ตำราเรียนเล่มใหม่ในรัสเซีย (1) | คมชัดลึก

 กระทรวงศึกษาธิการแดนหมีขาวก็สนองรับนโยบายนี้ทันที ด้วยการไฟเขียวให้โรงเรียนมัธยมทั่วประเทศนำอดีตหนังสือต้องห้ามของ อเล็กซานเดอร์ โซลเซนิตซิน นักเขียนชื่อดัง เจ้าของหนังสือ "The Gulag Archipelago" หรือ "ชีวิตในคุก" ที่เปิดโปงให้โลกรู้ถึงสภาพเลวร้ายของคุกนรกและค่ายกักกันหรือค่ายแรงงาน หรือเรียกสั้นๆ ว่า "กูลัก" ที่ใช้กักขังและทรมานศัตรูของรัฐนับสิบล้านคน จนถือเป็นสัญลักษณ์การกดขี่ของอดีตสหภาพโซเวียต เฉกเดียวกับอดีตค่ายกักกันนาซี "เอาส์ชวิตช์" ในโปแลนด์ มาสอนเป็นตำราเรียนได้เป็นครั้งแรก หลังจากอดีตผู้นำทำเนียบเครมลินสั่งขึ้นบัญชีดำหนังสือเล่มนี้มานานหลายสิบปี นับตั้งแต่เริ่มตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี 2516 อ้างว่าจะสร้างความแตกแยกขึ้นในประเทศ

 ความใจกว้างของกระทรวงศึกษาธิการครั้งนี้ มีขึ้นทั้งๆ ที่ตลอดช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ กระทรวงนี้ยังคงเป็นกระทรวงเต่าล้านปี พยายามควบคุมและเซ็นเซอร์ตำราประวัติศาสตร์ว่าควรจะออกมาในแนวทางใด โดยตำราเรียนเล่มใดที่นอกลู่นอกทางไปจากกรอบที่กำหนดไว้เมื่อปี 2546 ก็จะถูกคัดออก ในจำนวนนี้รวมไปถึงการสั่งแบนตำราประวัติศาสตร์ที่วิพากษ์วิจารณ์จอมเผด็จการโจเซฟ สตาลิน ผู้ปรับสภาพของค่ายกักกันกูลัก ที่สร้างขึ้นในสมัยของวลาดิมีร์ เลนิน ให้กลายเป็นคุกนรกบนดินอย่างหาคุกใดมาเทียมทานได้ ทั้งนี้ เพื่อปิดหูปิดตาและล้างสมองเยาวชนรุ่นใหม่ให้มีแต่ความหลงชาติและคลั่งชาติเหมือนกับที่หลายประเทศเคยทำกันมาก่อน

 โซลเซนิตซิน ซึ่งได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมเมื่อปี 2513 เขียนหนังสือเล่มนี้จากประสบการณ์ที่ถูกส่งไปค่ายแรงงานหลายแห่งในช่วงทศวรรษ 2483 รวมทั้งยังบันทึกปากคำการให้การของนักโทษอีกหลายร้อยคนที่รอดชีวิตจากค่ายกักกันนรกกูลักที่ควบคุมโดยหน่วยตำรวจลับ ส่วนใหญ่จะตั้งอยู่ในพื้นที่กันดารแห้งแล้งอันแสนห่างไกลในไซบีเรียหรือทางเหนือสุดหรือตะวันออกไกลของประเทศ ช่วงที่เฟื่องฟูมากๆ ในสมัยของสตาลิน ค่ายกักกันกูลักจะแผ่ขยายกระจัดกระจายมากถึง 476 แห่ง แต่ละแห่งมีนักโทษราว 2,000-10,000 คน เฉพาะที่แคว้นโคลีมา ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าฝรั่งเศสราว 6 เท่า มีค่ายนรกตั้งอยู่ถึงกว่า 100 แห่ง

 คิดดูแล้วกันว่า ยุคนั้นมีคนเป็นกบฏต่อรัฐมากขนาดไหน

บุญรัตน์ อภิชาติไตรสรณ์