ศึกกลางเมือง (ไทย).. | คมชัดลึก

เริ่มแต่สิ้นแผ่นดินพระเจ้าทรงธรรม เมื่อพระเจ้าทรงธรรมสวรรคตและก่อนที่ขุนนางพระยากลาโหม จะก้าวขึ้นสู่อำนาจ ได้จับข้าราชการและขุนนางผู้ใหญ่ไปฆ่าฟันหลายคน เกิดกบฏ จลาจลวุ่นวาย ถึงขนาดบุกปล้นพระราชวัง

กว่าสองปีที่อยู่ในช่วงที่กล่าวได้ว่า เป็นศึกกลางเมืองที่แต่ละฝ่ายต่างกำจัดกวาดล้างกัน มีการฆ่าพระเจ้าแผ่นดินไปถึง 2 พระองค์ กว่าสงครามจะยุติและได้พระเจ้าแผ่นดินองค์ใหม่ที่ทรงพระนามต่อมา ว่า พระเจ้าปราสาททอง

ครั้นเมื่อพระเจ้าปราสาททองสวรรคต ก็เกิดการกบฏเป็นจลาจลวุ่นวายขึ้นอีกในใจกลางเมืองหลวง

คราวนี้เรียกได้ว่าเป็นสงครามกลางเมืองใหญ่ที่พระเจ้าแผ่นดินครองราชย์อยู่ได้ 1 ปีบ้าง 3 เดือนบ้าง ก็ถูกกำจัดกวาดล้างลงไปพร้อมกับเจ้านายในพระราชวงศ์และขุนนางทั้งหลาย จนกระทั่งมีพระเจ้าแผ่นดินใหม่ต่อมาที่ทรงพระนามว่า สมเด็จพระนารายณ์ เหตุการณ์ถึงได้ยุติ
แต่ครั้นพระนารายณ์สวรรคตศึกกลางเมืองก็เกิดอีก

การรบราฆ่าฟันกันเกิดขึ้นนับตั้งแต่ขณะที่พระนารายณ์ประชวรอยู่ โดยขุนนางเดิมที่ชื่อว่า พระเพทราชา เป็นผู้นำต่อต้านชาวต่างชาติ (เจ้าพระยาวิชาเยนทร์) ที่เข้ามามีอำนาจในขณะนั้น และหลังจากที่ได้กำจัดกวาดล้างชาวต่างชาติไปหมดแล้ว ที่เหลืออยู่ก็คือคนไทยด้วยกันเองที่ต้องล้มตายลงอย่างมากมายในเวลาต่อมา

พระเพทราชาขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินต้นราชวงศ์บ้านพลูหลวง ราชวงศ์สุดท้ายของกรุงศรีอยุธยา

เหตุการณ์ต่อจากนี้ไปก็มีแต่คนไทยฆ่าฟันกันเองเพื่อแย่งชิงอำนาจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากสิ้นแผ่นดินพระเจ้าท้ายสระที่ยังไม่ทันจะได้สรงพระบรมศพเลย ก็เกิดรบกันขึ้นกลางเมืองเสียแล้ว

คราวนี้นับว่าเป็นศึกกลางเมือง หรือว่าสงครามกลางเมืองที่ใหญ่ที่สุดนับแต่ตั้งกรุงศรีอยุธยามา

จากหนังสือเรื่องไทยรบพม่า พระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพตอนหนึ่งมีความว่า ก่อนที่พระเจ้าบรมโกศจะขึ้นครองราชย์นั้น ได้เกิดศึกกลางเมืองใหญ่หลวงยิ่งกว่าศึกกลางเมืองใดๆ ซึ่งเคยปรากฏมาในกรุงศรีอยุธยา

เพราะได้มีการตระเตรียมที่จะทำสงครามกันมานาน ถึงกับตั้งค่ายคูขึ้นกลางเมืองอย่างเปิดเผย

มีการรบพุ่งและมีการกำจัดกวาดล้างกันอยู่หลายวันกว่าศึกจะยุติลงด้วยการที่ทั้งขุนนางผู้ใหญ่ ข้าราชการทหารและบ่าวไพร่เป็นอันมาก ต้องสังเวยชีวิตไปให้แก่ศึกกลางเมืองครั้งนี้ ส่วนที่เหลือรอดก็หลบหนีออกจากพระนครไป

เหล่านี้ล้วนเป็นเหตุให้พระนครและกรุงศรีอยุธยาต้องอ่อนแอลง จนกระทั่งต้องเสียบ้านเสียเมืองไปในที่สุด