ความเข้มแข็งของสื่อญี่ปุ่น (1) | คมชัดลึก

 แต่จากการที่ดิฉันได้ไปเยี่ยมชมการทำงานของหนังสือพิมพ์ที่มียอดขายเป็นอันดับ 1 ของญี่ปุ่นอย่าง โยมิอุริ และหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นที่เข้มแข็งอย่าง ซานอิน ชูโอะ ตามคำเชิญของ ศูนย์ความร่วมมือระหว่างประเทศญี่ปุ่น (ไจซ์) ทำให้ได้รู้ว่า

 หนังสือพิมพ์ในญี่ปุ่น ซึ่งเป็นประเทศที่มีเทคโนโลยีก้าวล้ำนำสมัยที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และมีอัตราการใช้อินเทอร์เน็ตสูงลิบ กลับยังไม่ได้รับผลกระทบจากปรากฏการณ์นี้แต่อย่างใด

 นั่นเป็นเพราะหนังสือพิมพ์ของญี่ปุ่นอิงผู้อ่านเป็นหลัก ไม่ได้พึ่งพิงการขายโฆษณามากจนเกินไป

 ยามาดะ เคนตะ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายสื่อมวลชนและการสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเซนชู ในจังหวัดคานางาวะ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของญี่ปุ่น ได้ให้รายละเอียดเจาะลึกวงการสื่อญี่ปุ่นเอาไว้ว่า หนังสือพิมพ์ทุกฉบับของญี่ปุ่นมียอดพิมพ์จำหน่ายทั่วประเทศรวมกันมหาศาล คือ 70 ล้านฉบับต่อวัน เป็นรองก็แต่สหรัฐ อินเดีย และจีน ซึ่งมีประชากรในระดับต้นๆ ของโลกเท่านั้น ขณะที่ญี่ปุ่นมีประชากรแค่ 128 ล้านคน

 นั่นแสดงให้เห็นว่า คนญี่ปุ่นอ่านหนังสือพิมพ์กันเยอะมาก คิดเป็นสัดส่วนการพิมพ์หนังสือพิมพ์ออกมามากถึง 600 ฉบับ ต่อคน 1,000 คนเลยทีเดียว

 ที่ว่าหนังสือพิมพ์ญี่ปุ่นอยู่ได้ด้วยคนอ่านนั้นเห็นได้จากการที่หนังสือพิมพ์จะถูกนำไปส่งให้แก่สมาชิกตามบ้านมากถึง 97% ส่วนที่เราเห็นวางขายกันอยู่บนแผงตามสถานีรถไฟนั้นมีอยู่แค่ 3% เท่านั้น

 นั่นหมายความว่า รายได้หลักของหนังสือพิมพ์มาจากค่าสมัครสมาชิก ไม่ใช่ได้มาจากการขายโฆษณาเหมือนหนังสือพิมพ์ในไทย หรือสหรัฐที่ได้รับผลกระทบเป็นอย่างมากในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำที่บริษัทห้างร้านต่างๆ พากันถอนโฆษณาลงอย่างฮวบฮาบ

 ศาสตราจารย์เคนตะให้ตัวเลขเอาไว้ว่า รายได้ของหนังสือพิมพ์ญี่ปุ่นนั้นมาจากการจำหน่ายเสีย 6 ส่วน และมาจากโฆษณา 4 ส่วน โดยญี่ปุ่นมีระบบการส่งหนังสือพิมพ์ที่แข็งแรงมากเลยทำให้ยอดขายในส่วนของสมาชิกไม่ลดลง

 ด้านผู้บริหารของซานอิน ชูโอะ หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นที่มียอดจำหน่ายสูงสุดในภูมิภาคซานอิน ซึ่งประกอบด้วยจังหวัดชิมาเนะ และทตโทริ ได้เล่าถึงสถานการณ์ของตัวเองเอาไว้ว่า คนอ่านก็ลดลงเหมือนกัน เพราะแนวโน้มของคนญี่ปุ่นในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาเปลี่ยนไป หันมาประหยัดกันมากขึ้นเลยไม่ยอมซื้อหนังสือพิมพ์อ่าน

 ขณะที่วัยรุ่นนั้นก็ใช้มือถืออ่านแต่ข่าวที่ตัวเองต้องการเท่านั้น โดยไม่สนใจข่าวอื่น

ทัศนีย์ สาลีโภชน์