เส้นทางหายนะของ"แจล" | คมชัดลึก

 แต่ผ่านไปยังไม่ถึงเดือนดี เจแปน แอร์ไลน์ หรือ "แจล" สายการบินใหญ่ที่สุดในเอเชีย กลับต้องยื่นล้มละลายเพราะมีหนี้สินรุมเร้าถึง 2 ล้านล้านเยน หรือกว่า 7 แสนล้านบาท

 ถือเป็นการล้มละลายทางธุรกิจนอกภาคการเงินที่ใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

 ในสายตาชาวญี่ปุ่น การล้มละลายของแจลเป็นเรื่องเศร้า เพราะแจลไม่ใช่แค่บริษัทธรรมดา แต่เป็นสัญลักษณ์การผงาดขึ้นจากเถ้าถ่านสงครามโลกครั้งที่ 2 ของญี่ปุ่น เป็นความผูกพันที่มีมานานแสนนาน

 ชาวญี่ปุ่นแทบทุกคน "บิน" ครั้งแรกกับแจล ขณะที่สาวญี่ปุ่นต่างเคยใฝ่ฝันว่าจะได้เป็นแอร์โฮสเตอร์ของแจลกันทั้งนั้น เมื่อแจลล้ม พวกเขาจึงตกใจเหมือนสูญเสียเพื่อนเก่าไป

 เรามาตามรอยเส้นทางหายนะของแจลกันดีกว่าว่าทำไมถึงลงเอยแบบนี้ได้

 แจลก่อตั้งขึ้นในปี 2494 หรือเมื่อ 59 ปีที่แล้ว สองปีหลังก่อตั้ง รัฐบาลญี่ปุ่นได้เข้าไปถือหุ้น 50% ก่อนเปิดตัวแจลในฐานะสายการบินระหว่างประเทศในปี 2497

 แจลบินไปสนามบิน 217 แห่งใน 35 ประเทศและภูมิภาค นำพาผู้โดยสารราว 53 ล้านคนเดินทางไปรอบโลก ว่าจ้างพนักงานมากถึง 47,500 คน

 แจลขยับขยายธุรกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศอย่างรวดเร็วในยุค 60-70 จนถึงกับเคยได้รับตำแหน่งสายการบินที่มีเที่ยวบินประจำมากที่สุดในโลกมาครองชั่วระยะหนึ่ง

 หายนะมาถึงในปี 2528 เมื่อเครื่องบินจัมโบของแจลชนภูเขาตอนกลางของญี่ปุ่น คร่าชีวิตคนบนเครื่องถึง 520 คนจาก 524 คน ถือเป็นอุบัติเหตุทางอากาศที่มีเครื่องบินลำเดียวเกี่ยวข้องครั้งร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์การบิน

 การวิ่งเต้นแก้ไขวิกฤติครั้งนี้นำไปสู่การแปรรูปเต็มตัวในปี 2530 แต่การขยายกองทัพเครื่องบินต้นยุค 90 ได้กลายเป็นภาระทางการเงินที่หนักอึ้งเมื่อฟองสบู่ทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่นเกิดระเบิดโพละ

 อุตสาหกรรมการบินได้รับผลกระทบหนักจากวินาศกรรม 11 กันยายน การระบาดของโรคซาร์ส และหวัดนก ทำให้แจลขาดทุนหนักขึ้นๆ จนต้องขอความช่วยเหลือจากรัฐบาลเป็นเงินก้อนโตถึง 3.3 พันล้านดอลลาร์

 เพื่อเอาตัวรอดในสภาพการดำเนินธุรกิจที่ยากลำบาก แจลได้ผนวกกิจการกับแจส สายการบินท้องถิ่น เป็น "แจล กรุ๊ป" แต่กลับยิ่งขาดทุนหนักกว่าเดิม แถมการปรับโครงสร้างยังล่าช้าออกไปอีกด้วย

 นักวิเคราะห์มองว่าสาเหตุที่แจลล้มละลายเป็นเพราะรัฐบาลมัวแต่อัดฉีดเงินให้อย่างเดียว

 โดยที่ไม่มีวิสัยทัศน์ในการแก้ปัญหาเอาเสียเลย

ทัศนีย์ สาลีโภชน์