เยือน"แม่ละนา"ชุมชนไทยใหญ่แวะสำรวจถ้ำยาวที่สุดของเอเชีย | คมชัดลึก

เพราะมีวิถีชุมชนที่มีประวัติความเป็นมาอย่างยาวนาน ซึ่งเดิมชื่อ "แม่ลัดนา" และมีแม่น้ำไหลผ่านทุ่งนา และหมู่บ้าน การเรียกปากต่อปากจนทำให้เพี้ยนมาเป็น "แม่ละนา" ในทุกวันนี้

 บ้านแม่ละนา ต.ปางมะผ้า อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน เป็นชุมชนไทยใหญ่ ที่อพยพข้ามขุนเขามาจากฝั่งพม่า เมื่อกว่า 200 ปีมาแล้ว และยังคงอนุรักษ์วัฒนธรรมอันดีงามแบบดั้งเดิมไว้อย่างเหนียวแน่น ตั้งอยู่ในที่ราบล้อมรอบด้วยทิวเขาหินปูน ทำให้มีถ้ำต่างๆ มากมาย และยังเป็นชุมชนต้นแบบของการจัดการธรรมชาติ จนได้รับรางวัลท่องเที่ยวดีเด่น สาขาการท่องเที่ยวชุมชน จึงการันตีความพร้อมในการรองรับนักท่องเที่ยว

 ได้มีโอกาสเที่ยวชมระยะสั้นในหมู่บ้าน เริ่มด้วยการยืดเส้นยืดสาย เดินเท้าจากปลายถนนในหมู่บ้าน ทางเดินลงเขาไปอีกประมาณกิโลเมตรกว่าๆ เพื่อไปดูปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงของพื้นผิวโลกเมื่อหลายล้านปีก่อน จนทำให้ปะการังจำใจจากน้ำขึ้นมาอยู่ในถ้ำ ที่มีชื่อเรียกตามจุดเด่นว่า ถ้ำปะการัง ระหว่างทางต้องเดินผ่านป่าชุมชนในหมู่บ้านที่ยังคงมีสมุนไพรชนิดต่างๆ ให้ชาวบ้านได้ใช้ประโยชน์ยามเจ็บไข้ได้ป่วย ก่อนจะถึงปากถ้ำ ซึ่งถ้าไม่คุ้นเคยคงไม่นึกว่า ด้านในจะเป็นโพรงถ้ำใหญ่ เต็มไปด้วยหินงอกหินย้อย

 หยดน้ำหยดเล็กๆ ที่ปลายหินย้อยนำเอาหินปูนขนาดที่ไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่ามาด้วย ค่อยสะสมมาหลายยุคจนงอกยาวออกมา ไฮไลท์ของถ้ำนี้ มีกองหินคล้ายรูปสมองก่อนเข้าห้องสุดท้ายปลายสุดของถ้ำ ภายในเราได้เห็นการสะสมของหินปูนสีขาวสะอาด ย้อยลงมาเกือบจะบรรจบกับหินย้อยด้านล่าง

 ในหมู่บ้านยังมีถ้ำที่ยาวที่สุดในเอเชียอย่าง ถ้ำแม่ละนา และที่น่าสนใจอย่าง ถ้ำเพชร และถ้ำไข่มุก

 ก่อนหน้านี้ มีนักท่องเที่ยวบางกลุ่มที่เดินทางเข้ามาเที่ยวชม เดินเหยียบหินงอกเล็กๆ ที่อยู่ตามพื้นไปจำนวนมาก และบางส่วนก็หยิบฉวยหินงอกหินย้อยกลับไปด้วย เพราะฉะนั้นการเที่ยวชมควรใช้บริการผู้นำทางท้องถิ่น เพื่อเป็นการรักษาความสมบูรณ์ของถ้ำนี้ให้นานที่สุด และเป็นการกระจายรายได้สู่ชุมชนด้วย

 กิจกรรมที่น่าสนใจของหมู่บ้าน คือ การทอผ้า ล้วนนำมาตัดเย็บเป็นผ้าขาวม้า ย่าม เครื่องแต่งกายแบบไทยใหญ่ การผลิตน้ำมันงาบริสุทธิ์ ผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร การแสดงลิเกเต็มคณะ ที่ใช้ผู้แสดงกว่า 60 ชีวิต ที่จะแสดงในช่วงเทศกาลต่างๆ ซึ่งชาวไทยใหญ่จะมีงานบุญแทบทุกเดือนอันคาบเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาและธรรมชาติ

 หลังจากการจัดการต่างๆ เข้าที่เข้าทาง ชุมชนบ้านแม่ละนาพร้อมที่จะรับนักท่องเที่ยวที่ไม่ประสงค์จะวนเวียนอยู่กับความเจริญทางวัตถุ แต่ชอบธรรมชาติแนวคิดแบบพอเพียง ชุมชนช่วยกันรักษาสภาพแวดล้อม ใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน ภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเอง สร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนอย่างยั่งยืนอย่างน่าสนใจ