
บ้านธารปราสาทแหล่งอารยธรรมที่เกือบสูญหาย
ตามทัศนะของนักวิชาการหลายๆ ท่าน ภาคอีสานของประเทศไทยเป็นแอ่งอารยธรรมโบราณมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่ง บ้านธารปราสาท อ.โนนสูง จ.นครราชสีมา
ก็เป็นอีกหนึ่งแหล่งโบราณคดีที่เก่าแก่และมีความสำคัญ ที่มาของการพบแหล่งโบราณคดีแห่งนี้มีอยู่ว่า ช่วงปลายปี 2525 ได้มีผู้ลักลอบนำโบราณวัตถุยุคก่อนประวัติศาสตร์ไปวางจำหน่ายที่แหล่งซื้อขายของโบราณที่รู้จักกันดีในกรุงเทพฯ
กรมศิลปากรจึงเข้าไปตรวจสอบแล้วระบุว่าเป็นของเก่ายุคก่อนประวัติศาสตร์จริง ประกอบกับได้รับแจ้งจากพลเมืองดีที่บ้านธารปราสาทว่ามีกลุ่มคนลักลอบขุดค้นหาวัตถุโบราณที่บริเวณบ้านธารปราสาทใต้ กรมศิลปากรจึงแจ้งความดำเนินคดีต่อผู้ลักลอบขุดค้นได้สำเร็จ
เพื่อเป็นการอนุรักษ์แหล่งโบราณคดี กรมศิลปากรจึงเข้าไปขุดค้น และพบหลักฐานของชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์จำนวนมาก แล้วพัฒนาให้เป็น Open-site Museum จวบจนทุกวันนี้
บ้านธารปราสาทมีนิทานเล่าสืบต่อกันมาว่า ชาวบ้านในอดีตได้แข่งกันสร้างปราสาทสามหลังคือ ปราสาทหินพิมาย ปราสาทพนมวัน และ ปราสาทหินที่บ้านปราสาท นี้ โดยมีข้อตกลงกันว่าถ้าฝ่ายใดสร้างเสร็จก่อนให้ปล่อยโคมเป็นสัญญาณ
ฝ่ายที่สร้างปราสาทหินพิมายยังสร้างไม่ทันเสร็จ กลัวว่าจะแพ้ก็ใช้อุบายปล่อยโคมลอยออกมาก่อนใคร เมื่อฝ่ายบ้านธารปราสาทเห็นจึงคิดว่าฝ่ายของตนแพ้ จึงเลิกสร้าง แล้วโยนปราสาททั้งหลังทิ้งลงน้ำ จึงเป็นที่มาของชื่อบ้าน “ธารปราสาท” ในปัจจุบัน
เรื่องที่มาของการค้นพบ และอนุรักษ์แหล่งโบราณคดีบ้านธารปราสาทนี้ชี้ให้เห็นถึงความร่วมมือร่วมใจกันของชาวบ้านที่ช่วยกันสอดส่องเป็นหูเป็นตารักษาบ้านของตนไม่ให้มิจฉาชีพเข้ามาลักลอบขุดเอาสมบัติส่วนรวม
แล้วยังช่วยให้วงการโบราณคดีได้มีข้อมูลใหม่ๆ มาศึกษาภูมิหลังบรรพชนของเราได้อีกมากมาย
เรือนอินทร์ หน้าพระลาน



