“ดำเนินสะดวก”ไม่เคยตาย | คมชัดลึก

ย้อนกลับเมื่อ พ.ศ.2509 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งโปรดให้ขุดคลองเชื่อม “แม่น้ำแม่กลอง” ที่บางนกแขวกกับ “แม่น้ำท่าจีน” ที่ประตูน้ำบางยาง ระยะทางกว่า 30 กิโลเมตร เป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างชุมชนในราชบุรี สมุทรสงคราม และสมุทรสาคร แล้วพระราชทานนามว่า “คลองดำเนินสะดวก” เนื่องจากทรงเห็นว่าเป็นคลองที่มีเส้นตรง มีความสะดวกในการสัญจรไปมา โดยมีการทำพิธีเปิดคลองดังกล่าวเมื่อวันจันทร์ เดือน 7 ขึ้น 4 ค่ำ ตรงกับวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ.2411

 ปัจจุบัน นอกจาก “ดำเนินสะดวก” จะเป็นชื่อของคลองขุดที่ตรงที่สุดในประเทศไทยแล้ว ยังเป็นชื่ออำเภอแห่งหนึ่งซึ่งเป็นที่ตั้งของคลองและตลาดน้ำชื่อเดียวกันภายใน จ.ราชบุรี

 อ.ดำเนินสะดวก ประกอบด้วยชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีนเป็นจำนวนมากที่ข้ามน้ำข้ามทะเลมาตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนอยู่อย่างถาวร จึงปรากฏศาลเจ้าจีนหลายแห่ง ชาวจีนเหล่านี้มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการขุดคลองดำเนินสะดวกด้วยเช่นกัน

 ชุมชนชาวจีนเก่าแก่ที่นี่มีอาชีพค้าขายและทำสวนผัก สวนผลไม้ คงมีน้อยคนที่ทราบว่า การยกร่องสวนเป็นขนัด คือ “เทคโนโลยี” ของชาวจีน ไม่ใช่ของคนไทยมาแต่ดั้งเดิม ชาวจีนเหล่านี้เมื่ออาศัยปะปนร่วมกันคนในท้องถิ่น นานวันเข้าก็กลายเป็น “คนไทย” อย่างแท้จริง ไม่ใช่ “คนอื่น” หรือ “คนแปลกหน้า” อีกต่อไป

 น่าเสียดายที่ความคึกคักของตลาดน้ำดำเนินสะดวกจะค่อยๆ ลดลงไปจนต้องมีโครงการประชาสัมพันธ์ฟื้นฟูการท่องเที่ยว ซึ่งเพิ่งเชิญสื่อต่างๆ ไปเยี่ยมชมเมื่อช่วงกลางเดือนกันยายนที่ผ่านมา

 บางคนบอกว่าชุมชน “ดำเนินสะดวก” ยังไม่ตาย และจะไม่ตาย มีเพียงตลาดน้ำดำเนินสะดวกเท่านั้นที่อาการน่าเป็นห่วง แต่หากเข้าใจได้ว่า เมื่อเวลาเปลี่ยน สังคมเปลี่ยน สิ่งต่างๆ ก็เปลี่ยนไป

 นาทีนี้คงได้แต่พยายามให้ทุกสิ่งคงเดิมไว้ให้มากที่สุด แต่จะให้เหมือนเดิมนั้น ไม่รู้ว่าจะเป็นอย่างฝันได้หรือเปล่า?

 เรือนอินทร์ หน้าพระลาน