
จากบ้านหมอ (ช้าง) ถึงโรงงานปูนซิเมนต์
บทบาทฐานะของท้องถิ่นในอดีต มักมีการเปลี่ยนแปลงไปตามปัจจัยแวดล้อมต่างๆ ไปตามยุคสมัย เช่นเดียวกับที่ อ.บ้านหมอ จ.สระบุรี อันเคยเป็นแหล่งของหมอ ที่ไม่ใช่หมอรักษาคนธรรมดาแต่เป็น หมอช้าง แต่เมื่อครั้งอดีต
ที่มาของชื่อ "บ้านหมอ" ตามประวัติเล่าว่า นับแต่สมัยที่สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมแห่งกรุงศรีอยุธยา ค้นพบรอยพระพุทธบาท ในปี พ.ศ.2149 พระเจ้าแผ่นดินและเจ้านายต่างๆ ได้เดินทางไปนมัสการ มีการสร้างถนนที่ต้องใช้ช้างเป็นแรงงานสำคัญ และทั้งการเดินทางเสด็จโดยขบวนช้างจากท่าเรือไปยังพระพุทธบาท เมื่อช้างเจ็บป่วยก็นำไปรักษาที่วัดโคก อันเป็นถิ่นที่อยู่ของหมอช้าง ชาวบ้านจึงเรียกกันว่า “วัดโคกบ้านหมอ” ต่อมาเรียกกันเพียง “วัดบ้านหมอ” แล้วจึงเรียกหมู่บ้านตรงนี้ว่า “บ้านหมอ” ไปด้วย
เรื่องที่บ้านหมอเกี่ยวข้องกับช้างนี้ ยังมีหลักฐานเป็นชื่อ “สะพานช้าง” หรือสะพานบางโขมด อยู่ในเขต ต.บางโขมด อ.บ้านหมอ ส่วนหนึ่งของถนนสายพระพุทธบาท-บ้านหมอ-ท่าเรือ เป็นสะพานข้ามคลองเริงราง เดิมทำด้วยท่อนซุงสำหรับให้ขบวนช้างข้าม เมื่อพระมหากษัตริย์ หรือเจ้านายเสด็จพระพุทธบาท อันเป็นที่มาของชื่อ สะพานช้าง ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก ที่เชิงสะพานนี้เดิมมีวัดชื่อ “วัดสะพานช้าง” ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นวัดสุนทรเทพมุนี
ในพ.ศ.2464 มีการค้นพบดินขาวที่ใช้เป็นส่วนผสมปูนซิเมนต์ที่บ้านหมอ และมีการจ้างกรรมกรซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวจีนขุด ส่งไปป้อนโรงงานที่บางซื่อ ชุมชนบ้านหมอเล็กๆ จึงได้ขยายตัวขึ้นตามลำดับ และในปี พ.ศ.2484 บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด มาตั้งโรงงานที่ท่าลาน ต.บ้านครัว จึงมีการย้ายที่ว่าการอำเภอจากหนองโดน มาสร้างใหม่ที่บ้านหมอ และตั้งชื่อใหม่ว่า "ที่ว่าการอำเภอบ้านหมอ” จนปัจจุบัน
ปัจจุบันแม้แต่คนในท้องถิ่นเองก็ลืมเลือนเรื่องราวเหล่านี้เพราะวันเวลาที่ล่วงเลย แต่คงเป็นการดีถ้าเราจะช่วยกันฟื้นความทรงจำเหล่านี้ให้กลับมาอีกครั้ง!
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



