ศิลปินแห่งชาติ (ฟิลิปปินส์) | คมชัดลึก

 รางวัลศิลปินแห่งชาติถือเป็นรางวัลที่ทรงเกียรติสูงสุดของฟิลิปปินส์ที่มอบแก่ศิลปินผู้อุทิศตนในการสร้างสรรค์ผลงานด้านศิลปะอันทรงคุณค่า ตั้งขึ้นในปี 1972 ประกอบด้วยรางวัลในสาขาหลักๆ ได้แก่ ดนตรี นาฏศิลป์ ละครเวที ทัศนศิลป์ วรรณกรรม ภาพยนตร์ ศิลปะที่เผยแพร่ผ่านทางการออกอากาศ ออกแบบแฟชั่น สถาปัตยกรรม และศิลปะผสม รางวัลดังกล่าวจะมีการมอบทุกๆ 3 ปี โดยมีคณะกรรมการวัฒนธรรมและศิลปะแห่งชาติ กับศูนย์วัฒนธรรมแห่งฟิลิปปินส์ทำหน้าที่เป็นผู้พิจารณาคัดเลือกศิลปิน ร่วมกัน แล้วเสนอให้ประธานาธิบดีให้ความเห็นชอบ

 ศิลปินแห่งชาติจะได้รับเหรียญเชิดชูเกียรติที่มีลักษณะเป็นสายสร้อยคล้ายกับที่ขุนนางยุโรปในสมัยโบราณสวมกัน และได้รับเงิน 1 แสนเปโซ สำหรับผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ และ 7.5 หมื่นเปโซ สำหรับผู้ที่เสียชีวิตก่อนวันรับรางวัล นอกจากนี้ยังมีเงินค่ายังชีพ และที่เป็นเกียรติอย่างสูงคือศพของศิลปินแห่งชาติจะได้รับการทำพิธีทางศาสนาที่สุสานแห่งชาติ

 สำหรับศิลปินแห่งชาติ ประจำปี 2009 นี้ มีด้วยกันทั้งหมด 7 สาขา คือ สาขาภาพยนตร์และแพร่ภาพออกอากาศ สาขาวรรณกรรม สาขาทัศนศิลป์ จิตรกรรม ประติมากรรม และศิลปะผสม สาขาละครเวที สาขาทัศนศิลป์และภาพยนตร์ สาขาสถาปัตยกรรม และสาขาออกแบบแฟชั่น

 เรื่องของเรื่องเริ่มด้วยเสียงวิพากษ์วิจารณ์ว่าผู้ได้รับการประกาศนามเป็นศิลปินแห่งชาติในปีนี้ บางคนขาดคุณสมบัติที่เหมาะสม และมีศิลปินคนอื่นๆ ที่ควรจะได้รับเกียรตินี้มากกว่า

 โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือมีเสียงว่าประธานาธิบดีอาร์โรโยยื่นมือเข้ามาแทรกแซง เพื่อให้ศิลปินที่เธอชอบได้รับรางวัลนี้ จนมีคำถามว่า ศิลปินแห่งชาติ เป็น “Award” หรือ “ Reward” กันแน่ ?ศิลปินที่ตกเป็นเป้าของการวิจารณ์อย่างมากได้แก่ เซซิเลีย กิโดเต้ อัลวาเรซ ศิลปินแห่งชาติสาขาละครเวที ที่ว่ากันว่าได้รับการผลักดันจากประธานาธิบดี และฟรานซิสโก มาโนซา ศิลปินแห่งชาติสาขาสถาปัตยกรรม ก็เป็นอีกคนหนึ่งที่ถูกกล่าวหาว่ามีมือที่มองไม่เห็นของนางอาร์โรโยคอยรุนอยู่เบื้องหลัง

 วันที่เหล่าศิลปินแห่งชาติปีก่อนๆ ยกขบวนไปประท้วงการประกาศนามศิลปินแห่งชาติปีนี้ ผมบังเอิญอยู่ในกรุงมะนิลา และได้เห็นภาพถ่ายทอดทางโทรทัศน์ที่เหล่าศิลปินแห่งชาติสวมสร้อยเชิดชูเกียรติร่วมด้วยทายาทของศิลปินแห่งชาติที่วายชนม์ นำกุหลาบที่ประดิษฐ์ด้วยผ้าสีดำไปวางไว้อาลัยการตัดสิน และประกาศว่ารางวัลศิลปินแห่งชาติของฟิลิปปินส์ได้ตายไปแล้ว

 แต่เรื่องยังไม่จบลงเพียงแค่นี้ เพราะในเวลาต่อมา กลุ่มปัญญาชนและนักวิชาการได้โจมตี นายแม็กโน โฆเซ่ คาปาราส ผู้ได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์และภาพยนตร์ เนื่องจากเห็นว่าเขาเป็นเพียงนักเขียนนิยายภาพ ขาดความคู่ควรกับรางวัลอันทรงเกียรติ

 และขณะนี้ บรรดาศิลปินแห่งชาติปีที่ผ่านๆ มา ได้ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอให้ระงับรางวัลศิลปินแห่งชาติ ประจำปี 2009 โดยให้เหตุผลว่าขาดความบริสุทธิ์ยุติธรรม และมีการแทรกแซงจากประธานาธิบดี
 ครับ ก็นับเป็นอุทาหรณ์สอนใจว่า นักการเมืองนั้นยื่นมือเข้าไปแตะต้องกับการแต่งตั้งอะไร ก็มักจะทำให้เลอะๆ เทอะๆ ไปหมด