ถ้าสมมติว่าเราเรียนรู้ได้จากความขัดแย้งที่กำลังเกิดขึ้น | คมชัดลึก

 คำถามแบบนี้ก็มีคำตอบอยู่ในตัวเองอยู่แล้ว เพราะเป็นการถามในลักษณะที่กำกับความเข้มข้นของคำตอบจากมากไปน้อย จากสูงไปต่ำ

 ไม่ว่าสีไหนจะชุมนุม คำถามก็วนเวียนอยู่แค่นี้ คือ บานปลายไหม และเหมาะสมไหม ทั้งที่ยังมีประเด็นที่ท้าทายอีกมากมาย

 สิ่งที่ผมอยากเรียนเสนอก็คือ สังคมไทยมีความขัดแย้งกันอยู่หลายเรื่อง และประเด็นสำคัญไม่ใช่อยู่ที่การบีบกันหรือปิดปากกันโดยอ้างว่าอะไรเหมาะสมหรือไม่เหมาะสม

 แต่อยู่ที่ว่าความขัดแย้งต่างๆ นั้นจะได้รับการจัดการอย่างเข้าอกเข้าใจได้อย่างไร

 ซึ่งลักษณะสำคัญที่ควรจะพิจารณาก็คือ ประการแรก ประชาธิปไตยกับการคอรัปชั่นนั้นจะอยู่กันอย่างไร

 ประการที่สอง การแก้ปัญหาประชาธิปไตยจำเป็นต้องใช้วิถีทางนอกประชาธิปไตยหรือไม่

 ประการที่สาม การจัดความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันกษัตริย์กับประชาชนและประชาธิปไตยจะอยู่ที่ไหน? ประชาชนจะเข้าถึงและสื่อสารกับพระมหากษัตริย์ของเขาอย่างไร อะไรคือบทบาทของสำนักพระราชวัง และ สถาบันองคมนตรี ในความสัมพันธ์ดังกล่าว

 ประการที่สี่ ความสัมพันธ์ระหว่างการบังคับใช้กฎหมายกับสังคมประชาธิปไตยอยู่ที่ไหน เพราะกฎหมายในสังคมประชาธิปไตยนั้นมีลักษณะพิเศษต่างไปจากกฎหมายในสังคมอื่นๆ ด้วยว่ากฎหมายในสังคมประชาธิปไตยนั้นประชาชนเป็นผู้ออก และประชาชนก็เป็นผู้จะต้องถูกบังคับ แต่เป็นการบังคับที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ นอกจากนี้ยังรวมไปถึงเรื่องสำคัญก็คือ ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐธรรมนูญและกฎหมายอื่น เมื่อประชาชนอ้างเรื่องสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น

 ประการที่ห้า ประชาธิปไตยกับความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจจะอยู่กันอย่างไร อะไรคือเส้นแบ่งระหว่างประชานิยม กับ นโยบายการแก้ปัญหาความยากจนของคนจำนวนมากในสังคมอย่างแท้จริง

 ประการที่หก อะไรคือความสัมพันธ์ระหว่างการเมืองของการตรวจสอบนอกสภา และการเมืองของการตรวจสอบนอกสภา

 ประการที่เจ็ด อะไรคือความสัมพันธ์ระหว่างสื่อมวลชนกับสังคมประชาธิปไตย เรื่องที่ยังไม่ค่อยมีการพูดกันก็คือสิทธิในการเข้าถึงสื่อ มากกว่าเรื่องของสื่อแท้หรือสื่อเทียม ทั้งนี้เนื่องจากประชาชนส่วนมากนั้นไม่มีโอกาสได้เข้าถึงสื่อในแง่ของการกำหนดประเด็นในสื่อ พวกเขาอาจจะเป็นเพียงเรื่องราวที่สื่อเสนอในมุมมองของสื่อ มากกว่าการที่สื่อเปิดเผยเรื่องราวของพวกเขาออกมาในมุมมองของเขา

 ประการที่แปด ใครสามารถกำหนดความหมายของชุมชนจินตกรรมที่เรียกว่า "ชาติ" ได้บ้าง?

 ประการที่เก้า ใครสามารถกำหนดคำว่า "ความยุติธรรม" และเนื้อหาของคำว่า "ความยุติธรรม" นั้นอยู่ตรงไหน?

 ประการสุดท้าย ความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในสังคมเป็นอย่างไร? สิ่งนี้จะกำหนดเนื้อหาของประชาธิปไตย เพราะประชาธิปไตยนั้นเกี่ยวพันกับการเคารพผู้อื่น เห็นว่าผู้อื่นนั้นเท่ากับเรา แต่ในขณะเดียวกัน เราจะวัดความจริงใจของผู้อื่นได้อย่างไร อาทิ มีคนอ้างว่าต้องอดทนอดกลั้น แต่เราจะแยกแยะความอดทนอดกลั้นออกจากการอ้างความอดทนอดกลั้นเพื่อครอบงำคนอื่นได้อย่างไร หรือเราจะแยกแยะระหว่างการอ้างสันติวิธีในการแก้ปัญหาในแบบที่ไม่ได้นำไปสู่สันติธรรมได้อย่างไร

 เรื่องแบบนี้มีตั้งมากมายและท้าทายกว่าคำถามปลายปิดแบบว่า ม็อบจะรุนแรงไหม และจะเหมาะสมไหม ตั้งเยอะครับผม