อัลเทอร์เนทีฟ โนเบล-อีกทางเลือกของรางวัลเกียรติยศ | คมชัดลึก

 แต่ใช่ว่าโลกนี้จะมีเพียงรางวัลโนเบลที่จะยกย่องการทำงานของผู้ที่สร้างประโยชน์ให้แก่โลก เพราะยังมีองค์กรและสถาบันอีกมากมายที่จัดมอบรางวัลเพื่อเป็นกำลังใจให้แก่คนที่สร้างสรรค์สิ่งดีๆ ให้แก่โลกใบนี้ รวมทั้งรางวัล ไรท์ ไลฟ์ลิฮูด อวอร์ด

 เจคอบ วอน อูเอ็กซ์กูล นักเขียน และนักการกุศลลูกครึ่งเยอรมัน-สวีเดน ก่อตั้งรางวัลนี้ขึ้นเมื่อปี 2523 โดยมีเป้าหมายเพื่อเล็งเห็นคุณค่าการทำงานของผู้ที่เขารู้สึกว่าถูกรางวัลโนเบลมองข้าม จนทำให้รางวัลนี้เป็นที่รู้จักกันในชื่อเล่นว่า อัลเทอร์เนทีฟ โนเบล หรือ โนเบลทางเลือก

 เจคอบ วอน อูเอ็กซ์กูล ตั้งปณิธานของรางวัลนี้ไว้ว่า "เพื่อเป็นเกียรติและสนับสนุนผู้ที่เป็นแบบอย่างการทำงานในประเด็นที่เป็นสิ่งท้าทายเร่งด่วนที่ทุกคนกำลังเผชิญ"

 และในปีนี้คณะกรรมการได้ยกประเด็น "ผู้อยู่รอด" ขึ้นมาเป็นหัวข้อใหญ่ของการพิจารณารางวัล และได้คัดเลือกผู้ที่ทำคุณงามความดี 4 คน จากการเสนอชื่อทั้งหมด 82 คนใน 46 ประเทศ ประกอบด้วย เรเน เอ็นกองโก นักสิ่งแวดล้อมชาวคองโก ผู้หาญกล้าต่อกรกับกลุ่มจ้องทำลายป่าฝนในคองโก อาลิน แวร์ นักเคลื่อนไหวชาวนิวซีแลนด์ที่เริ่มต้นทำงานเมื่อ 25 ปีก่อนในฐานะผู้บุกเบิกให้การศึกษาด้านสันติภาพเพื่อขจัดอาวุธนิวเคลียร์ในโลก แคเธอรีน แฮมลิน แพทย์หญิงชาวออสเตรเลีย ผู้อุทิศชีวิตการทำงานช่วยเหลือเด็กและผู้หญิงในเอธิโอเปียมานานกว่า 5 ทศวรรษ และสุดท้าย เดวิด ซุซูกิ นักสิ่งแวดล้อมชาวแคนาดา ผู้ผลักดันปัญหาโลกร้อนให้คนทั่วไปได้ตระหนัก โดยรายหลังนี้ได้รับเป็นรางวัลเกียรติยศ ไม่ได้รับเงินรางวัล 50,000 ยูโร (ราว 2.5 ล้านบาท) เหมือนเช่นคนอื่น

 ความเป็นมาของเอ็นกองโกนั้น เขาก่อตั้งกลุ่มสิ่งแวดล้อม OCEAN ขึ้นเมื่อปี 2537 เพื่อแสดงให้เห็นถึงผลกระทบของการตัดไม้ทำลายป่าฝน ซึ่งมีบทบาทหลักในระบบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการขโมยแร่ธาตุต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงสงครามกลางเมืองในคองโกระหว่างปี 2539-2545

 เอ็นกองโก ซึ่งทำงานให้แก่กลุ่มกรีนพีซในคองโกด้วย กล่าวว่า เขาได้รับรางวัลนี้ในช่วงเวลาที่เยี่ยมยอด เพราะเป็นช่วงที่ผู้แทนจากประเทศต่างๆ กำลังเตรียมตัวไปร่วมการประชุมว่าด้วยเรื่องโลกร้อนที่กรุงโคเปนเฮเกนในเดือนธันวาคมนี้ เพื่อร่วมกันร่างสนธิสัญญาโลกร้อนฉบับใหม่แทนพิธีสารเกียวโตที่จะหมดอายุลงในปี 2555

 "รางวัลไรท์ ไลฟ์ลิฮูด อวอร์ด เป็นสาสน์สำคัญที่แสดงให้เห็นว่าการรณรงค์ที่เราเริ่มต้นไว้เริ่มเป็นที่รู้จักทั่วโลก และเป็นสิ่งสำคัญที่จะอนุรักษ์ป่าของเราเอาไว้" เอ็นกองโกกล่าว

 ขณะที่ทางมูลนิธิหวังว่า รางวัลนี้จะช่วยปกป้องชีวิตของเอ็นกองโกที่มักถูกกลุ่มตัดไม้ทำลายป่าคุกคามชีวิต

 ส่วน อาลิน แวร์ นักเคลื่อนไหวเพื่อสันติภาพจากนิวซีแลนด์วัย 47 ปี ได้เริ่มต้นรณรงค์ต่อต้านอาวุธนิวเคลียร์ที่สหประชาชาติ และผ่านกลุ่มสมาชิกรัฐสภาเพื่อการยับยั้งการแพร่กระจาย และปลดอาวุธนิวเคลียร์ (พีเอ็นเอ็นดี) เครือข่ายส.ส.ทั่วโลกที่เขาร่วมก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2545 โดยประเด็นเรื่องการลดอาวุธนิวเคลียร์นี้ยังเป็นประเด็นสำคัญที่ทำให้คณะกรรมการรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพของนอร์เวย์ ตัดสินใจมอบรางวัลให้แก่ ประธานาธิบดีบารัก โอบามา โดยมองถึงวิสัยทัศน์ผู้นำสหรัฐที่ต้องการให้โลกนี้ปลอดอาวุธนิวเคลียร์

 เมื่อถูกถามเรื่องการเปรียบเทียบของรางวัลทั้งสอง โอเล วอน อูเอ็กซ์กูล ผู้อำนวยการบริหารมูลนิธิไรท์ ไลฟ์ลิฮูด และเป็นหลานแท้ๆ ของผู้ก่อตั้งมูลนิธินี้ กล่าวว่า แวร์ ได้ทำโครงการต่อต้านอาวุธนิวเคลียร์มานานถึง 25 ปีแล้ว ขณะที่โอบามายังไม่สามารถเปลี่ยนแปลงคำพูดออกมาเป็นการกระทำได้

 "เรามีหน้าต่างแห่งโอกาสกับโอบามาที่เปิดแนวทางความเป็นไปได้ในการปลดอาวุธนิวเคลียร์ เขามีโอกาสที่จะดำเนินการสิ่งนี้อย่างเป็นรูปธรรม และผมหวังว่าเขาจะทำ" อูเอ็กซ์กูลรุ่นหลานกล่าว

 ส่วนแพทย์หญิง แคเธอรีน แฮมลิน วัย 85 ปี ผู้ชนะรางวัลอีกคน เธอเริ่มเส้นทางงานช่วยเหลือผู้คนหลังย้ายจากออสเตรเลียไปอยู่เอธิโอเปียตั้งแต่ปี 2502 เพื่อทำงานเป็นสูตินรีแพทย์ เธอและสามีผู้ล่วงลับร่วมกันตั้งโรงพยาบาลเพื่อให้ผู้หญิงสามารถเข้ารับการรักษาอาการช่องคลอดทะลุไปยังท่อปัสสาวะ หรือทวารหนัก ซึ่งเป็นอาการที่อาจเกิดได้จากการคลอดบุตรยากนานหลายชั่วโมง และพบได้ทั่วไปในทวีปแอฟริกาและประเทศกำลังพัฒนาอื่นๆ ที่การแพทย์ด้านผดุงครรภ์นั้นขาดแคลน

 อีกทั้งผู้หญิงที่ป่วยด้วยอาการนี้ ก็มักจะมีอาการกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ หรือคลอดลูกเสียชีวิตแต่กำเนิด อีกทั้งหากไม่ได้รับการรักษา อาการนี้อาจลุกลามไปเป็นปัญหาสุขภาพด้านอื่นๆ รวมทั้งแผลเปื่อย โรคไต และเส้นประสาทบริเวณขาได้รับความเสียหาย

 "แฮมลินช่วยฟื้นฟูสุขภาพ ความหวัง เกียรติยศของหญิงยากจนหลายหมื่นคนของแอฟริกา" คณะกรรมการกล่าวยกย่องความพยายามของแพทย์หญิง ขณะที่ตัวเธอเผยความรู้สึกเรื่องการได้รับรางวัล รู้สึกตื่นเต้นเหลือเกิน เธอไม่ได้ต้องการรางวัลนี้เพื่อตัวเอง แต่ต้องการให้รางวัลนี้ทำให้โลกฉุกคิดถึงความจำเป็นที่ผู้หญิงเหล่านี้ต้องการ

 ด้าน เดวิด ซุซูกิ นักสิ่งแวดล้อมชาวแคนาดาผู้เป็นทั้งนักเขียน และพิธีกรรายการโทรทัศน์ ก็ได้รับรางวัลนี้จากการอุทิศทั้งชีวิต สนับสนุนการใช้วิทยาศาสตร์อย่างมีความรับผิดชอบต่อสังคม และผลงานด้านการเพิ่มความตระหนักถึงอันตรายของภัยโลกร้อน และเสริมสร้างพลังมวลชนให้สนับสนุนนโยบายเพื่อแก้ปัญหานี้ โดยเขายังเป็นเจ้าของนิตยสารวิทยาศาสตร์ยอดนิยมอย่าง The Nature of Things ด้วย

 ส่วนพิธีมอบรางวัลนั้น ผู้ชนะทั้งหมดจะเข้ารับรางวัลที่รัฐสภาสวีเดนในวันที่ 4 ธันวาคมนี้ ก่อนถึงพิธีมอบรางวัลโนเบลตัวจริงเพียง 6 วัน

มลฤดี จันทร์สุทธิพันธุ์