พ้นไปจากสังคมโต้วาทีสู่สังคมที่พูดคุยกันได้ | คมชัดลึก

 ในวันนี้ผมจะขออภิปรายเพิ่มเติมว่า ปัญหาอีกประการที่สำคัญในวิกฤติการเมืองในวันนี้ก็คือเรื่องของสภาวะที่ผลักดันให้เราไปอยู่ในวิกฤติของสังคมโต้วาที

 เราไม่เคยพยายามที่จะอยู่ในสังคมที่ใช้เหตุใช้ผลที่จะคุยกันได้ในแบบที่เข้าอกเข้าใจอีกฝ่ายหนึ่ง

 ผมคิดว่าคุณอภิสิทธิ์ และคุณณัฐวุฒิ ผ่านความเป็นนักโต้วาทีมาก่อน หรือเราอาจจะไม่ค่อยได้ให้ความสนใจว่า ชมรมโต้วาทีความจริงเป็นชมรมที่ผลิตนักการเมืองมาโดยตลอด ไม่ว่าจะจากมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ หรือมหาวิทยาลัยเปิด

 อีกเรื่องก็คือ ในสังคมโลกไซเบอร์ที่ใครๆ ก็เขียนความเห็นในอินเทอร์เน็ตได้ การโต้วาทีก็กลายเป็นวิถีหลักในการถกเถียงซึ่งเรื่องนี้ไม่น่าแปลกใจสักเท่าไหร่

 แต่ที่น่าเศร้าใจกลับเป็นนักวิชาการและสื่อที่ใช้ความเป็นนักโต้วาทีมากกว่าใช้เหตุผลแบบอื่น (ไม่นับว่าไม่เคารพเหตุผลหรือไม่พยายามทำความเข้าใจเหตุผลของคนอื่นๆ)

 สังคมโต้วาทีเป็นสังคมที่เน้นความบันเทิง และเน้นการ "หักล้าง" ในสามลักษณะ

 1. การหักตรง : คือการหาทางจับผิดอย่างตรงไปตรงมา เช่น พูดผิด หลักการผิด

 2. การหักตาม : คือการยอมรับและหักมุม เช่น ยอมรับฝ่ายที่กล่าวหา แต่พยายามบอกว่ามันคงไม่เข้ากับยุคสมัยแล้ว อาทิ การปกครองแบบหนึ่งอาจจะดี แต่ยังไม่เหมาะสมในตอนนี้ หรือไม่ควรทำ ไม่คำนึงถึงปัจจัยอีกหลายประการ (หลักการถูก แต่ไม่ถูกบริบท)

 3. การหักตอบ : คือการพลิกมุม เช่น มองว่าสิ่งหนึ่งเป็นสิ่งที่ฟุ่มเฟือย แต่ถ้าพลิกมุมมอง พลิกปัจจัย/ตัวแปรในการมองจะทำให้เห็นอีกสิ่งหนึ่งฟุ่มเฟือยกว่า อาทิ ถ้าหันไปทำสิ่งนี้จะเสียเงิน แต่อีกฝ่ายบอกว่า ถ้ามองมุมใหม่การไม่ทำนั้นจะเปลืองกว่า หรือจะมีโอกาสกว่าในอีกด้านหนึ่ง การหักตอบเป็นเรื่องของการหักทีละประเด็น

 เรื่องสำคัญที่เราต้องไม่ลืมคือ การโต้วาทีสมัยนี้เขาจัดเพื่อความบันเทิง เป็นการสมมติขึ้นมา แต่เรื่องบ้านเรื่องเมืองนั้นมันเป็นเรื่องของความเดือดร้อน ของความคอขาดบาดตาย จะมาตีฝีปากกันคงจะไม่สนุกเท่าไหร่

 เหตุผลแบบอื่นที่เป็นทางเลือกนั้นคืออะไร? คำตอบคือเหตุผลที่ไม่ได้เน้นความบันเทิงและการหักล้าง แต่เน้นการอยู่ด้วยกัน บนรากฐานสำคัญอย่างน้อยสักสามข้อดังนี้

 1.เน้นการพิสูจน์ความจริงที่พิสูจน์ได้

 2.ในกรณีที่พิสูจน์ไม่ได้ ก็อาจตกลงด้วยกันบนเรื่องของการมีข้อตกลงเรื่องศีลธรรมร่วมกัน ว่าอะไรคือความดีงามของสังคม

 3.เน้นการอดทนอดกลั้น บนความไว้เนื้อเชื่อใจและเชื่อว่าอีกฝ่ายหนึ่งมีความจริงใจ (truthful เป็นคำที่มีเสน่ห์ นอกจากจะแปลว่าเต็มไปความจริง แล้วยังหมายถึงความจริงใจด้วย)

 สิ่งที่ท้าทายคือ เราจะออกแบบสถาบันอะไรที่ทำให้เกิดการคุยกันด้วยเหตุผลเหล่านี้ แทนที่จะบันเทิงกันแบบโต้วาที อ้างกันด้วยเรื่องว่าผมไม่ผิดกฎหมาย และอ้างว่ามีคุณธรรมเหนืออีกฝ่ายหนึ่ง