
"สระสี่เหลี่ยม สระสองแก สระน้ำในนิทานคนทุ่งกุลา
ปัญหาเรื่องสภาพอากาศในภาคอีสาน นับเป็นปัญหาที่มีมาเป็นเวลานาน เนื่องจากสภาพพื้นที่เป็นที่ราบสูง สภาพของดินตามธรรมชาติที่มีผลต่อภาวะการกักเก็บน้ำในพื้นที่ เหมือนกับข่าวคราวที่เราได้ยินกันบ่อยๆ ว่าหน้าร้อนอีสานก็ร้อนจัดจนแล้งน้ำ หน้าฝนอีสานก็น้ำท่วม
ชาวบ้านแถบทุ่งกุลาในอดีตจึงแก้ปัญหาแบบนี้โดยการขุดสระน้ำเอาไว้บรรเทาการขาดแคลนน้ำในหน้าแล้ง และช่วยระบาย กักเก็บน้ำในหน้าฝน
สระสี่เหลี่ยม และสระสองแก เป็นสระน้ำที่ถูกขุดขึ้นในสมัยก่อน ปัจจุบันอยู่ในเขต อ.สุวรรณภูมิ จ.ร้อยเอ็ด การสร้างสระน้ำแห่งนี้มีนิทานปรัมปราเล่ากันว่า
ชาวบ้านในอดีตขุดสระน้ำแข่งกัน ระหว่างผู้ชายและผู้หญิง ต่างฝ่ายก็ต่างคิดว่าตัวเองเก่ง จึงได้ท้าประลองขุดสระน้ำกัน
โดยกำหนดขุดในค่ำคืนหนึ่ง ภายในคืนนั้นฝ่ายใครขุดเสร็จก่อนก็จะเป็นฝ่ายชนะ ซึ่งทั้งสองฝ่ายได้ตกลงกันเอาไว้ว่าถ้าเห็นดาวเพชร หรือดาวโจร โผล่ขึ้นทางทิศตะวันออกให้หยุดขุด หมายความว่าหมดเวลา
ฝ่ายหญิงเห็นว่ากำลังของพวกผู้หญิงอ่อนแอกว่าจึงออกอุบาย โดยการจุดไฟยกขึ้นทางทิศตะวันออก ให้มีแสงคล้ายดาวเพชร
ฝ่ายชายเมื่อเห็นแสงไฟดังนั้นก็หยุดขุดทันที แต่ฝ่ายหญิงยังขุดกันต่อไปจนเสร็จ แล้วตั้งชื่อสระน้ำแห่งนั้นว่า “สระสี่เหลี่ยม” คือสระน้ำที่ขุดเสร็จสมบูรณ์แล้วทั้งสี่ด้านนั่นเอง
ส่วนสระน้ำที่ฝ่ายชายขุดไม่เสร็จนั้นเรียกว่า “สระสองแก” คือสองมุม ตามภาษาถิ่นของชาวบ้านนั่นเอง
ชาวบ้านในอดีตคงไม่ถืออุบายหลอกกันแกล้งกันเช่นนี้เป็นเรื่องสำคัญนัก ถ้าเทียบกับคุณประโยชน์ของสระน้ำที่ชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจกันขุดขึ้นมาแล้วนับว่ามีคุณค่าอย่างมหาศาลต่อชุมชน
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



