ท่อง"แม่แจ่ม"ดูวัฒนธรรม ชมศิลปะผ่าน"ผ้าตีนจก" | คมชัดลึก

 มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่เรียบง่าย ท่ามกลางธรรมชาติอันงดงาม และยังคงไว้ซึ่งวัฒนธรรมอันดีงาม

 แหล่งชุมชนนักท่องเที่ยว ของดอยอินทนนท์ เมืองนี้ยังแจ่มสมชื่อเรื่อง เที่ยวบ่อน้ำแร่ ล่องแพน้ำแจ่ม พักแรมน้ำตก ผ้าตีนจกน้ำมือ

 ช่วงการเก็บเกี่ยวข้าวนาปี ทุกคนต่างเร่งมือเก็บเกี่ยวผลผลิต ที่ตั้งใจบรรจงสร้างมาตลอด 3-4 เดือนตั้งแต่ลงมือลงแรงปลูกต้นข้าวขาดออกต้นด้วยคมเคียว รวมกันเป็นฟ่อน นำมานวด เพื่อแยกเมล็ดข้าวออกจากรวงข้าวด้วยการฟาดรวงข้าวกับโต๊ะไม้ เมล็ดข้าวเปลือกสลัดตัวออกจากรวงลอยขึ้นในอากาศจากแรงปะทะ ก่อนร่วงลงสู่พื้น กองข้าวเปลือกค่อยหนาขึ้นทีละน้อย เป็นภาพที่ไม่ค่อยได้เห็นมากนักในพื้นที่ปลูกข้าวทางภาคกลาง ที่นิยมใช้รถเกี่ยวข้าวจัดการในทุกขั้นตอน

 วัดพุทธเอิ้น เป็นวัดที่มีศิลปะการสร้างพระอุโบสถกลางน้ำ หรือ "โบสถ์น้ำ" เพียงแห่งเดียวในเชียงใหม่ โดยอยู่ในสระสี่เหลี่ยม ปักเสาลงในน้ำล้อมรอบด้วยกำแพงศิลาแลง บริเวณรอบโบสถ์จนถึงกำแพงเรียกว่า อุทกสีมา และบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ ที่มีน้ำผุดตลอดทั้งปี ชาวบ้านและผู้ที่ศรัทธาจะนำน้ำจากบ่อไปดื่มเพื่อความเป็นสิริมงคล กันไม่ขาดสาย

 วัดป่าแดด โดดเด่นด้วยภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในวิหาร ที่ค่อนข้างสมบูรณ์ วาดโดยช่างแต้มชาวไทยใหญ่ เป็นเรื่องพุทธประวัติ และชาดกต่างๆ จิตรกรรมภาพวาดฝาผนังนี้กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเรียบร้อยแล้ว วิหารสร้างขึ้น พร้อมกับการสร้างวัด

 เมื่อประมาณ พ.ศ. 2400 "ผ้าซิ่นตีนจก" เป็นหัตถกรรมที่เป็นมรดกสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ผ้าผืนเก่าที่ตกทอดมาจนถึงรุ่นปัจจุบัน ถูกพับเก็บใส่ตู้ด้วยความภูมิใจของผู้ป็นเจ้าของ โชว์ให้นักเดินทางได้พิสูจน์ความละเอียดสวยงามด้วยสายตาเอง ที่กลุ่มทอผ้าตำบลท่าผา ในเชิงอนุรักษ์และความผูกพันกับศิลปวัฒนธรรมแบบดั้งเดิม

 ชาวแม่แจ่มบางบ้านยังนิยมทอผ้าใช้เอง ลักษณะเด่นของ ผ้าตีนจก วิธีการทอจก "คว่ำลายลง" ทุกลายมีสีสดใส เก็บฝ้ายเรียบร้อยไม่รุ่ยร่าย ภาพลักษณ์ภายนอกที่เห็นชัดเจนส่วนใหญ่เชิงสีแดงเป็นผ้าทอที่มีลวดลายแน่นแข็งแรง ละเอียดประณีต เมื่อพลิกกลับดูด้านใน ลวดลายจะคล้ายกันมากจึงสามารถนุ่งได้ 2 ด้าน

 โรงย้อมผ้าขนาดเล็กใช้ถ่ายทอดความรู้ การย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ ทั้งจาก ฮ้อม คลัง ครามที่อยู่ด้านหลัง ทำให้เข้าอกเข้าใจถึงกรรมวิธีและความตั้งใจในการผลิต ผ้าถูกตัดเย็บด้วยมือ เป็นเสื้อคลุมและผ้าถุง จึงมีราคาสูง แต่เมื่อเทียบกับคุณภาพ สีสันและลวดลาย ทำเอาผู้เข้าถึงความงามต้องหยุดคิดอีกครั้งก่อนขอฝากไว้ก่อน ที่นี่ยังมีกลุ่มทอผ้าอีกมากมายได้เลือกตามความเหมาะสม

 ความเจริญยังดำเนินไปตามกระแสความแปรเปลี่ยน แต่แม่แจ่มยังคงกักเก็บความสุขใจทางธรรมชาติ ผจญภัย ประเพณี งานฝีมือเอาไว้ได้บ้าง มากพอที่จะตอบโจทย์ให้นักเดินทางอันหลากหลาย ได้อย่างครบรส ที่ไม่สัมผัสก็ไม่รู้

"กิตตินันท์ รอดสุพรรณ"
 [email protected]