
ภาพฝ่ามือแดงศิลปะถ้ำโบราณที่ภูสระบัว
ศิลปะถ้ำยุคโบราณในประเทศไทย มีผู้คนพบมานานแล้ว แต่การสำรวจอย่างเป็นระบบเพิ่งเริ่มขึ้นเมื่อทศวรรษ 2520 เป็นต้นมา ทำให้การศึกษารุ่นหลังๆ ได้เปิดหูเปิดตามากกว่ารุ่นก่อนๆ
แต่ในทัศนะของนักวิชาการส่วนใหญ่ หลักฐานโบราณคดีที่เรียกว่า ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ประเภทนี้กลับใช้ประโยชน์ไม่ได้มากนัก เพราะความรู้ที่มีอยู่เป็นแค่ข้อมูลเชิงสำรวจ ยังขาดการศึกษาวิจัยอย่างจริงจัง
ยกตัวอย่างเช่น ศิลปะถ้ำที่ ภูสระบัว จ.มุกดาหาร
ภูสระบัว มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาที่มีความสูงประมาณ 423 เมตร มีอาณาเขตเชื่อมต่อถึง 3 จังหวัด คือ มุกดาการ อำนาจเจริญ และ ยโสธร
บนยอดภู มีแอ่งหินกว้างประมาณ 2-3 เมตร มีน้ำขังตลอดปี และมีดอกบัวอยู่เต็มสระ ซึ่งชาวบ้านเล่าว่า บัวในสระเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และเห็นมาขึ้นอยู่อย่างนี้มานานแล้ว ชาวบ้านจึงเรียกว่า “ภูสระบัว”
ภูสระบัวมีภาพเก่าแก่อายุราว 3,000 ปีมาแล้ว เป็นลายทาบฝ่ามือสีแดง แล้วขูดสีออกให้เป็นลาย ปัจจุบันยังไม่มีผู้ใดศึกษาและอธิบายอย่างจริงจังว่าทำไมต้องใช้ฝ่ามือทาสีแดงแล้วทาบลงบนผนังถ้ำ
มีนักวิชาการบางท่านเคยแสดงความคิดเห็นเอาไว้ว่า ถ้ำที่ภูสระบัวนั้นอาจจะเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของผู้คนยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่อาศัยอยู่บริเวณนั้น โดยใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมบางอย่าง
พิธีกรรมนั้นอาจจะเป็นพิธีขอขมาธรรมชาติให้ประทานความอุดมสมบูรณ์มาให้ เพราะมนุษย์สมัยนั้นต้องพึ่งธรรมชาติเพื่อทำมาหากิน และดำรงชีวิตอยู่ ซึ่งส่วนหนึ่งของพิธีนั้นกระทำโดยการทาบฝ่ามือของผู้เข้าร่วมพิธีไว้ที่ผนังถ้ำ
อย่างไรก็ตาม ที่กล่าวมานี้เป็นเพียงความคิดเห็นของนักวิชาการบางท่านที่พยายามตีความตามหลักฐานที่ปรากฏให้เห็นเท่านั้น
ความสมบูรณ์ในความหมายที่คนยุคดึกดำบรรพ์ได้ทิ้งร่องรอยไว้ ยังรอคนยุคปัจจุบันมาศึกษาเรื่องราว เพื่อศึกษาและเรียนรู้ให้เป็นประโยชน์ต่อไป
เรือนอินทร์ หน้าพระลาน



