ขงจื๊อ... | คมชัดลึก

ตามประวัติศาสตร์จีนขงจื๊อมีชีวิตอยู่หลังพระพุทธเจ้าเล็กน้อย เป็นชาวเมืองลู้ ในยุคที่อาณาจักรจีนแตกแยกระส่ำระสาย ไม่มีใครมีอำนาจจริง คล้ายๆ กับเมืองไทยเราเดี๋ยวนี้ ขงจื๊อเป็นนักปราชญ์ยุคแรกๆ ของจีนผู้พยายามใช้หลักจริยศาสตร์เข้าสมานฉันท์

ขงจื๊อประสบความสำเร็จในความเป็นครูที่ยิ่งใหญ่ของคน แต่ในความเป็นนักปกครองและความเป็นนักการเมืองแล้ว ขงจื๊อนับว่าล้มเหลว
ปรัชญาของขงจื๊อไม่ใช่อภิปรัชญา หรือว่าโลกุตระที่สอนถึงเรื่องชาติหน้าภพหน้า แต่เน้นถึงประเทศและโลกอันเป็นจริงที่ปรากฏอยู่ โดยเฉพาะพฤติกรรมที่มนุษย์พึงปฏิบัติอยู่บนหลักจริยธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดี

หลักธรรมของขงจื๊อจึงได้ชื่อว่าเป็นหลักแห่งมนุษยธรรม

ขงจื๊อเชื่อว่ามนุษย์มีธรรมชาติที่ดีงามอยู่ในตัว ปัญหาและความวุ่นวายทั้งหลายที่มนุษย์ก่อขึ้นก็เนื่องมาจากความไม่รู้ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้การศึกษา

ปรัชญาของขงจื๊อจึงเป็นปรัชญาที่ยกย่องและให้ความสำคัญเรื่องการศึกษาของมนุษย์เป็นอย่างยิ่ง

นอกจากจะเห็นว่าคนเราควรที่จะต้องศึกษาใฝ่เรียนอยู่ตลอดชีวิตแล้ว ขงจื๊อยังเป็นผู้เริ่มลัทธิหยู หรือว่าลัทธินักศึกษาขึ้นในแผ่นดินจีนด้วย โดยการให้การศึกษาแก่คนจีนทั่วไปอย่างไม่เลือกชั้นวรรณะ นับเป็นยุคแรกของจีน

คนจีนซึ่งเป็นสามัญชนได้มีโอกาสเรียนรู้เรียนหนังสือได้ก็เพราะลัทธิหยูของขงจื๊อนี่แหละ

ขงจื๊อเชื่อว่าเมตตาคือรากฐานที่สำคัญสูงสุดของมนุษย์ (อย่างที่พระพุทธเจ้าสอนว่า เมตตาธรรมค้ำจุนโลก) คุณธรรมอันใดที่ปราศจากเมตตานับว่าเป็นเรื่องจอมปลอม มนุษย์ไม่มีเมตตาหาใช่มนุษย์ไม่

โดยเฉพาะอย่างยิ่งมนุษย์ผู้เป็นอภิชน ควรที่จะนอบน้อมและช่วยเหลือคนยากจน

ขงจื๊อสอนว่า คนเราต้องทำตนให้ดีก่อนเมื่อดีแล้วครอบครัวก็จะดี และเมื่อครอบครัวดี รัฐก็ปกครองดี ประเทศหรือจักรวรรดิก็จะประสบแต่สันติสุข หลักธรรมคำสอนของขงจื๊ออันตั้งอยู่บนหลักศีลธรรม จริยธรรมและตลอดจนการให้ปฏิบัติเคารพต่อขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีนี้ ได้ครองใจคนจีนอยู่มายาวนานนับเป็นพันๆ ปี จนกระทั่งทุกวันนี้

ในเรื่องการเมือง หนังได้แสดงให้เห็นว่า การเมืองเป็นเรื่องของการเอาแพ้เอาชนะกัน ไม่ว่าจะในรูปแบบไหน ในขณะที่ขงจื๊อเน้นแต่เรื่องคุณธรรมสันติ ขงจื๊อถึงได้ล้มเหลวเพราะไม่มีผู้นำจีนคนใดปฏิบัติตามที่ขงจื๊อชี้แนะ

ขงจื๊อจึงได้แต่เร่ร่อนไปทั่วแผ่นดินจีนอันกว้างเกือบจะตลอดอายุขัยในวัย 73 ปี

นักการเมืองจะต้องมีใจเมตตา มีความประพฤติดีจริงใจและซื่อสัตย์ และที่สำคัญจะต้องเอาชนะใจประชาชนให้ได้ จึงจะได้อาณาจักร
ในยามนี้ก็ได้แต่เอาคำสอนของขงจื๊อมาบอกกล่าวกันครับ