เปิดธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าวให้กู้ยืมขยายพันธุ์
โดย - เอนก กระแจ่ม
เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2560 ที่บ้านหนองเผือก หมู่ที่ 3 ตำบลหนองทุ่ม อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ดร.สุวัฒน์ เจียระคงมั่น รองอธิบดีกรมการข้าว ร่วมชมพิธีบายศรีสู่ขวัญข้าว และร่วมขบวนนำข้าวขึ้นยุ้งฉาง เปิดธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านหนองเผือก ในงานวันรณรงค์นำข้าวเข้าธนาคารและกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชน
เพื่อให้ชุมชนเรียนรู้วิธีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ถูกวิธี ให้ชุมชนชาวนาเห็นความสำคัญของการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดี ร่วมกับการสืบสานประเพณี วัฒนธรรมด้านข้าว การแบ่งปัน และกระจายเมล็ดพันธุ์ดีในชุมชน ในรูปแบบธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชน โดยกิจกรรมในงาน มีพิธีบายศรีสู่ขวัญข้าว การนำข้าวขึ้นยุ้งฉาง การจัดนิทรรศการให้ความรู้ เช่น ธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าว ความรู้เรื่องข้าว การนำข้าวแปรรูปเป็นอาหารของท้องถิ่น เช่น การทำเส้นขนมจีน ขนมข้าวโป่งย่างไฟอ่อนๆกลิ่นหอม และข้าวพองรสหวานมัน ตามวิธีการผลิตแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน สามารถยืดอายุการเก็บไว้รับประทานได้นานขึ้น
ดร.สุวัฒน์ เจียระคงมั่น รองอธิบดีกรมการข้าว กล่าวว่า การทำนาของชาวนาจะให้ผลผลิตที่ดีมีคุณภาพ ต้องมีองค์ประกอบคือ คุณภาพดิน น้ำ เทคโนโลยีการผลิต การใช้เมล็ดพันธุ์ การจัดการดูแลรักษา จนถึงการจัดการก่อนและหลังเก็บเกี่ยวที่ดี จึงจะได้ผลผลิตข้าวที่มีคุณภาพดี แต่ปัจจุบัน ปัญหาส่วนหนึ่งของชาวนาคือ มีเมล็ดพันธุ์ดีไม่เพียงพอ ซึ่งธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าวจะช่วยแก้ปัญหาดังกล่าว รูปแบบคล้ายกับธนาคารคือมีการกู้ยืม มีการฝาก และดอกเบี้ย
โดยกรมการข้าวสนับสนุนต้นเมล็ดพันธุ์ข้าวให้เกษตรกรก็นำไปขยายผล ที่นี่ขยายผลประมาณ 100 ไร่ หลังได้เมล็ดพันธุ์แล้วก็นำผลผลิตส่วนหนึ่งกลับคืนส่งธนาคาร การบริหารจัดการของธนาคารจะให้กู้ยืมเมล็ดพันธุ์ เมื่อยืมเมล็ดพันธุ์ไปหนึ่งส่วนต้องนำกลับมาคืน 2 ส่วนให้ธนาคารเติบโต หลังให้บริการในชุมชนแล้วอนาคตอาจต้องขยายพื้นที่บริการออกไปหมู่บ้านอื่นๆ โครงการนี้จะเป็นประโยชน์โดยตรงกับชาวนา เพราะการทำนาที่มีปัจจัยสำคัญหนึ่งคือการใช้เมล็ดพันธุ์ดี จะทำให้เกษตรกรลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตและขายได้ในราคาดี มีความยั่งยืนเพราะเกษตรกรไม่ต้องไปหาเมล็ดพันธุ์ ขณะนี้กรมการข้าวพยายามหาวิธีให้เกษตรกรทุกรายใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวดี ข้าวที่ปลูกจะได้แข็งแรงไม่ต้องใช้สารเคมี ราคาสูง
ทั้งนี้ในแต่ละปี กรมการข้าว โดยศูนย์วิจัยข้าว ผลิตเมล็ดพันธุ์ดีชั้นพันธุ์หลักประมาณ 3,000 ตัน ส่งให้ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวผลิตเมล็ดพันธุ์ชั้นพันธุ์ขยายประมาณ 80,000 – 90,000 ตัน นอกนั้นเป็นการผลิตของศูนย์ข้าวชุมชน สหกรณ์ และเอกชน แต่ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการ