บ้านยี่สาร ตลาดสินค้า | คมชัดลึก

ชุมชนยี่สาร เป็นชุมชนหนึ่งบนเส้นทางระหว่างกรุงศรีอยุธยาและเมืองเพชรบุรี ด้วยทำเลที่ตั้งเชื่อมโยงเศรษฐกิจภายในและนอกราชอาณาจักร

ชุมชนนี้น่าจะมีการอยู่อาศัยมาตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 20 (หรือราวหลัง พ.ศ. 1900) อ.ศรีศักร วัลลิโภดม นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ มีความเห็นว่า กลุ่มคนที่เข้ามาตั้งหลักแหล่งระยะแรกไม่น่าใช่คนพื้นเมือง แต่เป็นพวกพ่อค้าสำเภาที่เข้ามาจากภายนอก ซึ่งใช้ที่นี่เป็นที่พักสินค้าชั่วคราว ต่อมากลายเป็นชุมชนถาวรที่ติดต่อแลกเปลี่ยนสินค้ากับคนบนบกที่อยู่ทางชายหาดเดิม ทำให้เกิดเป็นชุมชนย่านตลาดขึ้น และมีการแต่งงานผสมกลมกลืนกับคนในท้องถิ่น

ในเอกสาร “คำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม” สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย บันทึกเรื่องสินค้าจากเมืองปากใต้ (หมายถึงหัวเมืองที่อยู่ทางใต้ของกรุงศรีอยุธยา รอบปากอ่าวไทย ไม่ใช่เมืองปักษ์ใต้) ว่า

“…อนึ่ง เรือปากใต้ปากกว้าง 6 ศอก 7 ศอก ชาวบ้านยี่สาร บ้านแหลม เมืองเพชรบุรี แลบ้านบางตะบูน แลบ้านบางทะลุ บันทุกกะปิ น้ำปลา ปูเค็ม ปลากุเลา ปลากระพง ปลาทู ปลากระเบนย่าง มาจอดเรือขายแถวท้ายวัดพระนางเชิง...”

ข้อความข้างต้น ทำให้เห็นภาพตลาดการค้าขายของผู้คนหลายบ้านหลายเมืองแถบลุ่มน้ำท่าจีน-แม่กลองตอนล่างยุคกรุงศรีอยุธยา เป็นการแลกเปลี่ยนพึ่งพาสินค้า ทรัพยากร สังคม-วัฒนธรรม ถ่ายเทไปมาแก่กันเกิดขึ้น

และชื่อ “ยี่สาร” ยังหมายถึง ตลาด ที่เพี้ยนมาจากคำว่า บาซาร์ (Bazaar) ในภาษาเปอร์เซีย ไทยเราเอามาเรียกเป็น “ปสาน” หรือ “ยี่สาน” มีปรากฏในจารึกและเอกสารเก่าหลายชิ้นตั้งแต่สมัยสุโขทัยลงมา

ชุมชนยี่สาร จึงมีบทบาทในฐานะชุมชนทางผ่านบนเส้นทางโบราณ จนถึงเป็นย่านตลาดแหล่งชุมนุมแลกเปลี่ยนสินค้า ทรัพยากร จากในและนอกท้องถิ่นมาแต่อดีต ที่ควรบรรจุไว้ในองค์ความรู้ท้องถิ่นและประเทศอีกแห่งหนึ่ง

เรือนอินทร์ หน้าพระลาน