สันนิษฐานชื่อ“เมืองอ่างทอง” | คมชัดลึก

 นักวิชาการสันนิษฐานกันว่า เดิมทีเมืองอ่างทองตั้งอยู่ที่เมืองวิเศษชัยชาญปัจจุบัน ซึ่งสมัยนั้นตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน้อย หมู่บ้านตรงนั้นเรียกว่าบ้านจวน แสดงว่าเป็นที่ตั้งจวนเจ้าเมืองเดิม

 ต่อมาได้ย้ายเมืองไปทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา เพราะกระแสน้ำในแม่น้ำน้อยเปลี่ยนแปลง การคมนาคมไม่สะดวก และตั้งชื่อใหม่ว่า "เมืองอ่างทอง"

 เมืองอ่างทองถูกย้ายที่ตั้งอีกครั้ง สมัยรัชกาลที่ 1 เมื่อมีรับสั่งให้ปิดทำนบกั้นน้ำที่หน้าเมือง เพื่อให้น้ำไหลไปทางคลองบางแก้ว แต่ไม่สำเร็จ เมืองอ่างทองจึงถูกย้ายไปอยู่ที่ปากคลองบางแก้ว ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาจนถึงปัจจุบัน

 สำหรับชื่อ “เมืองอ่างทอง” มีข้อสันนิษฐานอยู่หลายประการ ดังนี้

 ที่มาแรก สันนิษฐานว่าน่าจะมาจากสภาพภูมิประเทศ คือมีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มคล้าย “อ่าง” และอุดมสมบูรณ์ มีข้าวในทุ่งนาออกรวงเป็นสีทองมากมาย ด้วยความมั่งมีทางทรัพยากรธรรมชาตินี้จึงเรียกว่า “อ่างทอง”

 อีกข้อสันนิษฐานเป็นของพระยาโบราณราชธานินทร์ ที่ว่าน่าจะมาจากชื่อหมู่บ้านเดิมที่เรียกว่า “บางคำทอง” และบ้างว่าเพี้ยนมาจากชื่อของ “ปากน้ำสายทอง” ซึ่งเป็นทางน้ำแยกมาจาก “แม่น้ำสายทอง” ที่ปัจจุบันตื้นเขินใช้การไม่ได้แล้ว

 สุดท้ายเป็นข้อสันนิษฐานของกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ในหนังสือชุมนุมพระนิพนธ์เรื่องสร้างเมือง ซึ่งกล่าวว่า "เมืองอ่างทองดูเหมือนจะตั้งเมื่อครั้งสมเด็จพระนเรศวร เดิมชื่อเมืองว่า วิเศษชัยชาญ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำน้อย ที่ลงมาจากนครสวรรค์ อยู่มาแม่น้ำน้อยตื้นเขิน ฤดูแล้งใช้เรือไม่สะดวก ย้ายเมืองออกมาตั้งริมแม่น้ำพระยาที่บ้านอ่างทองจึงเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองอ่างทอง”

 ไม่ว่าชื่อเมืองอ่างทองจะมีที่มาจากข้อสันนิษฐานใดก็ตาม แต่ความสำคัญของเมืองแห่งนี้ในหน้าประวัติศาสตร์ไทยจะยังคงอยู่ตลอดไป

เรือนอินทร์ หน้าพระลาน