พระธาตุกลางน้ำโขงหนองคาย | คมชัดลึก

 ในประเทศไทย บางท้องถิ่นระดับน้ำที่ลดลงมากว่าปกติ ทำให้อดีตที่ซุกซ่อนไว้ได้เผยตัวออกมามากยิ่งขึ้น

 พระธาตุหล้าหนอง หรือพระธาตุกลางน้ำ ใน จ.หนองคาย ที่ปกติจะถูกสายน้ำโขงบดบังตัวพระธาตุเหลือให้เห็นเพียงส่วนยอด แต่ในฤดูน้ำลดจะทำให้พระธาตุโผล่พ้นน้ำขึ้นมา โดยเฉพาะในปีนี้ที่น้ำลดมากที่สุดในรอบ 50 ปี ยิ่งทำให้เห็นพระธาตุได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น

 พระธาตุหล้าหนอง มีกล่าวถึงใน ตำนานอุรังคธาตุ หรือตำนานพระธาตุพนม ว่า การสร้างหนองพลาญชัย เป็นหนองน้ำแรก เจ้าสังขวิชัยนำผู้คน อพยพมาตั้งถิ่นฐานใหม่ที่บริเวณลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งเดิมมีหนองน้ำใหญ่และได้ตั้งชื่อว่า "เมืองหล้าหนอง" แปลว่า หนองน้ำสุดท้อง (หล้า หรือ หล่า ในภาษาอีสาน แปลว่า มาทีหลัง)

 ได้กล่าวถึงการสร้างพระธาตุหล้าหนองว่า พระธาตุองค์นี้ สร้างโดยพระอรหันต์ 5 องค์ ที่มีการอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุมาประดิษฐานไว้พร้อมกัน 6 แห่ง พระธาตุฝ่าพระบาทเบื้องขวา 9 องค์ บรรจุไว้ที่พระธาตุเมืองลา หรือพระธาตุหล้าหนอง อ.เมืองหนองคาย ในปัจจุบัน

 ชื่อจังหวัด หนองคาย มีความหมายถึง บริเวณหนองน้ำที่มีต้นหมากคายเข้าขึ้นอยู่มาก คำว่า หนอง ก็คือ หนองน้ำ ส่วน คาย คือ ต้นคาย ของทางอีสาน

 ในสารานุกรมภาษาอีสาน-ไทย-อังกฤษ โดย ดร.ปรีชา พิณทอง ให้ความหมายว่า “คาย” หรือ “คายเข้า” คือ ชื่อพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่งคล้ายเงาะ กินได้เรียก หมากคายเข้า

 ส่วนในภาษาลาวว่า หมากคาย หมายถึง ลูกท้อ (ปทานุกรมคำพ้อง ไทย-ลาว สมาคมไทย-ลาว กระทรวงการต่างประเทศ กรุงเทพมหานคร)

 ยังคงมีอดีตและเรื่องราวของบรรพชนคนไทยในปัจจุบันซุกซ่อนรอคนรื้อฟื้นอีกมาก

 ไม่ต้องเป็นมรดกโลก ก็มีค่าควรเผยแพร่ดูแลรักษา น่าสร้างจิตสำนึกเจ้าของร่วม ให้ยั่งยืนเป็นส่วนหนึ่งของท้องถิ่น
         
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"