จี้รัฐใช้“ม.21”ผ่าทางตันคดี จว.ใต้ | คมชัดลึก

 เป็น 216 คดี จาก 7,004 คดีที่เกิดขึ้นทั้งหมด และพนักงานสอบสวนมีความเห็นสั่งฟ้องแล้ว 1,388 คดี อัยการมีความเห็นสั่งฟ้อง 562 คดี โดยมีสถิติคดีที่ศาลยกฟ้องสูงถึงร้อยละ 40 ทั้งๆ ที่ในประเทศพัฒนาแล้วอย่างญี่ปุ่น มีเปอร์เซ็นต์การยกฟ้องเพียงร้อยละ 0.02 เท่านั้น (ข้อมูลจาก ศ.ดร.คณิต ณ นคร อดีตอัยการสูงสุด และอดีตประธานคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย กล่าวไว้ในเวทีความคิดเพื่อการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมไทยครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 17 มิ.ย.2551)

 แต่นั่นยังไม่น่าตกใจเท่ากับข้อมูลจากสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 9 ที่รายงานสถิติคดีความมั่นคงในความรับผิดชอบของศาลในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ประกอบด้วย ศาลจังหวัดนราธิวาส ศาลจังหวัดนาทวี ศาลจังหวัดเบตง ศาลจังหวัดปัตตานี ศาลจังหวัดยะลา ศาลจังหวัดสงขลา และศาลจังหวัดสตูล

 พบว่าในปี 2552 ที่เพิ่งจะผ่านพ้นไป (1 ม.ค.-31 ธ.ค.2552) มีคดีที่ศาลรับมาทั้งสิ้น 190 คดี จำหน่าย 3 คดี พิพากษาแล้ว 23 คดี ตัดสินลงโทษเพียง 5 คดี แต่ยกฟ้องมากถึง 18 คดี และมีคดีคงค้าง 164 คดี

 ปัญหาทั้งในแง่ของคดีคงค้างจำนวนมากและอัตราการยกฟ้องคดีที่สูงมากนั้น ส่งผลกระทบอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะกับความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรม และกับตัวผู้ต้องหาหรือจำเลยคดีความมั่นคงที่ถูกคุมขังโดยไม่ได้รับการประกันตัวซึ่งมีมากถึง 548 คน

 นิพนธ์ บุญญามณี ประธานคณะอนุกรรมาธิการติดตามงบภาคใต้ กล่าวว่า ข้อมูลจากสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 9 ที่ได้รับมา ยังมีสถิติคดีในรอบปี 2550-2551 ด้วย พบว่าศาลมีคำพิพากษาคดีความมั่นคงทั้งสิ้น 60 คดี ลงโทษจำคุกเพียง 20 คดี แต่ยกฟ้องมากถึง 40 คดี หรือคิดเป็นร้อยละ 66 ซึ่งนับว่าสูงมากจริงๆ และน่ากังวลอย่างยิ่ง

 สาเหตุที่คดียกฟ้องจำนวนมากน่าจะมาจาก 2 สาเหตุสำคัญได้แก่

 1.ตัวจำเลยไม่ได้กระทำความผิดตามฟ้องจริง แต่เจ้าหน้าที่ไปจับคนเหล่านั้นมาลงโทษในลักษณะเหวี่ยงแหจับกุม หรือจับแพะ ซึ่งเคยเกิดขึ้นในอดีต

 2.ผู้ต้องหาอาจเป็นคนกระทำความผิดจริง แต่ไม่มีพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักเพียงพอมายืนยัน

 แน่นอนว่าการจะแก้ไขหรืออุดช่องโหว่ที่เป็นปัญหาในกระบวนการยุติธรรมเป็นสิ่งที่ต้องเร่งทำ และสามารถดำเนินการได้ 2 ทาง คือในแง่เทคนิควิธีการกับในแง่การเมือง เพื่อเรียกความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมกลับมา

 “ผมคิดว่าถ้ากระบวนการยุติธรรมชั้นต้นไม่มั่นใจในพยานหลักฐาน ก็มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเร่งรัดให้นำ มาตรา 21 แห่ง พ.ร.บ.ความมั่นคงฯ มาใช้บังคับ” นิพนธ์ ระบุ

 พ.ร.บ.ความมั่นคงฯ ที่ว่านี้ก็คือ พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ.2551 ซึ่งในมาตรา 21 สรุปสาระให้เข้าใจกันได้ง่ายๆ คือ การเปิดโอกาสให้ผู้ต้องหาคดีความมั่นคงที่กลับใจเข้ามอบตัว หรือเป็นบุคคลที่หลงผิด ทำความผิดไปโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ พนักงานสอบสวนสามารถทำความเห็นเสนอไปยัง ผอ.รมน.เพื่อพิจารณา หาก ผอ.รมน.เห็นชอบ ก็ให้อัยการยื่นคำร้องต่อศาล เพื่อให้ศาลสั่งให้บุคคลผู้นั้นเข้ารับการอบรมเป็นเวลาไม่เกิน 6 เดือน ด้วยความยินยอม และจะไม่ถูกดำเนินคดีอาญา

 “เท่าที่ทราบเบื้องต้นในขณะนี้ ท่านนายกฯ มีความตั้งใจที่จะให้นำมาตรา 21 ของ พ.ร.บ.ความมั่นคงฯ มาใช้ โดยนำร่องในพื้นที่ 4 อำเภอของ จ.สงขลา คือ จะนะ เทพา สะบ้าย้อย และนาทวี ซึ่งยกเลิกกฎอัยการศึกไปแล้ว”

 นิพนธ์ยังเห็นว่า แนวทางตามมาตรา 21 นี้ คล้ายกับคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 66/23 ในอดีตที่ใช้แก้ไขปัญหาคอมมิวนิสต์จนประสบความสำเร็จ แต่สิ่งที่ยังเป็นอุปสรรคปัญหาและรัฐบาลต้องเร่งดำเนินการก็คือ การกำหนดลักษณะคดีหรือฐานความผิดว่ามีคดีหรือลักษณะคดีใดบ้างเข้าข่ายได้รับการพิจารณาเข้าสู่กระบวนการตามมาตรา 21 ซึ่งฝ่ายทหารจะเป็นส่วนสำคัญในการกำหนดลักษณะคดี

 ชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ อธิบดีกรมคุมประพฤติ กระทรวงยุติธรรม ซึ่งรับผิดชอบกำกับดูแลงานในมิติด้านความเป็นธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ กล่าวว่า ที่ผ่านมากระทรวงยังไม่ได้รับมอบหมายให้วางกรอบหรือกำหนดลักษณะคดีที่จะเข้ากระบวนการตามมาตรา 21 เลย

 "การจะดำเนินการตามมาตรา 21 ต้องมีนโยบายทางอาญาที่ชัดเจน ซึ่งไม่ใช่แค่รัฐหรือรัฐบาล แต่คนไทยทั้งประเทศ ญาติผู้ต้องหา ตลอดจนครอบครัวของผู้เสียหายจะต้องเห็นชอบร่วมกัน จึงอยากเสนอให้จัดประชาพิจารณ์เพื่อให้ได้ข้อสรุป เพราะคดีอาญาที่มีเบื้องหลังเป็นความขัดแย้งเรื่องอุดมการณ์ทางการเมือง หรือที่เรียกว่า Political Crime เป็นโจทย์ข้อใหญ่ของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทยว่าจะแก้ไขอย่างไร เนื่องจากการจับเข้าคุกไม่ใช่แนวทางแก้ไขที่ถูกต้องแน่นอน" ชาญเชาวน์ ระบุ