สหกรณ์การเกษตรจุน จัดพิธีบายศรี เพื่อความอุดมสมบูรณ์ | คมชัดลึก

เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2563 ณ ลานตากข้าวของสหกรณ์การเกษตรจุน จำกัด  อ.จุน จ.พะเยา   เรืออากาศตรี อดุลย์ พรหมวาทย์ นายอำเภอจุน  นายเอนก ชื่นใจ สหกรณ์จังหวัดพะเยา และ นายมานนท์ บัวแดง ประธานสหกรณ์สหกรณ์ฯ พร้อมด้วยสมาชิกและประชาชน กว่า 300 คน ได้ร่วมกันจัด พิธีสู่ขวัญข้าว หรือ เอาขวัญข้าว เป็นการบอกกล่าวก่อนที่จะทำการตี หรือนวดข้าว ซึ่งบางแห่งก็ทำหลังจากเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จเรียบร้อยก่อนจะเอาขึ้นหลองข้าว ( ยุ้งฉาง ) ถือเป็นการอันเชิญขวัญข้าวมาสู่ยุ้งฉาง บางแห่งจะทำหลังการเก็บเกี่ยวเสร็จเรียบร้อย ถือเป็นการเรียกขวัญข้าวที่ตกหล่นในขณะนวดข้าว

พิธีสู่ขวัญข้าวจะทำในลานนวดข้าว หรือบางแห่งก็จะทำในสถานที่เดียวกันกับที่ทำพิธีแรกนา ในการทำพิธีจะจัดเตรียมพานบายศรี 1 ชุด ไก่ต้ม 1 คู่ เหล้า 2 ไห ข้าวตอกดอกไม้ 2 ชุด ข้าวเหนียว 1 กระติบ หมาก พลู เมี่ยง บุหรี่ 1 ชุด โดยเจ้าของนาอาจเป็นผู้กล่าวคำสังเวยด้วยตนเอง หรือให้ผู้เชี่ยวชาญทางพิธีกรรม( ปู่จ๋าน/ปู่อาจารย์ ) ของหมู่บ้านมาทำพิธีให้ เชื่อกันว่าการทำบายศรีสู่ขวัญ หรือฮ้องขวัญข้าวเพื่อแสดงความเคารพ ระลึกถึงบุญคุณของแม่โพสพตลอดช่วงเวลาเพาะปลูก เพื่อความอุดมสมบูรณ์ของพืชที่ปลูกตามฤดูกาล ตอลดจนเป็นการเรียกขวัญข้าวให้มาอยู่กับตัว เพื่อให้เจริญเติบโตงอกงามและแข็งแรง สำหรับทำเมล็ดพันธุ์หรือทำเป็นอาหาร

คำฮ้องขวัญ / เอิ้นขวัญ หรือเรียกขวัญของแต่ละท้องถิ่นจะมีความคล้ายคลึงกัน แต่อาจจะแตกต่างกันตรงชื่อพันธุ์ข้าวหรือแม้กระทั่งเครื่องสังเวย ที่นอกจากการใช้หมากพลูและผลไม้แล้วนั้น บางพื้นที่ใช้ขนม นม เนย ที่เป็นของประจำท้องถิ่นของตนมาเป็นเครื่องสังเวยอีกด้วย ในปัจจุบันพิธีสู่ขวัญข้าวเริ่มหาดูได้ยากขึ้น เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงสภาพทางสังคมผนวกกับหนุ่มสาวสมัยใหม่ยังไม่ค่อยให้ความสำคัญในพิธีการทำขวัญข้าวมากนัก จึงทำให้ประเพณีนี้เริ่มหดหายไปจากสังคมไทยไปเรื่อยๆ

นพพร ทาทาน ผู้สือ่ข่าวภูมิภาค จ.พะเยา