เส้นทางสู่...ผู้นำในโลกของตำรวจ | คมชัดลึก

 ประเด็นในลักษณะนี้ถูกตั้งขึ้นจากผู้ที่ไม่เข้าใจความซับซ้อนในโลกของตำรวจ คำถามที่ต้องถามต่อคือ ที่มาของผู้นำตำรวจนั้น มีเส้นทางอย่างไร? เส้นทางการเติบโตเป็นผู้นำในวงการตำรวจแสดงให้เห็นถึงภาพสะท้อนของภาวะไร้ประสิทธิภาพของระบบในการสร้างผู้นำองค์กร

 ประเด็นที่มักจะถูกนำมาอธิบายบ่อยครั้งเมื่อถกเถียงเรื่องความไร้ประสิทธิภาพของการทำงานในวงการตำรวจคือ ประสิทธิภาพในการทำงานที่ต่ำกว่าที่ควรจะเป็นเกิดขึ้นจากการไร้ความสามารถหรือเป็นผลผลิตของความไม่ยุติธรรมที่เกิดขึ้นในองค์กร ? คำตอบส่วนใหญ่ล้วนเห็นพ้องต้องกันว่า ความไม่ยุติธรรมที่แผ่ซ่านอยู่ในองค์กรตำรวจคือสาเหตุหลักที่ส่งผลให้ตำรวจไทยไม่ทำงาน

 “เสี่ยง...แล้วใครร่วมเสี่ยงกับเราบ้างล่ะ” นายตำรวจย้อนถาม เมื่อดิฉันถามถึงเหตุผลของการปฏิเสธการทำงานสืบสวนปราบปรามยาเสพติด

 เมื่อเห็นดิฉันตั้งใจฟัง นายตำรวจหนุ่ม(ที่เคย)ไฟแรงพูดต่อว่า “นายเขายังไม่สนใจเลย แล้วเราจะทำไปทำไม เราเจ็บเขาก็ไม่ได้เจ็บกับเราหรอก” ในขณะที่ผู้เป็นนายอ้างเหตุผลของการบริหารงานแบบลอยตัวว่า “อย่าว่าแต่ผู้กำกับเลย ขนาดผู้การยังทำอะไรไม่ได้เลย”

 การบริหารจัดการในโลกของตำรวจนั้น บารมีของผู้นำจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อผู้นำมีอำนาจในการให้ทั้งพระคุณและพระเดช หากพระเดชถูกให้โดยคนกลุ่มหนึ่งแต่พระคุณกลับเกิดขึ้นจากคนอีกกลุ่มหนึ่ง ภาวะเช่นนี้ย่อมส่งผลต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการและการบังคับบัญชา

 “คนทำงานก็ย้ายไปในที่ที่เขาไม่ได้ใช้ความสามารถ แล้วก็ส่งไอ้คนที่ไม่มีความสามารถมา แล้วมันจะทำงานกันได้อย่างไร” ผู้บังคับการเผลอระบายความอัดอั้นตันใจที่เกิดขึ้นตามหลังบริบทของการโยกย้ายตำรวจ การจัดวางตัวบุคคลมีผลต่อการบังคับบัญชาด้วย ”เราเป็นนายมัน แต่มันไม่รายงานเรา ไม่ฟังคำสั่งเรา ให้แต่หน้าที่และความรับผิดชอบ แต่ไม่ให้อำนาจในการปกครองบังคับบัญชา” อำนาจในโลกของตำรวจมิได้ผูกขาดอยู่กับยศและตำแหน่ง หมายความว่า คนที่มีตำแหน่งมิได้หมายความว่าจะมีอำนาจเสมอไป หากแต่คนที่มีอำนาจกลับเป็นคนนอกวงการตำรวจ

 “อย่ายึดติดกับตัวบุคคล ไม่ว่าใครย้ายมาก็ต้องทำงานได้” คำตอบในลักษณะข้างต้นไม่สามารถใช้อธิบายวิถีการทำงานในโลกของตำรวจได้ หากแต่เป็นการอ้างเหตุผลเพื่อสร้างมายาคติและความชอบธรรมในการแต่งตั้งโยกย้ายที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งหาใช่ความจริงไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานสืบสวนปราบปราม

 ประสิทธิภาพการทำงานในโลกของตำรวจนั้น มีความเกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับภาวะผู้นำที่ควรจะมีอยู่ในเนื้อในตัวของกลุ่มบุคคลที่จะเป็นผู้นำในโลกของตำรวจ หากแต่ในโลกความจริงนั้น ผู้ที่ดำรงตำแหน่งผู้นำมิได้หมายความว่าจะมีความเป็นผู้นำเสมอไป เนื่องมาจากระบบวัฒนธรรมการแต่งตั้งโยกย้ายส่วนใหญ่ในโลกของตำรวจไม่ได้คำนึงถึงศักยภาพหรือความสามารถเฉพาะของผู้ปฏิบัติงาน มีกลอนบทหนึ่งที่ดิฉันใช้เป็นพื้นฐานในการตรวจสอบคุณลักษณะของบุคคลว่ามีคุณสมบัติพื้นฐานเพียงพอหรือไม่ที่จะได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้นำ

 “ผู้นำดี  มีคุณค่าน่าเชื่อถือ
 หนึ่งนั้นคือ เชี่ยวชาญงาน มีเหตุผล
 อีกหนึ่งนั้นรู้การสัมพันธ์คน
 ต้องแยบยลทั้งเรื่องคนและเรื่องงาน”

 ผศ.ดร.ปนัดดา ชำนาญสุข