
ปณิธานวันใหม่
โดยทั่วไปในเวลาใกล้จะสิ้นปีเก่า คนเรามักจะตั้งความหวังสำหรับปีใหม่ที่ใกล้จะมาถึงในทางที่ดี เพื่อเป็นกำลังใจในการเผชิญชีวิตสำหรับศกใหม่ ความหวังดังกล่าวมีชื่อเรียกว่า ปณิธานวันใหม่ อันได้แก่ การตั้งใจที่จะ ละ ลด เลิก
สิ่งไม่ดีในปีก่อน เช่น การกินเหล้า สูบบุหรี่ เล่นการพนัน เที่ยวเตร่ หรือความตั้งใจที่จะทำในสิ่งที่ดีๆ เช่น การตั้งใจเรียน ตั้งใจทำงาน การเป็นผู้ให้สิ่งต่างๆ ที่เป็นประโยชน์แก่คนอื่น รวมทั้งการทบทวนสิ่งผิดพลาดที่ผ่านมา และทำความคิดความเห็นให้ถูก ให้ต้อง ให้ตรง
นอกจากนั้นแล้ว ก็คือการแสดงความปรารถนาดีต่อผู้อื่น เช่นการส่งบัตรอวยพรปีใหม่ ของขวัญ หรือแม้กระทั่งความรู้สึกที่ดีๆ ต่อกัน อย่างเพลงของคณะสุนทราภรณ์เพลงหนึ่งที่ว่า “ถ้าใครโกรธกัน ก็จงดีกัน ต่อใครหมั้นกัน ก็รีบแต่งงานกันเสียเลย” นั่นแหละครับ
สิ่งที่กลายเป็นของคู่กับปีใหม่แบบไทยๆ อย่างหนึ่ง ก็คือการทำนายทายทักโชคชะตาราศีสำหรับปีใหม่ ซึ่งสมัยก่อนจะพิมพ์อยู่ในไดอารี่หรือสมุดบันทึกประจำวันสำหรับผู้เกิดราศีต่างๆ หรือปีนักษัตรต่างๆ ใช้ตรวจสอบดวงชะตาในปีใหม่ของตน ซึ่งในปัจจุบันนี้บรรดาโหราพยากรณ์ต่างก็จัดพิมพ์คำทำนายของตนออกเป็นเล่มให้คนซื้อหาไปอ่านได้ โดยไม่ต้องไปอิงอยู่ในไดอารี่เหมือนสมัยก่อน และนอกจากคำทำนายโชคชะตาราศีของบุคคลแล้ว โหราบางท่านก็ยังนิยมดูดวงเมืองด้วย เพื่อพยากรณ์ว่าประเทศไทยจะดีร้าย หรือมีโชคมีเคราะห์อย่างไร
เป็นเรื่องน่าสังเกตอย่างหนึ่งว่า ระยะหลังๆ มานี้ คำทำนายดวงเมืองมักจะเต็มไปด้วยเรื่องเลวร้ายรุนแรง ประเภทเกิดการจลาจล การต่อสู้กันเอง ชนิดเลือดท่วมท้องช้าง เกิดภัยธรรมชาติ ลมพายุ น้ำท่วม ไฟไหม้ คลื่นยักษ์ แผ่นดินไหว โรคระบาด ผู้คนล้มตายเป็นเบือ บ้านเมืองราบเป็นหน้ากลอง เกิดสงครามกับประเทศเพื่อนบ้าน หรือความวุ่นวายในภาคใต้ จนถึงขั้นเสียดินแดน ประเทศไทยจะประสบภาวะวิกฤติ พืชพันธุ์ธัญญาหารเสียหายหนัก ตลาดหุ้นร่วงระเนระนาด เศรษฐกิจตกต่ำ รวมทั้งการสูญเสียหรือความเจ็บไข้ได้ป่วยของผู้หลักผู้ใหญ่
การทำนายบ้านเมืองในลักษณะนี้เป็นการทำนายที่มีสีสันหวือหวา และตามหลักจิตวิทยานั้นคนมักจะสนใจข่าวร้ายมากกว่าข่าวดี และการทำนาย 100 ข้อ ถูกเพียงข้อเดียวก็สามารถกลายเป็นหมอดูตาทิพย์ไปในทันที โดยคนมักจะลืมนึกถึงอีก 99 ข้อที่ทายผิด และหากสังเกตให้ดีจะเห็นว่าคำทำนายบ้านเมืองประเภทนี้ เป็นการนำข่าวคราวและสถานการณ์ที่เป็นอยู่มาเป็นตัวตั้งแล้วจึงนำหลักโหราศาสตร์มาวิเคราะห์ให้สอดคล้อง และบางเรื่องก็เป็นกฎธรรมชาติ เช่นน้ำท่วม-ฝนแล้ง หรือโรคาพยาธิของผู้สูงอายุ
ในสมัยโบราณนั้น การทำนายดวงชะตาบ้านเมืองไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ที่ใครนึกจะทายก็ทายได้ และผู้ที่จะสามารถทำนายได้ต้องเป็นโหราธิบดีที่ได้รับการแต่งตั้งและมอบหมายจากพระมหากษัตริย์ หากตรวจสอบพบว่าจะมีเรื่องไม่เป็นมงคลเกิดขึ้น ก็ต้องมีวิธีแก้ไขให้บรรเทาเบาบาง ทั้งนี้ก็เพื่อขวัญและกำลังใจของราษฎร มิใช่การทายเพื่อสร้างความแตกตื่นโกลาหลและบั่นทอนกำลังใจอย่างที่เป็นอยู่ในเวลานี้
“ปณิธานวันใหม่” ข้อหนึ่งของผมในปีหน้า ก็เป็นเช่นเดียวกับที่ผมปฏิบัติมาหลายปีแล้ว นั่นก็คือไม่นำเอาคำทำนายดวงเมืองของหมอดูคนไหนๆ มาเป็นอารมณ์



