ต้นกำเนิดโอท็อป (2) | คมชัดลึก

 

              คราวที่แล้วได้แล่าให้ฟังเกี่ยวกับที่มาของการดำเนินงานเกี่ยวกับการพัฒนาสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์หรือโอท็อปว่า จริงๆแล้วมีที่มาหรือต้นกำเนิดจากประเทศญี่ปุ่น ซึ่งหลักคิดในการดำเนินงานมุ่งเน้นอยู่ที่การสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน มากกว่าการมุ่งหวังสร้างรายได้เพื่อความร่ำรวย เพราะจากการที่ได้ฟังผู้อำนวยการโครงการ OVOP ที่เมืองโออิตะอันเป็นต้นกำเนิดของแนวคิดนี้ ได้บรรยายให้เห็นว่าถึงแม้บางผลิตภัณฑ์จะขายดิบขายดี และสร้างรายได้ให้เป็นที่น่าพอใจ

             แต่...ไม่มีเลยแม้แต่รายเดียวที่ยกระดับสินค้าของตนเองเข้าสู่การผลิตเชิงอุตสาหกรรม แต่ยังคงผลิตในลักษณะของความพอใจในสิ่งที่ตนเองมีอยู่หรือเรียกว่า มีความพอเพียง เพราะว่าจุดมุ่งหมายอยู่ที่การสร้างรายได้เสริมมากกว่าการเป็นแหล่งรายได้หลักของชุมชน

 

 

             ข้อสังเกตที่สำคัญคือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในลักษณะของหนึ่งผลิตภัณฑ์หนึ่งตำบลของญี่ปุ่นนี้ เป็นการทำงานแบบเป็นกลุ่ม ซี่งมีสมาชิกประมาณ 7-10 คนมารวมตัวและร่วมกันทำกิจการ โดยแบ่งหน้าที่กันทำ มีการร่วมทุนในจำนวนที่เท่าๆ กัน และแบ่งปันผลประโยชน์จากกำไรที่ได้อย่างเท่าเทียมกัน

            อีกอย่างคือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มจะเป็นลักษณะของการใช้ประโยชน์หรือเพิ่มมูลค่าสินค้า หรือผลิตผลที่มีอยู่ ให้มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น และมีความเป็นเอกลักษณ์

            จากการที่ผลิตภัณฑ์ของแต่ละชุมชนมีความเป็นเอกลักษณ์ จึงไม่ได้เป็นการแข่งขันกันในตลาดแบบตลาดเสรีทั่วไป แต่ละรายก็จะมีจุดขายที่เป็นจุดเด่นของตนเอง การผลิตสินค้าเหล่านี้ ก็ได้มาตรฐาน หรือได้รับการรับรองคุณภาพตามมาตรฐาน โดยเจ้าหน้าที่ของรัฐเป็นผู้เข้าไปช่วยผลักดันให้ชุมชนเหล่านี้ขึ้นทะเบียนหรือได้รับการรับรองคุณภาพได้

            แนวคิดของโอท็อปในประเทศไทยต่างจากของญี่ปุ่นหลายอย่าง จึงดูเหมือนว่า เราได้นำแนวคิดมาประยุกต์ใช้ แต่นำมาไม่ครบ หรือนำมาดัดแปลงจนกระทั่งหลุดกรอบแนวคิดต้นกำเนิดออกไปมาก

 

 

            การพัฒนาผลิตภัณฑ์โอท็อปของไทยหลายผลิตภัณฑ์เป็นลักษณะของการทำผลิตภัณฑ์แบบเจ้าของหรือผู้ประกอบการรายเดียว หรือเข้าลักษณะของการเข้ามาถือหุ้นแต่ไม่ได้ร่วมลงมือทำ มีการประกวดแข่งขันกันแบบใครดีใครอยู่ จนเกิดการจำแนกผลิตภัณฑ์โอท็อป เป็นหลายระดับ พวกที่อยู่รอดเป็นระดับ 4-5 ดาว ก็สามารถเดินหน้าต่อไปได้ ในขณะที่พวกที่ไม่ผ่านก็ล้มหายตายจากไป ทั้งหมดนี้ใช้เรื่องของเศรษฐกิจเป็นตัวนำ ซึ่งต่างจากแนวคิดของ OVOP ที่ญี่ปุ่นอย่างมากที่ต้องการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน

           สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ ผู้บรรยายเรื่องการพัฒนา OVOP ชาวญี่ปุ่น ซึ่งเป็นผู้อำนวยการใหญ่ในเรื่องนี้ ได้สรุปไว้ว่าความจริงแล้วเมืองไทยเราก็เป็นต้นกำเนิดแนวคิดโอท็อปที่ถูกต้องเช่นกัน ภายใต้ชื่อว่า “เศรษฐกิจพอเพียง” ซึ่งได้ถือกำเนิดขึ้นมาใกล้เคียงกับแนวคิด OVOP ของประเทศญี่ปุ่น เพียงแต่ว่าคนไทยไม่ได้นำแนวคิดนั้นมาพัฒนาอย่างลึกซึ้งและจริงจัง เช่นที่คนญี่ปุ่นได้ดำเนินการมาครับ