คุณภาพชีวิตที่ดี | คมชัดลึก

 วิถียุติธรรม ถ้าละเลยความเป็นธรรมในสังคมคงทำให้สังคมหายนะเพราะจะอ้างความยุติธรรมให้ใครฟังถ้าอ้างยุติธรรมแต่สังคมยังรู้สึกว่าไม่เป็นธรรม และสังคมที่เป็นธรรมถ้าไม่สามารถทำให้ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ก็แสดงว่าความเป็นธรรมแปลกแยกกับวิถีชีวิตชาวบ้าน

 ไม่ง่ายนะครับที่จะทำให้ความยุติธรรม ความเป็นธรรมในสังคม และการทำให้ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้ง 3 เรื่องนี้สอดคล้องกลมกลืนกันในสภาพสังคมไทยปัจจุบันที่มีช่องว่างของการกระจายรายได้ ความเหลื่อมล้ำในสังคมสูงขึ้นทุกด้าน ระบบการศึกษาที่มุ่งการแข่งขันสูงขึ้น และสภาพแวดล้อมที่เป็นภัยต่อชีวิตและสุขภาพ และที่สำคัญคือชาวบ้านรู้สึกว่าเข้าไม่ถึงบริการด้านยุติธรรม ขาดความรู้ความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับความยุติธรรม หนำซ้ำรู้สึกว่ากฎหมายไม่ใช่เรื่องใกล้ตัวแต่เป็นเรื่องทางเทคนิคที่พึ่งตัวเอง ไม่ได้ต้องพึ่งพาจากคนที่รู้เท่านั้น

 การพัฒนาที่ขาดการเสริมสร้างฐานรากจากล่างสู่บนและวิธีการที่พึ่งพาระบบราชการเกินส่วนขาดกระบวนการมีส่วนร่วมที่แท้จริงส่งผลให้ชาวบ้านสัมผัสกับการพัฒนาความเจริญแต่เพียงด้านวัตถุและสิ่งก่อสร้าง รวมทั้งเทคโนโลยีจากกระแสโลกาภิวัตน์ทุนนิยมที่ผูกพันกับผลประโยชน์ทางการค้าทั้งภายในประเทศและบรรษัทข้ามชาติ และการสัมผัสแบบนี้ทำให้ประเด็นเรื่องความยุติธรรม สภาพสังคมที่เป็นธรรม และคุณภาพชีวิตที่ดีถูกมองด้วยคุณค่าที่เคลือบแฝงไปด้วยภาพลวงตาตามไปด้วย

 ภาพลวงตาเหล่านี้จึงก่อให้เกิดปัญหาความยากจน สภาพของการขาดโอกาสในการทำมาหากินที่เสมอภาคและเท่าเทียม ปัญหาคุณภาพของการศึกษา ปัญหาการกระจายความเป็นเจ้าของที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน ปัญหาความไม่แน่นอนและไม่เป็นธรรมของราคาผลผลิตทางการเกษตร รวมไปถึงการเข้าถึงบริการด้านสาธารณสุขและสุขภาพ ซึ่งทั้งหมดนี้ก็คือปัญหาการมีคุณภาพชีวิตที่ดีนั่นเอง

 รากฐานของการทำให้ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตที่ดีหรือการส่งเสริมให้สังคมไทยทั้งสังคมเป็นสังคมที่มีคุณภาพชีวิตจะต้องเชื่อมโยงและเกี่ยวพันกับสภาพสังคมที่ชาวบ้านได้รับความเป็นธรรมซึ่งน่าจะเข้าใจกันได้ว่าสังคมต้องมีวิถียุติธรรม ชาวบ้านต้องรู้สึกและเชื่อมั่นว่าตัวเองและครอบครัวได้รับความยุติธรรมในทุกเรื่องตั้งแต่เกิดจนตาย ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับความยุติธรรมแต่เฉพาะเมื่อมีปัญหาเรื่องกฎหมายเท่านั้น
 การที่แต่ละคน แต่ละครอบครัว และแต่ละชุมชนจะมีชีวิตที่ดีและมีความสุขต้องขึ้นอยู่กับว่าสภาพโดยรวมของสังคมมีความเป็นธรรมหรือไม่ ความเป็นธรรมจะต้องเกิดขึ้นอย่างมีคุณค่าที่ถูกต้องทั้งตามหลักเหตุผลและหลักศีลธรรม ต้องอยู่ในจิตวิญญาณของสังคมและถูกปลูกฝังอยู่ในรากฐานของระบบการศึกษา และทำให้เกิดระบบการอำนวยความเป็นธรรมที่สอดคล้องกับสภาพวิถีชีวิตของชาวบ้านซึ่งจะทำให้ตอบสนองต่อความต้องการที่แท้จริงของชาวบ้านได้

 คุณค่าของการสร้างความเป็นธรรมในสังคมจะต้องไม่ถูกครอบงำด้วยวิธีคิดและการกระทำของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเท่านั้นเพราะสภาพสังคมที่มีความเหลื่อมล้ำในปัจจุบันสะท้อนให้เห็นผลเสียของการครอบงำทางคุณค่าสังคมอย่างชัดเจนแล้ว ชาวบ้านที่ด้อยโอกาสในสังคมมีปริมาณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ความกดดันจากการมีคุณภาพชีวิตที่เหลื่อมล้ำทำให้เกิดความขัดแย้งที่ใช้ความรุนแรงเป็นเครื่องมือในการตัดสิน พรรคการเมืองอาศัยประเด็นคุณภาพชีวิตของชาวบ้านมาเป็นนโยบายจนกลายเป็นกรณีขัดแย้งที่บานปลายถึงขนาดใช้ประเด็นการแย่งชิงมวลชน

 พลังขับเคลื่อนทางสังคมเป็นพลังที่มีกำลังมหาศาลซึ่งทุกคนยอมรับและตระหนักในเรื่องนี้ เป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างยิ่งหากสังคมจะขับเคลื่อนไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีด้วยพลังของการสร้างสังคมที่เป็นธรรมตามวิถียุติธรรมโดยมีสังคมฐานรากที่มีหลักศีลธรรมจรรยาและเหตุผลตามที่เป็นจริง รวมทั้งกฎหมายที่ดีเป็นเครื่องมือ