สมเด็จพระเทพฯ เสด็จส่วนพระองค์กรองดอกรักพระจิตกาธาน | คมชัดลึก

           วันที่ 20 ก.ย. ที่อาคารโรงโขน โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ในพระบรมมหาราชวัง นายบุญชัย ทองเจริญบัวงาม นักจัดการงานในพระองค์ ชำนาญการ กองศิลปกรรม สำนักพระราชวัง เผยถึงรูปแบบการจัดทำเครื่องสดประดับพระจิตกาธาน ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 โดยแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ประกอบด้วย งานแทงหยวก งานแกะสลักของอ่อน (เครื่องถม) งานกรองดอกไม้ (ดอกไม้ประดิษฐ์)

          เนื่องจากโครงสร้างพระจิตกาธานครั้งนี้เป็นทรงบุษบกชั้นเรือนยอด 9 ชั้น โดยฐานมีความยาว 6.50 ม. กว้าง 3.85 ม. และสูงโดยประมาณ 11 ม. เทียบเท่าตึก 3 ชั้น นับเป็นพระจิตกาธานที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาในประวัติศาสตร์ไทย ทั้งนี้ยังคงมีความละเอียดและถูกต้องตามจารีตประเพณีราชสำนัก ทำให้มีขนาดลวดลายใหญ่เป็นพิเศษ

 

          สำหรับงานแทงหยวกจะนำไปประดับในส่วนต่างๆ ของพระจิตกาธาน อาทิ ชั้นเรือนยอด แบ่งเป็นลายหยวกชั้นเรือนยอดฉัตร 9 ชั้น และลายหยวกชั้นรัดเกล้า โดยชั้นรัดเกล้า เป็นลายแทงหยวกลายกระจังและลายเฟื่อง ซึ่งอ้างอิงจากรูปแบบดั้งเดิมของพระจิตกาธานถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 5, ชั้นรัดเอว (ประดิษฐานพระโกศจันทน์) เป็นลายกลีบบัวจงกลซ้อนกาบลาย 5 ชั้น, ชั้นเรือนฟืน ไว้สำหรับวางฟืนไม้จันทน์ ซึ่งจะมีเสาเล็ก 8 ต้น ประดับด้วยหยวกแทงลายเถาไขว้โดยมีเลขเก้าไทย (๙) อยู่ในวงลายเถา ซึ่งออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อแสดงถึงสัญลักษณ์ในหลวงรัชกาลที่ 9

 

 

                     
           งานแกะสลักของอ่อน หรือเครื่องสดประดับหน้าหยวก (หยวกถม) เป็นการใช้เทคนิคกดพิมพ์ลายถมจากเปลือกมะละกอดิบสีเขียวซ้อนชั้นเนื้อมะละกอสีขาว เป็นลายประดับตามชั้นพระอิสริยยศ ประกอบด้วย 3 ลาย ได้แก่ ลายดอกประจำยาม ลายดอกจอก และลายใบเทศงานกรองดอกไม้ ได้นำดอกปาริชาตซึ่งเป็นดอกไม้ในตำนานบนชั้นสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ มีกลิ่นหอมไกล 5,000 โยชน์ เมื่อครั้นใครได้ดมกลิ่นก็จะระลึกถึงอดีตชาติได้ เปรียบเสมือนเหล่าพสกนิกรชาวไทยตราตรึงความทรงจำในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ นำมาทำเป็นดอกไม้ไหวประดิษฐ์ปักด้านบนของรอบชั้นรัดเกล้า จำนวน 70 ดอก เปรียบดั่ง 70 ปีการครองราชย์ และดอกไม้เฟื่องประดิษฐ์ประดับใต้แผงหยวกชั้นรัดเกล้า โดยใช้กลีบดอกสีเหลือง ซึ่งเป็นสีคล้ายวันพระราชสมภพ และสีชมพูอมแดง ซึ่งเป็นสีกำลังวันของในหลวงรัชกาลที่ 9 ส่วนเกสรใช้เมล็ดธัญพืช อาทิ ข้าวเปลือก เมล็ดข้าวโพด ถั่วเขียว ถั่วแดง ซึ่งล้วนเป็นเมล็ดพันธุ์ที่ได้พระราชทานให้แก่เกษตรกร ขณะที่เกสรชั้นในสุดทำจากพลอยนพรัตน์ 9 ดวง จากจังหวัดจันทบุรี ตรงกลางประดับด้วยเพชรแท้ 2 สตางค์ ล้อมรอบด้วยอัญมณี 8 สี ขณะเดียวกันดอกปาริชาตจะมีกลิ่นหอมซึ่งได้จากการอบร่ำด้วยน้ำปรุงสูตรเครื่องหอมของราชสำนัก

            นอกจากนี้ยังมีดอกปาริชาตสด จำนวน 16 ดอก เปรียบเสมือนดอกไม้ที่ร่วงลงมาจากสรวงสวรรค์ 16 ชั้น โดยจะประดับหน้าพระหีบจันทน์ ทำจากกลีบดอกกล้วยไม้สีเหลือง และสีม่วงอมแดง มีความพิเศษตรงเถาจะเย็บจากใบแก้ว เป็นการกรองดอกไม้แบบชาววัง
          ทั้งนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จะเสด็จฯ เป็นการส่วนพระองค์ ในการกรองดอกรักชั้นเรือนยอดชั้นที่ 9 ซึ่งเป็นชั้นสูงสุด