"ทหารใบ้" สิ่งหลงเหลือจากสมรภูมิตามแนวชายแดน | คมชัดลึก

      หลังจาก "สมรภูมิรบ" ปิดฉากลง สิ่งที่ตามมาคือร่องรอยของความบอบช้ำแห่งความสูญเสีย ทั้งชีวิตและทรัพย์สิน ทว่าภายใต้พื้นที่การต่อสู้นั้น ยังคงมีเศษซากอาวุธแห่งสงครามฝังไว้ใต้ดิน
      เจ้าหน้าที่รัฐด้านความมั่นคงที่ปฎิบัติหน้าที่ตามแนวตะเข็บชายแดน ต่างเรียกสิ่งนี้ว่า "ทหารใบ้" หรือ "ทุ่นระเบิด" มันจะถูกฝังดินและถูกตั้งการจุดชนวน พร้อมทำงานตลอดเวลา มันจะระเบิดตามกลไกที่ตั้งไว้ทันที โดยไม่สนว่าใครจะเดินมาเหยียบ เนื่องจากหน้าที่ของมันคือการระเบิด “ทหารใบ้” จึงไม่มีการเตือนใดๆทั้งสิ้น

      อานุภาพความรุนแรงของทุ่นระเบิด ก่อให้เกิดอันตรายต่อประชาชนที่อยู่อาศัยตามพื้นที่ชายแดน ซึ่งเคยเป็นพื้นที่สงครามและมีการสู้รบอย่างต่อเนื่องในอดีต ทางกองบัญชาการกองทัพไทย ดำเนินการโดยศูนย์ปฎิบัติการทุ่นระเบิดแห่งชาติ (ศทช.ศบท.) ร่วมกับหน่วยปฎิบัติการสมาคมผู้เก็บกู้ทุ่นระเบิดพลเรือนไทย Thai civilian Deminer Association (TDA) สนธิกำลังลงพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา ด้านช่องพริก บ้านจรัส อ.บัวเชด จ.สุรินทร์ เพื่อค้นหาและเก็บกู้ทุนระเบิดที่หลงเหลืออยู่ในพื้นที่เขตราชอาณาจักรไทย

      นายอมรชัย ศิริไสย์ นายกสมาคมผู้เก็บกู้ทุ่นระเบิดพลเรือนไทย เล่าว่า ประเทศไทยยังมีทุ่นระเบิดฝังอยู่ ตามแนวชายแดน เป็นทุ่นระเบิดตกค้างจากการสู้รบหลายครั้ง หลายยุค หลายสมัย ส่วนใหญ่เป็นการสู้รบที่รุกล้ำเข้ามาในเขตพื้นที่ประเทศไทย พื้นที่ช่องพริก มีทุ่นระเบิดฝังอยู่มาก เพราะใกล้ชายแดน ส่งผลให้ชาวบ้านเหยียบทุ่นระเบิดได้รับบาดเจ็บ

      สมาคมผู้เก็บกู้ทุ่นระเบิดพลเรือนไทย ได้มีการจดทะเบียนถูกต้อง จึงได้ส่งเจ้าหน้าที่กว่า 30 คน ที่ผ่านการฝึกอบรมจากผู้ชำนาญ และทำงานกับศูนย์ปฎิบัติการทุ่นระเบิดแห่งชาติ มานานกว่า 16 ปี ลงพื้นที่สนับสนุนช่วยหน่วยราชการเก็บกู้ระเบิดที่หลงเหลือตามแนวชายแดน และให้ชาวบ้านในท้องถิ่นได้ใช้ชีวิตอย่างปลอดภัย

      ทางด้านส่วนการปฎิบัติการของหน่วยลงพื้นที่ค้นหา นายวรวิทย์ ประกอบสาย อายุ 29 ปี ชาวจังหวัดร้อยเอ็ด เล่าถึงความรู้สึกที่เข้ามาทำงานการค้นหาและเก็บกู้ "ผมทำงานบริษัทมาก่อน เคยเป็นพลทหาร ตอนฝึกก็ได้ช่วยเหลือประชาชน บวกกับที่บ้านพี่น้องผมก็เป็นทหาร พอมีการเปิดรับสมัครเป็นเจ้าหน้าที่ค้นหา ผมก็มาสมัครคัดเลือกเข้าฝึกอบรมประมาณเกือบ 10 เดือน ลองผิดลองดูมาหลายครั้งจนชำนาญจึงได้ลงพื้นที่จริง ยอมรับว่าตอนแรกรู้สึกกลัวเพราะถ้าพลาดเดินไปเหยียบ มีหวังตายแน่ แต่ก็พยายามทำงานอย่างมีสมาธิ นึกถึงคำแนะนำและขั้นตอนที่ฝึกมาตลอด จนวันนี้รู้สึกเฉยๆ เพราะชินกับสถานการณ์ แต่ก็ไม่เคยประมาทแม้วินาทีเดียว ปฎิบัติหน้าที่ด้วยความรอบคอบเสมอ ผมรู้ว่าการทำงานด้านนี้มันเสี่ยง แต่เพราะผมมีความสุขที่ได้ช่วยเหลือคน ชาวบ้านต้องมาบาดเจ็บเพราะเหยียบระเบิด บางคนตาย บางคนต้องมาเสียขา ผมเห็นแล้วรู้สึกสงสาร อาจเพราะติดความรู้สึกนี้มาจากตอนเป็นทหารเกณฑ์ ที่ออกไปช่วยเหลือประชาชนหลักจากการฝึก"

      พันโท มาโนช โคตรเพชร รองผู้บังคับหน่วยปฏิบัติการทุ่นระเบิดด้านมนุษยธรรมที่ 3 จ.สุรินทร์ เป็นหน่วยงานหลักที่ปฎิบัติการค้นหาและเก็บกู้ทุ่นระเบิดในพื้นที่ช่องพริก เล่าให้ฟังถึงขั้นตอนการทำงานว่า "การเก็บกู้ทุ่นระเบิด ไม่ว่าทุ่นระเบิดนั้น จะมีขนาดเล็กหรือใหญ่ มันไม่ใช่เรื่องยาก เพราะเรามีวิธีการขั้นตอนต่างๆ ตามที่ฝึกมา และอุปกรณ์เครื่องมือที่จะใช้ แต่ที่ว่ายากคือ การค้นหา บางครั้งต้องใช้ความชำนาญและประสบการณ์เข้ามาช่วย ยิ่งเป็นทุ่นระเบิดที่ถูกฝังไว้มานาน ยิ่งสร้างปัญหาเพราะสภาพแวดล้อมและธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไป ใบไม้ใบหญ้าที่ข้าศึกใช้กลบปกปิดปากหลุมทุ่นระเบิดก็จะสังเกตยาก ถึงจะมีเครื่องช่วยหา แต่ด้วยสัญชาตญาณของคนก็วางใจไม่ได้ ทีมทำงานจึงมีส่วนสำคัญ การประสานงานที่ดีจะง่ายต่อการวิเคราะห์และตัดสินใจ การได้หน่วยผู้เก็บกู้ทุ่นระเบิดพลเรือนไทยมาช่วยสนับสนุนในการค้นหาเป็นสิ่งที่ดี สามารถช่วยกันค้นหาและเก็บกู้ได้รวดเร็วและควบคุมพื้นที่ได้บริเวณกว้าง"

 

      รองผู้บังคับหน่วยฯ เล่าต่ออีกว่า "หน่วยผู้เก็บกู้ทุ่นระเบิดพลเรือนไทย จะออกทำการค้นหาในพื้นที่โดยมีการแจ้งต่อหน่วยทหารก่อน ต่อจากนั้น เมื่อค้นหาจนพบทุ่นระเบิดจะทำการจดพิกัด และทำป้ายสัญลักษณ์ไว้ แล้วประสานไปทางเจ้าหน้าที่ทหาร เพื่อให้ทหารมาทำการเก็บกู้ทุ่นระเบิดตามพิกัดที่ตรวจพบ แต่ก่อนจะเก็บกู้ทหารจะวิเคราะห์จุดที่พบเจอ ต้องตรวจสอบพื้นที่ใกล้เคียงร่วมถึงสิ่งแวดล้อมด้วย ว่าเหมาะสมให้ทำการเก็บกู้หรือไม่ เพราะถ้าช่วงเวลานั้นมีลมแรงฝนตกหนัก ไม่สมควรเก็บกู้เด็ดขาด และต้องรีบออกจากพื้นที่ทันที เพราะลมแรงอาจทำให้กิ่งไม้หักหล่นใส่หลุมระเบิด ทุ่นระเบิดจะทำงานทันที ส่งผลให้ทหารและหน่วยเก็บกู้ได้รับอันตราย แต่ตรวจสอบทุกอย่างปลอดภัยแล้ว ก็ดำเนินการเก็บกู้ได้ตามขั้นตอนด้วยความไม่ประมาท" 

      "สงครามและการสู้รบ" ไม่ใช่ทางออกของปัญหา  เพราะสิ่งที่ทิ้งหลงเหลือไว้ กลายเป็นอันตรายต่อคนที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง วันนี้สร้างหากความสงบที่ไร้เสียงปืนจากสงคราม และหยุดเสียงระเบิดที่ดังสนั่น จากที่ชาวบ้านเดินไปเหยียบทุ่นระเบิดได้ ความสงบสุขก็จะเกิดขึ้นได้ไม่ยาก ในวันที่ 4 เมษายน 2560 ซึ่งตรงกับวันรณรงค์การดำเนินงานด้านทุ่นระเบิดสากล จะมีการทำลายทุ่นระเบิดที่ตกค้างที่สามารถเก็บกู้ได้กว่า 3,000 ลูก ภายใต้โครงการงานกวาดล้างทุ่นระเบิดตามแนวชายแดน ณ บ้านจรัส อ.บัวเชด จ.สุรินทร์ 

เรื่อง - ภาพ วัชรชัย คล้ายพงษ์ / NationPhoto