ตอน.......พระจันทร์ยิ้ม
ประเพณีการไหว้พระจันทร์ดูจะเป็นประเพณีแห่งความสุข ที่ชาวจีนทั้งที่อยู่ในประเทศจีนเองและที่อพยพไปอยู่ดินแดนไกลโพ้น ต่างประพฤติ ปฏิบัติกันจนเป็นประเพณีที่สืบทอดยาวนานนับพันปี แม้จะมีการส่งมนุษย์ลงไปเดินบนพื้นผิวดวงจันทร์กันมาแล้ว แต่ชาวจีนที่ยังยึดติดอยู่ก
ในประเทศไทยเองก็มีชาวไทยเชื้อสายจีนจำนวนมาก ที่สืบทอดประเพณีไหว้พระจันทร์มาจากบรรพบุรุษ โดยเฉพาะย่านที่อยู่อาศัยของคนจีนในเมืองใหญ่เช่นกรุงเทพฯ นับตั้งแต่ย่านถนนราชวงศ์ ถนนทรงวาด ถนนเยาวราช ถนนพาดสาย ถนนจักรวรรดิ์ ต่อเนื่องมาจนถึงย่านวรจักร ฯลฯ
เมื่อถึงคืนเทศกาลไหว้พระจันทร์ในแต่ละปี จะมีชาวจีนยกเอาโต๊ะมาตั้งเครื่องเซ่นไหว้กันอย่างคึกคัก บ้านไหนที่มีลูกสาวก็จับอาบน้ำแต่งหน้าทาตัวกันจนงามผุดผ่อง เสื้อผ้าที่สวมใส่ส่วนใหญ่ก็จะเน้นไปที่สีอันเป็นมงคลเช่นสีแดงหรือสีชมพู ในช่วงหัวค่ำก็จะมีผู้คนมากมายเดินชมโต๊ะเครื่องไหว้ของแต่ละบ้าน เพราะการไหว้พระจันทร์นั้นส่วนใหญ่จะยกโต๊ะที่ตั้งเครื่องไหว้ออกมาไว้ที่ริมถนนหน้าบ้านของตนเอง
ความงามของหญิงสาวบวกกับความงามของท้องฟ้าที่สว่างนวล ทำให้เทศกาลไหว้พระจันทร์เป็นเทศกาลที่มีแต่รอยยิ้มและความสุข ลูกเด็กเล็กแดงต่างรอคอยที่จะให้เทศกาลนี้มาถึงโดยเร็ว แม้จะไม่มีเครื่องเซ่นไหว้ที่เป็นอาหารของคาว และปราศจากการมอบเงินทองในลักษณะแต๊ะเอียเช่นเทศกาลตรุษจีนก็ตาม
แต่ปัจจุบันนี้ประเพณีไหว้พระจันทร์ของจีน ซึ่งเคยเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่และงดงามตระการตา กลับถูกลดทอนพิธีกรรมลงไปจนแทบไม่เหลืออะไรไว้ให้จดจำอีกแม้แต่น้อย จนไม่น่าเชื่อว่าชนชาติจีนที่เป็นชนชาติซึ่งยึดมั่น ในจารีตและประเพณีเคร่งครัดมากชนชาติหนึ่งในโลก กลับต้องมาพ่ายแพ้ต่อการไหลหลั่งของวัฒนธรรมสมัยใหม่ และธุรกิจการค้าของโลกปัจจุบัน
หากมีแบบสอบถามไปยังเด็กและเยาวชนรุ่นใหม่ในทุกวันนี้ ว่ารู้จักประเพณีไหว้พระจันทร์กันดีแค่ไหน เชื่อได้ว่าหากจะได้คำตอบที่ฝ่ายผู้หลักผู้ใหญ่พึงพอใจ ก็คงต้องให้เวลาเด็กและเยาวชนเหล่านั้น ไปเปิดหาข้อมูลในอินเทอร์เน็ตกันเสียก่อน
แต่ไม่ว่าคนสมัยนี้จะละเลยประเพณีไหว้พระจันทร์ไปถึงระดับไหนเพียงใดก็ตาม ก็เชื่อได้ว่าวันไหว้พระจันทร์จะยังคงต้องเป็นวันที่ถูกป้ายสีแดงเพื่อสร้างการรับรู้และเตือนความจำ ไว้บนปฏิทินในประเทศไทยไปอีกนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งปฏิทินที่มีการระบุวันโกนวันพระและวันชิวอิ้ดจับโหงว รวมทั้งวันตามเทศกาลประเพณีอื่นๆ
เหตุผลที่เชื่อมั่นได้ว่าวันไหว้พระจันทร์จะยังคงดำรงคงอยู่บนปฏิทินไปอีกนาน แม้ว่าจะหาคนจีนปฏิบัติตามประเพณีไหว้พระจันทร์ได้น้อยจนแทบไม่มีแล้ว ก็เพราะว่าธุรกิจขนมไหว้พระจันทร์ที่เติบใหญ่มีเม็ดเงินหมุนเวียนปีละนับพันล้านบาทนั่นเอง ที่จะยังคงเป็นตัวขับเคลื่อนให้มีการรับรู้ถึงเทศกาลวันไหว้พระจันทร์ มิฉะนั้นขนมไหว้พระจันทร์สารพัดไส้ก็จะหมดความหมายตายตามประเพณีไหว้พระจันทร์ไปด้วยนั่นเองครับ
พัฒนเดช อาสาสรรพกิจ