
เมื่อมีใครมาขอค้นคุณ...
ถ้าอยู่ดีๆ มีคนใส่เสื้อสี ไม่ว่าจะสีแดง สีเหลือง สีหลากสี หรือว่าไร้สี มาขอตรวจคุณ คุณจะทำอย่างไร คุณเป็นประชาชนคนไทยคนหนึ่ง มีสิทธิตามรัฐธรรมนูญเท่ากับคนที่มาขอตรวจค้นคุณ
เขาไม่ได้เป็นเจ้าหน้าที่ เขาไม่มีสิทธิ ไม่มีตำแหน่ง ไม่มีหน้าที่ที่ประชาชนมอบหมายให้เขาสามารถจะตรวจค้นใครได้ คุณอาจจะหงุดหงิด อาจอึดอัด อาจทะเลาะเบาะแว้งกับคนที่ขอตรวจคุณ หรือคุณอาจจะทำใจให้เขาตรวจ เพื่อไม่ให้มีเรื่อง
แต่ท้ายที่สุดก็คงมีคำถามในใจว่า ใครคือคนมีอำนาจที่จะตรวจใครกันแน่ แปลว่ากติกาสังคม เขื่อแปสังคมหดหายไปไหน หรืออย่างไร
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ให้คำแนะนำแก่ประชาชนคนไทยทุกคนว่า ในกรณีที่มีคนมาขอตรวจค้นคุณ โดยที่เขาไม่มีสิทธิ คุณมีสิทธิที่จะฟ้องละเมิดสิทธิส่วนบุคคลของคุณตามรัฐธรรมนูญ เพราะว่าภายใต้กฎกติกาเดียวกันนั้น คนไทยทุกคนมีสิทธิเท่าเทียมกัน ยกเว้นเราจะมอบหมายให้เจ้าหน้าที่บ้านเมือง ตำรวจ ทหาร ที่จะทำหน้าที่ในการดูแลรักษาความเรียบร้อยของบ้านเมือง คนอื่นๆ ไม่มีสิทธิ ไม่มีหน้าที่ เพราะว่าถ้าใครต่อใครสามารถตรวจค้นใครต่อใครได้ ก็แปลว่าสังคมนี้ไร้ซึ่งกติกา
คำถามต่อมาว่า ทำไมจึงเห็นตำรวจทหารบางคนไม่ทำหน้าที่ที่เรามอบหมายในฐานะที่เขากินเงินเดือนประชาชน คำตอบคือ เขาเกียร์ว่าง เขาไม่กล้าทำบ้าง หรือเขามีเหตุผลอื่นๆ ที่เกี่ยวกับผลประโยชน์ของตัวเองบ้าง หรือเป็นความกลัวหากการเมืองพลิกขั้วเขาอาจจะอยู่ในฐานะที่ลำบาก แต่ไม่ว่าเหตุผลจะเป็นอย่างไรก็ตาม เขามีหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องทำ เพราะว่าเราจ้างเขาทำในฐานะเราเป็นผู้เสียภาษี
ถ้าหากเจ้าหน้าที่บ้านเมืองคนใดไม่ทำหน้าที่ ปล่อยให้ใครมาขอค้นคุณได้ คุณมีสิทธิจะแจ้งความเขา เพราะกำลังทำผิดหน้าที่ คือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ถ้าเจอใครมาขอค้นคุณ โดยที่เขาไม่มีสิทธิ จากนี้ไปคุณมีสิทธิฟ้องเขา และฟ้องเจ้าหน้าที่ว่าไม่ทำตามหน้าที่ หรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่
คนหนึ่งละเมิดสิทธิของคุณ อีกคนละเว้นการปฏิบัติหน้าที่
ฉะนั้นเราในฐานะประชาชนคนไทยมีสิทธิที่จะฟ้องทั้งสองฝ่าย
สุทธิชัย หยุ่น



