่า ผู้มาสมัครเรียนหลายคนต้องอึ้งเมื่อเจอคำนามคำเดียวบนกระดาษข้อสอบ

 "บางคนงงไปเลยทั้งๆ ที่พวกเขาเป็นคนที่มีความสามารถสูงมาก" อาจารย์รายนี้ย้ำ

 นายแฮร์รี่ เมาท์ บัณฑิตจากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด เล่าให้ฟังว่า เขาไม่อาจผ่านด่านข้อสอบหฤโหดของวิทยาลัยออลโซลส์ไปได้ "ผมไปสมัครสอบเมื่อปี 2537 และปีนั้น ผมก็ไปเจอคำนามเรื่อง ปาฏิหาริย์ เข้าให้" นักเขียนรายนี้ กล่าวถึงความหลัง

 นายเมาท์กล่าวว่า สำหรับเขา หัวข้อนี้ยากสุดๆ เพราะเขาเป็นคนที่ไม่เชื่อในเรื่องปาฏิหาริย์และมักจะกังขาในคำสอนศาสนาอยู่หลายส่วน

 นายแมทธิว เอ็ดเวิร์ด แฮร์ริส เปิดเผยว่า เขาพยายามจะสอบเข้าวิทยาลัยออลโซลส์เมื่อปี 2550 นี่เองแล้วก็ไม่สัมฤทธิผล

 "ถึงกระนั้นก็ตาม ผมสนุกกับข้อสอบคำเดียวของวิทยาลัยมากๆ" นายแฮร์ริส กล่าว

 เขาเล่าให้ฟังว่าเขาคิดไว้ตั้งแต่ก่อนเข้าห้องสอบแล้วว่าไม่ว่าหัวข้อเรื่องจะเป็นเรื่องอะไรก็ตาม เขาจะเขียนเรียงความอิงตามหลักปรัชญาของเฮเกล

 "ปรากฏว่าข้อสอบคำเดียวประจำปีเป็นคำว่า ความกลมกลืนเป็นหนึ่งเดียว ผมเลยต้องหาทางแต่งเติมเสริมเรื่องไปเรื่อยด้วยการพูดถึงปรัชญาจริยศาสตร์ของอิมมานูแอล คานท์ และวิเคราะห์ถึงการสร้างแรงกดดันเชิงสร้างสรรค์" นายแฮร์ริส กล่าว "ผมเขียนได้ยาวเหยียด แต่ผมสอบไม่ผ่านครับ"

 นายจัสติน วอลเตอร์ส ผู้ก่อตั้งบริษัทบริการสื่อสารออน์ไลน์อินเวสติส เล่าว่า เขาฝ่าด่านข้อสอบคำเดียวไปได้เพราะผู้ตรวจประทับใจในการเขียนเรียงความเรื่องการทุจริตของเขา

 "ตอนเขียนเรียงความ ผมก็ว่าเครียดแล้วนะ แต่ไม่มากเท่าตอนที่ไปสอบสัมภาษณ์แล้วต้องไปเจอคณะกรรมการสอบสัมภาษณ์นั่งเรียงเป็นแถว แถมพวกเขายังมาบอกผมว่าผมเขียนเรียงความไว้ได้ดีมากทีเดียวเลยอยากรู้ว่าผมพร้อมจะตอบทุกคำถามเกี่ยวกับเรียงความนั้นหรือยัง" นายวอลเตอร์ส กล่าว

 เขาบอกว่าปัญหาหนักอกในตอนนั้นของเขาก็คือเขาจำเรียงความที่เขาแต่งไปอย่างสุดความสามารถได้อย่างลางๆ เท่านั้นเอง

 เซอร์จอห์น ผู้บริหารสูงสุดของวิทยาลัยออลโซลส์คนปัจจุบัน แย้มให้ฟังว่าเขาเขียนเรียงความเรื่องการแปลงค่าเงินในสมัยที่เขามาสอบเข้าวิทยาลัยแห่งนี้ในปี 2522

 "เวลานึกถึงเรียงความนี้ทีไร ผมยังนึกผวาทุกที" เซอร์จอห์นยอมรับ

 จะไม่ให้เขาผวาได้ยังไงในเมื่อปัจจุบัน เขาดำรงตำแหน่งหัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของธนาคารอังกฤษและยังเป็นประธานสมาคมเศรษฐศาสตร์ของประเทศอีกด้วย ถ้าหากใครไปขุดคุ้ยมุมมองของเขาสมัยยังเป็นหนุ่มละอ่อนมาเปิดเผยอาจจะทำให้เขาต้องอายม้วนต้วนก็เป็นได้

 ทั้งนี้ วิทยาลัยออลโซลส์เป็นสถาบันทางวิชาการเก่าแก่และมีชื่อเสียงมาตลอดช่วงหลายศตวรรษที่ผ่านมา ผู้ได้รับเกียรติเข้าศึกษาต่อในสถาบันแห่งนี้มักเป็นบุคคลแถวหน้า อาทิ "ที อี ลอเรนซ์"  "เซอร์คริสโตเฟอร์ เรน" "ฮิแลร์ เบลล็อก" และ "วิลเลียม แกลดสโตน"

 ปัจจุบัน วิทยาลัยออลโซลส์มีนักศึกษาอยู่ 75 คน ทุกคนล้วนแล้วแต่มีผลงานทางวิชาการหรือทางวิชาชีพที่โดดเด่นมาก ที่สำคัญ พวกเขาได้ชื่อว่าสามารถฝ่าด่านข้อสอบมหาโหดของสถาบันอันทรงเกียรติแห่งนี้ไปได้โดยข้อสอบเข้านั้นไม่ได้มีแต่ข้อสอบคำเดียวเท่านั้น หากแต่ยังมีคำถามยากๆ อาทิ "คนบริสุทธิ์ไม่ต้องมีความหวาดกลัวจริงหรือไม่" หรือ "โลกนี้ควรจะมีประชากรจำนวนเท่าไหร่" ให้ต้องตอบกันแบบยาวเหยียด แถมด้วยคำถามที่ทดสอบความสามารถเฉพาะทางของพวกเขาอีกด้วย รวมเวลาสอบทั้งสิ้นจะใช้เวลายาวนานถึง 12 ชั่วโมงทีเดียว

เรียบเรียงโดย อุริสรา โกวิทย์ดำรงค์
แหล่งข้อมูล นิวยอร์ก ไทม์ส