ธุรกิจ หรือประเพณี | คมชัดลึก

 ไปจนกระทั่งถึงขนาดเอากระทะใบบัวมาพายแข่งกัน โดยเจตนารมณ์ของคนไทยแต่โบราณ คงเพียงแค่ต้องการให้เป็นการละเล่นที่มีแต่ความสนุก เพื่อที่จะมีกำลังใจสำหรับการเผชิญหน้ากับงานหนัก เช่น การเกี่ยวข้าวกลางท้องทุ่งในช่วงเวลาถัดไป และเพื่อให้หนุ่มๆ สาวๆ มีโอกาสได้พบหน้าค่าตากันบ้าง

 เรือยาวดังๆ ในภาคกลางเมื่อสามสิบปีกว่าที่ผ่านมา เช่น เรือหงษ์ทอง ของวัดเกาะหงส์ เมืองปากน้ำโพ, เรือไกรทองเมืองพิจิตร,  เรือวิเศษชัยชาญ เมืองอ่างทอง, เรือศรีสุริโยทัย เมืองกรุงเก่า, เรือหงส์อาษา เมืองชัยนาท (ที่ผมเคยเข้าไปกำกับการดูแลอยู่บางช่วงเวลา)  และเรือดังๆ ของวัดต่างๆ ในยุคนั้น เช่นเรือของวัดยางตาล, วัดตะเคียนเลื่อน ล้วนแล้วแต่ใช้ลูกเทือกหรือฝีพายเป็นคนท้องถิ่นเป็นกำลังหลัก

 ก่อนที่จะมีการแข่งขันรายการใหญ่ๆ เกิดขึ้นแต่ละครั้ง เช่น การแข่งขันเรือยาวที่เมืองพิจิตร, การแข่งขันเรือยาวที่วัดเกาะหงษ์ของหลวงพ่ออินทร์, การแข่งขันเรือยาวในงานประจำปีเขื่อนเจ้าพระยา ฯลฯ บรรดาวัดวาอารามต่างๆ ก็จะเกณฑ์ผู้คนวัยหนุ่มฉกรรจ์ ที่อาศัยอยู่รายรอบวัดให้เข้ามาทำการฝึกฝนฝีไม้ลายมือการพายเรือ เพื่อไว้แข่งขันกับเรือจากย่านต่างๆ ที่จะเข้ามาต่อกรด้วย

 ผู้คนในชุมชนตำบลเหล่านั้นก็จะมาร่วมแรงร่วมใจกันในการเชียร์ เพราะเขาเหล่านั้นมีลูกหลานที่ลงไปเป็นฝีพาย หรือเป็นลูกเทือกในเรือของท้องถิ่นตัวเองด้วย คนที่ไม่มีลูกหลานอยู่ในวัยฉกรรจ์เพียงพอที่จะได้รับเลือก ไปเป็นกำลังของการแข่งขันก็จะให้การสนับสนุนในด้านอื่นๆ  

 เรือยาวจึงเป็นหนึ่งในศูนย์รวมจิตใจของชุมชน โดยไม่ได้หวังผลจากการแข่งขันที่จะนำมาใช้ประโยชน์ในทางอื่นใดทั้งสิ้น แต่เมื่อการแข่งขันเรือยาวเป็นสิ่งที่ถูกถ่ายทอดออกไปสู่สายตาของคนทั่วประเทศ ด้วยการถ่ายทอดสดการแข่งขันจากสถานที่จริง และด้วยเดิมพันที่สูงมากขึ้นทั้งถ้วยรางวัลและมูลค่าของเงินและของรางวัลที่ได้รับ ทำให้การจัดการเกี่ยวกับเรือยาวถูกปรับปรุงขึ้นมาใหม่  

 มีการจ้างเอาฝีพายหรือลูกเทือกที่มีความกำยำล่ำสัน  และเป็นระเบียบมากกว่าชาวบ้านทั่วไปมาทำหน้าที่ ส่วนใหญ่ก็จ้างหรือไปกะเกณฑ์เอาจากบรรดาทหารหรือตำรวจ หรือนักศึกษาตามสถานศึกษาที่สามารถคัดเลือกกะเกณฑ์เอาได้ โดยมุ่งหวังไปที่ชื่อเสียงของเรือมากกว่าชื่อเสียงของชุมชน และเน้นย้ำไปที่ชัยชนะและมูลค่าของรางวัล มากกว่าการแข่งขันเพื่อให้เป็นกิจกรรมของศูนย์รวมจิตใจผู้คนในชุมชน

 เพราะชัยชนะย่อมหมายถึงการได้รับการสนับสนุนทางด้านการเงิน จากสปอนเซอร์ที่ไม่ต่างไปจากกิจกรรมทางการตลาดทั่วไป ไม่ใช่การรักษาประเพณีแต่โบราณนานมา ดังเช่นการแข่งขันเรือยาวเมื่อครั้งเก่าก่อนอีกต่อไป โดยอ้างว่าเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวของท้องถิ่น ซึ่งมิได้คำนึงถึงการมีส่วนร่วมของผู้คนในสังคมเช่นอดีตอีกต่อไป การกระทำดังที่ว่ามานี้เราจะสรุปว่าเป็นการส่งเสริม หรือทำลายวัฒนธรรมประเพณีกันแน่ ใครรู้คำตอบที่แน่ชัดช่วยบอกผมมาด้วย เพราะผมเองก็สับสนเต็มทีแล้วครับ

พัฒนเดช  อาสาสรรพกิจ