“กล้วยไม้”กับความรักที่ไร้พรมแดน ตอน2
·โดย- ศ.ระพี สาคริก
ต่อจากอาทิตย์ที่แล้ว
ฉันยังจำได้ดีว่า ในช่วงนั้นฉันได้ส่งรายชื่อกล้วยไม้ที่ต้องการขายไปยังสมาคมกล้วยไม้ต่างๆ ทั้งสมาคมเล็กและใหญ่แทบจะทั่วโลก เท่าที่หาข้อมูลได้จากสื่อต่างๆ อย่างหลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีสมาคมกล้วยไม้กระจายอยู่ไม่ต่ำกว่าสี่ร้อยแห่ง ตลอดสองฝั่งของคาบมหาสมุทร
ในช่วงนั้นมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ได้เข้ามาช่วยการเกษตรและการแพทย์ของประเทศไทย เน้นที่การให้ทุนการศึกษาและการวิจัย เนื่องจากฉันเป็นคนมีนิสัยโอบอ้อมอารีแก่ทุกคน แม้แต่ชาวต่างชาติ ซึ่งขณะนั้นตัวเองก็ยังเป็นข้าราชการตัวเล็กๆ คนหนึ่ง แต่บรรดาฝรั่งที่เข้ามาทำงานหลายคนมีความรักและเมตตาฉัน
เขารู้ว่าฉันกำลังสนใจศึกษาหาความรู้เรื่องกล้วยไม้ แต่ปกติแล้วมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์จะต่อต้านเรื่องกล้วยไม้อย่างมาก ถึงขนาดขนานนามว่า “เป็นวัชพืชที่ร้ายที่สุดของสหรัฐ ซึ่งเรียกกันว่า Dandy Lion” เพราะพืชชนิดนี้มันขึ้นระบาดอยู่ในเรือกสวนไร่นาอย่างกว้างขวาง
อยู่มาวันหนึ่งฉันสามารถสอบชิงทุนมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ให้ไปศึกษาต่อปริญญาเอกเรื่องการคัดพันธุ์ผสมพันธุ์ข้าวที่มหาวิทยาลัยมลรัฐมิสซิสซิปปี แต่ฉันไม่ยอมไป ซึ่งใครจะรู้ว่าเหตุผลกลใด จึงได้เป็นอย่างนั้น
ช่วงนั้นฉันเป็นอาจารย์สอนสถิติและการวางแผนวิจัยเกษตร บังเอิญในปี พ.ศ.2509 เป็นปีที่มีการจัดประชุมกล้วยไม้โลกครั้งที่ 5 ที่เมืองลองบีช มลรัฐแคลิฟอร์เนีย
ปกติการไปประชุมกล้วยไม้โลกทุกครั้ง แต่ละคนไม่มีอภิสิทธิ์ แม้แต่คนที่ไปบรรยายในที่ประชุมก็ดี หรือไปเป็นกรรมการตัดสินก็ดี ทุกคนจะต้องออกค่าเดินทาง ค่าที่พัก และค่าลงทะเบียนเองอย่างเสมอเหมือนกันหมด
แต่ปรากฏว่าเป็นที่น่าประหลาด เพราะมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์หาเหตุผลให้ฉันไปประชุม.. โดยให้เหตุผลว่าต้องการให้ไปศึกษาดูงานเรื่องการเรียนการสอนวิชาสถิติ ที่ภาควิชาสถิติ ของมหาวิทยาลัยของรัฐนอร์ทแคโรไลนา ซึ่งเป็นสถาบันทางวิชาการที่มีความโดดเด่น ทั้งนี้และทั้งนั้นก็เพราะเหตุว่ามีอาจารย์ที่มีชื่อเสียงคนหนึ่งเป็นสตรีชื่อว่า ดร.เกอร์ทรูด คอกซ์ (Gertrude Cox) ทำงานอยู่ที่นั่นและเป็นผู้ก่อตั้งสถาบันสถิติที่มีชื่อเสียงชื่อว่า Research Triangle
ต่อมาภายหลังฉันเข้าใจว่าการที่มูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ได้เบี้ยวให้ฉันไปประชุมกล้วยไม้โลกครั้งนั้น เขาคงมองออกแล้วว่า ฉันไม่ใช่คนที่สนใจกล้วยไม้ แต่เป็นคนที่มีมนุษยธรรมและคุณธรรมสูง สามารถทำงานร่วมกับผู้คนทั้งหลายแม้แต่ชาวต่างชาติได้อย่างมีความสุข