สนข. ชี้แจงประเด็นการจัดตั้ง “กรมการขนส่งทางราง” | คมชัดลึก

               ​ตามที่กระทรวงคมนาคมได้มอบหมายให้สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ดำเนินการจัดทำร่างพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. .... (การจัดตั้งกรมการขนส่งทางราง) เพื่อทำหน้าที่กำหนดมาตรฐานการให้บริการและความปลอดภัย โครงสร้างอัตราค่าบริการที่เป็นธรรม การลงทุน การบำรุงรักษา และการบริหารจัดการ ซึ่งจะช่วยสนับสนุนการพัฒนาระบบรางให้เป็นโครงข่ายการคมนาคมหลักของประเทศ ยกระดับมาตรฐานการขนส่งทางรางให้ทันสมัย มีความเป็นสากล สอดคล้องกับบริบทและความต้องการ ของประชาชน และสามารถตอบสนองการดำเนินนโยบายการพัฒนาประเทศด้วยระบบการขนส่งทางรางได้อย่าง มีประสิทธิผล นั้น
                 สมาพันธ์คนงานรถไฟไทย ได้มีการยื่นหนังสือร้องทุกข์ไปยังทำเนียบรัฐบาล และกระทรวงคมนาคม เพื่อคัดค้านการจัดตั้ง “กรมการขนส่งทางราง” โดยมีประเด็นข้อร้องเรียน ดังนี้
1.​ขาดการมีส่วนร่วมจากภาคประชาชน
2.​ให้อำนาจอธิบดีกรมการขนส่งทางรางเข้ามาบริหารงานแทนการกำกับดูแลนโยบาย
3.​การเปิดโอกาสให้บริษัทเอกชนเข้ามาแข่งขันบนระบบราง คือการสอดแทรกให้กรมการขนส่งทางรางเข้ามาบริหารงาน ผ่านการตั้งบริษัทลูกขึ้นมา 2 บริษัท
4. ​มีการระบุให้โอนย้ายทรัพย์สินทั้งหมดของการรถไฟแห่งประเทศไทย ให้บริษัทเอกชนเข้ามาบริหารแทน ถ้าพ.ร.บ.นี้ออกมา กิจการทั้งหมดจะอยู่ในมือเอกชน
                สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ขอเรียนชี้แจงข้อร้องทุกข์ตามประเด็นของสมาพันธ์คนงานรถไฟไทยดังกล่าว ดังนี้
ประเด็นที่ 1 : ขาดการมีส่วนร่วมจากภาคประชาชน
ในการดำเนินการจัดทำร่างพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (การจัดตั้งกรมการขนส่งทางราง) และร่างพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. .... นั้น สนข. ได้ดำเนินการสัมมนารับฟัง ความคิดเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน สถาบันการศึกษา องค์กรอิสระ รวมทั้งประชาชนทั่วไปที่สนใจ อย่างถูกต้องครบถ้วนตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด จำนวนทั้งสิ้น 4 ครั้ง ดังนี้
             1.1​ ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2557 จัดประชุมสัมมนารับฟังความคิดเห็นในหัวข้อ “กรมการขนส่งทางรางเพื่อการขนส่งในอนาคต” ณ โรงแรมเซ็นทรารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลเวิลด์ มีกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วม การประชุมสัมมนา ได้แก่ ประชาชน และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมจำนวนประมาณ 200 คน สรุปผลการประชุม ได้ว่า การจัดตั้งกรมการขนส่งทางรางจำเป็นต้องเร่งดำเนินการในรูปแบบของส่วนราชการเพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลการให้บริการระบบขนส่งทางราง รวมทั้งมีบทบาทในการคุ้มครองผู้ใช้บริการระบบขนส่งทางรางด้วย
              1.2 ​ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 2 กันยายน 2558 จัดประชุมสัมมนารับฟังความคิดเห็นในหัวข้อ “การจัดตั้งกรมการขนส่งทางราง” ณ ห้องประชุมยงยุทธสาระสมบัติ ชั้น 5 อาคาร สนข. มีกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมการประชุมสัมมนา ได้แก่ ประชาชน และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมจำนวนประมาณ 450 คน โดยมีการสำรวจความคิดเห็นผู้เข้าร่วมการประชุมฯ พบว่า มีผู้เห็นด้วยกับการจัดตั้งกรมการขนส่งทางราง ร้อยละ 46.7 ไม่เห็นด้วย ร้อยละ 40 และไม่ออกความเห็น ร้อยละ 13.3
                1.3 ​ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2559 จัดประชุมสัมมนารับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ต่อ “ร่างพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. ....” ณ ห้องประชุมยงยุทธ สาระสมบัติ ชั้น 5 อาคาร สนข. โดยได้ดำเนินการตามคู่มือแบบการร่างกฎหมาย ของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน พ.ศ. ๒๕๔๘ โดยกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมการประชุมสัมมนา ได้แก่ หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับระบบรางทั้งภาครัฐ และภาคเอกชน นักวิชาการ ผู้ประกอบการระบบขนส่งทางรางภาคเอกชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว รวมจำนวนประมาณ 210 คน
              1.4 ​ครั้งที่ 4 อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติมต่อร่างพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (การจัดตั้งกรมการขนส่งทางราง) และร่างพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. .... ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๐ ซึ่งได้เห็นชอบแนวทาง การจัดทำและการเสนอร่างกฎหมายตามบทบัญญัติมาตรา ๗๗ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยประชาชนและผู้มีส่วนได้เสีย สามารถแสดงความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับดังกล่าว ผ่านทางเว็บไซต์ของกระทรวงคมนาคม (www.mot.go.th) และ เว็บไซด์ของ สนข. (www.otp.go.th) ระหว่างวันที่ ๑๗-๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๐
                 ประเด็นที่ 2 : ให้อำนาจอธิบดีกรมการขนส่งทางรางเข้ามาบริหารงานแทนการกำกับดูแลนโยบายกรมการขนส่งทางรางมีภารกิจหลัก ในการจัดทำข้อเสนอแนะด้านนโยบายการพัฒนาระบบการขนส่งทางราง และการกำกับดูแลการขนส่งทางรางของประเทศ โดยอธิบดีฯ มีหน้าที่เสนอร่างนโยบายต่อคณะกรรมการนโยบายการขนส่งทางราง (Policy Maker) และกำกับดูแลการประกอบกิจการขนส่งทางราง ผ่านการดำเนินงานของคณะกรรมการกำกับการประกอบกิจการขนส่งทางราง (Regulator) ทั้งนี้ ในร่างพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. .... มีมาตราที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจของอธิบดีฯ คือ มาตรา 20 กำหนดให้

              “ในกรณีมีเหตุฉุกเฉินและมีความจำเป็นเพื่อประโยชน์ของสาธารณะ อธิบดีอาจเข้าควบคุมดูแลกิจการขนส่งทางรางของผู้รับอนุญาตเป็นการชั่วคราวได้ และให้สิทธิหน้าที่และอำนาจสั่งการของผู้รับอนุญาตตกมาเป็นของกรมการขนส่งทางรางจนกว่าเหตุจำเป็นจะหมดไป ในการนี้ ให้อธิบดีรายงานต่อรัฐมนตรี” ซึ่งตามสารัตถะของมาตราดังกล่าว เป็นการกำหนดอำนาจให้อธิบดีมีหน้าที่และสามารถควบคุม สั่งการในกรณีมี