
โป่งตะขบแหล่งโบราณคดีลุ่มลพบุรี-ป่าสัก
โป่งตะขบ เป็นชื่อของหมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งที่น้อยคนจะรู้จักหรือแม้แต่เคยได้ยินชื่อ อย่างไรก็ตาม อีกไม่นานนัก หมู่บ้านแห่งนี้ คงได้รับความสนใจจากผู้คนในฐานะแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญแห่งหนึ่งในลุ่มแม่น้ำลพบุรี-ป่าสัก
หมู่บ้านโป่งตะขบ ตั้งอยู่ใน ต.วังม่วง อ.วังม่วง จ.สระบุรี ชื่อของหมู่บ้านบอกลักษณะภูมิประเทศและทรัพยากรที่มีในแถบนั้นได้เป็นอย่างดี
“โป่ง” คือ คือบริเวณที่มีแอ่งดินเค็มตามธรรมชาติอันประกอบไปด้วยแร่ธาตุชนิดต่างๆ สัตว์ป่าจะต้องมากินดินโป่งเพื่อให้ร่างกายได้รับแร่ธาตุ จึงถือได้ว่าบริเวณที่เรียกว่าโป่ง เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ เพราะมีสัตว์นานาชนิดมาหากิน
“ตะขบ” คือ ชื่อไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง มีผลขนาดเล็กสีแดง รูปร่างกลม สามารถรับประทานได้ หลายคนคงจะรู้จักดี
ดังนั้น จึงไม่ต้องสงสัยเลยว่า บริเวณที่เป็นหมู่บ้านโป่งตะขบในทุกวันนี้ เดิมต้องเป็นโป่งที่มีต้นตะขบขึ้นอยู่มากมาย หรือมีต้นตะขบเป็นจุดสังเกตที่สำคัญ ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นไร่ของชาวบ้านไปหมดแล้ว
ไม่ไกลจากโป่งตะขบ ยังมีโป่งเก้ง ซึ่งชาวบ้านเล่าว่าสมัยก่อนมีเสือมาหากินในบริเวณนี้เป็นประจำ นอกจากนี้ รศ.สุรพล นาถะพินธุ จากภาควิชาโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้ควบคุมการขุดค้นที่แหล่งโบราณคดีบ้านโป่งตะขบ ยังระบุว่ามีการพบกระดูกเก้งในหลุมขุดค้นอีกด้วย
สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า บริเวณโป่งทั้งหลายในแถบวังม่วง เป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์มาช้านาน จึงมีมนุษย์มาตั้งหลักแหล่งตั้งแต่ 2,500-3,000 ปีมาแล้ว
น่าชื่นใจที่การขุดค้นทางโบราณคดีโดย รศ.สุรพล และอาสาสมัครซึ่งเป็นนักศึกษาคณะโบราณคดี ตลอดเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากชาวบ้านในท้องถิ่นที่อยากรู้ว่าผืนดินที่ตนเรียกว่า “บ้าน” นั้น มีความเป็นมาอย่างไร มีเรื่องราวของชุมชนอันเก่าแก่เริ่มมาตั้งแต่เมื่อใด
ความอยากรู้ว่าเราคือใคร ? คงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของคำถามต่างๆ ที่เกิดขึ้นทุกวันบนโลกใบนี้
"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"



