เล่าสู่กันฟัง-เฮติ : ซอมบี้และการตายครั้งที่สอง | คมชัดลึก

 เฮติ เป็นสาธารณรัฐเอกราชของคนผิวดำแห่งแรกของโลก โดยประกาศเอกราชจากการเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส ตั้งแต่ปี 2347 หรือเมื่อกว่า 200 ปีมาแล้ว ดังนั้น ภาษาที่ใช้จึงมีทั้งภาษาของตัวเองและภาษาฝรั่งเศส แม้จะมีเอกราชมาช้านาน ผู้คนชาวเฮติ ยังได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่ยากจน อันดับต้นๆ ของโลก รายได้เฉลี่ยต่อคนต่อปี ประมาณ 6 หมื่นบาท

 ประมาณตีห้าของวันที่ 13 มกราคม ที่ผ่านมา เกิดแผ่นดินไหว 7 ริกเตอร์ ซึ่งนับว่ารุนแรงที่สุดของประเทศนี้ โดยศูนย์กลางแผ่นดินไหวใกล้กับเมืองหลวงกรุงปอร์โตแปรงซ์ ส่งผลให้อาคารบ้านเรือนและสถานที่ราชการถล่มลงมา ว่ากันว่ามีผู้คนล้มตายจำนวนมากถึง 2 แสนคน ยังไม่รวมจำนวนผู้คนที่ไร้ที่อยู่อีกนับล้านคน

 ข่าวการแย่งชิง ปล้นอาหารและน้ำกระจายออกไปทั่ว โดยเฉพาะในละแวกเมืองหลวง ถึงขั้นขโมยบางคนถูกจับได้โดนประชาทัณฑ์และเผาทั้งเป็น ก็ทำไงได้ในเมื่อความช่วยเหลือด้านอาหารและยารักษาโรคยังไปไม่ทั่วถึง แถมประเทศที่จะไปให้ความช่วยเหลือ ก็มีการกระทบกระทั่งกันอีก นอกจากนี้ ยังมีปัญหาเรื่องสนามบินที่มีขนาดเล็ก เครื่องบินที่นำความช่วยเหลือมาให้ไม่สามารถลงจอดได้ครั้งละหลายๆ ลำ แถมหอบังคับการบินก็ชำรุดเสียหายจากแผ่นดินไหวด้วย

 อันที่จริงนี่ไม่ใช่ภัยธรรมชาติครั้งแรกของเฮติ เพราะเมื่อปี 2551 เฮติก็เพิ่งจะโดนพายุเฮอริเคน และพายุโซนร้อนถล่มประเทศ รวมๆ แล้วถึง 3-4 ลูกด้วยกัน คราวนั้นมีผู้เสียชีวิตประมาณ 800 คน

 พูดถึงเฮติ ทำให้ย้อนนึกไปถึงคำว่า ‘ซอมบี้’ ซึ่งเป็นคำที่คนวัยเกิน 40 ขึ้นไปจะเคยได้ยินกันดี แต่เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยมีคนพูดถึง 

 บางข้อมูลบอกว่าชาวเฮติในอดีต คือทาสชาวแอฟริกัน ที่โดนนักค้าทาสชาวฝรั่งเศสนำมาขายเป็นกรรมกรในไร่อ้อย ทาสเหล่านี้นับถือลัทธิวูดู ซึ่งมาจากคำว่า ‘วิญญาณ’ ที่เชื่อในเรื่องวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ การเต้นรำ บูชายัญ เชื่อในเรื่องภูตผี รวมไปถึงผีดิบ ซอมบี้ก็คือทาสผีดิบของหมอผี ที่ปลุกคนตายจากหลุมฝังศพให้มารับใช้  ซอมบี้คล้ายๆ คนคือมีชีวิต มีลมหายใจ กินอาหารได้ พูดได้ รับฟังคำสั่งได้ แต่ไม่มีความรู้สึกเจ็บปวด มีดวงตาที่ไร้แวว เหม่อลอย เวลาเดินเหินไปไหนมาไหนจะโยกไปเยกมา  

 แปลกที่ชาวเฮติไม่กลัวซอมบี้ แต่กลัวจะเป็นซอมบี้ในอนาคต เพราะฉะนั้น เวลาที่เขาตายไป ก็จะมีการทำพิธีให้ตายครั้งที่สอง คือมั่นใจว่าตายแน่ๆ ไม่ต้องกลับมาเกิดเป็นซอมบี้อีก โดยใช้วิธีเอาก้อนหินก้อนใหญ่ๆ มาทับหลุมฝังศพให้แน่น จะได้ลุกขึ้นมาไม่ได้ หรือบางครั้งก็ใช้วิธีใส่มีดที่เสกเวทมนตร์คาถาเข้าไปในโลงด้วย เผื่อว่าฟื้นขึ้นมาจะได้ใช้ฆ่าตัวตายให้สำเร็จสมกับการตายครั้งที่สอง ที่โหดไปกว่านั้นก็คือ บางรายก่อนการฝังจะใช้วิธีหั่นร่างออกเป็นส่วนๆ แล้วแยกกันฝัง จะได้ไม่สามารถรวมเป็นร่างเดียวกัน กลายมาเป็นซอมบี้

 เฮติกับไทย มีความสัมพัน์ทางการทูตกันมา 24 ปี นับตั้งแต่ปี 2529 ทางด้านการค้าไทยก็ส่งสินค้าจำพวกผลิตภัณฑ์พลาสติก เคมีภัณฑ์ ข้าว ผลิตภัณฑ์จากยาง วัสดุก่อสร้างจำพวกไม้ แก้ว กระจก แบตเตอรี่ไปขาย ในขณะที่นำเข้าสินค้าจากเฮติน้อยมาก จำพวกของเล่น เกมคอมพิวเตอร์ เครื่องปั้นดินเผา พูดง่ายๆ ก็คือเรามีดุลการค้าที่ได้เปรียบเฮติอยู่ แม้เป็นเงินไม่มาก คือไม่กี่ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ก็ได้เปรียบมาโดยตลอด

 หากเปรียบประเทศเป็นคน เฮติก็คงเปรียบเสมือนเพื่อนมนุษย์ เพื่อนร่วมโลกที่ยากจน ล้าหลัง แร้นแค้น และโชคร้ายมาตลอดชีวิต ในขณะที่ไทยเราแม้จะลำบากมาบ้างในอดีต แต่เราก็มีวิวัฒนาการมีความเจริญก้าวหน้ามาโดยลำดับ จนมีความสุขสบายพอสมควรในปัจจุบัน ประเทศสองประเทศ หรือคนสองคนที่แตกต่างกันนี้มีที่มาอย่างไร เป็นเพราะอะไร เกิดจากอะไร บางครั้งก็เหนือคำอธิบาย หากเป็นคนโบราณคงนึกถึงเรื่องโชควาสนา บุญกรรมที่ทำไว้ ทำบุญมากก็ได้เกิดมาในถิ่นที่ดี ประเทศที่ดี ทำบุญน้อยก็จะไปเกิดในถิ่นที่ลำบาก ดังนั้น ถ้าอยากจะมีชีวิตที่ดี เกิดในถิ่นที่ดี ก็ต้องรีบทำความดีเสียแต่วันนี้ ทำบุญกับเพื่อนมนุษย์ชาวเฮติก็ได้ เพราะเขากำลังต้องการความช่วยเหลือมากๆ

 น้ำเอย น้ำใจ ของใครให้มา เหมือนการพึ่งพา...

บัญญัติ  คำนูณวัฒน์