สอนอะไร?ใน “แม่ฮ่องสอน” | คมชัดลึก

   หลายท่านคงทราบว่า วัฒนธรรมอุษาคเนย์ของเรานั้น ดั้งเดิมมีผู้หญิง หรือ “เพศแม่” เป็นใหญ่ ดูง่ายๆ อย่างในบ้านเรา อะไรๆ ที่ว่าสำคัญ มักขึ้นต้นด้วยคำว่า “แม่” เช่น แม่น้ำ แม่เหล็ก แม่งาน ฯลฯ

 แต่มีเพียงจังหวัดเดียวของสยามประเทศไทย ที่มี “แม่” เป็นคำแรกของชื่อ นั่นก็คือ “แม่ฮ่องสอน”
 ตามประวัติระบุว่า ชื่อดังกล่าวเพิ่งถูกตั้งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เรื่องราวมีอยู่ว่า พระยามโหตรประเทศ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ในขณะนั้น โปรดให้เจ้าแก้วเมืองมาออกไปจับช้างป่าไว้สำหรับใช้งาน

 เจ้าแก้วเมืองมาเดินทางเลียบแม่น้ำปายลงมาทางใต้ ได้พบกับพื้นที่ราบ มีทำเลเหมาะสมแก่การตั้งบ้านเมือง จึงหยุดพักไพร่พลแล้วรวบรวมชาวบ้านซึ่งส่วนมากเป็นชาวไทยใหญ่มาอยู่รวมกันเป็นหมู่บ้าน โดยแต่งตั้งชายผู้หนึ่ง นามว่า “พะกาหม่อง” เป็นหัวหน้าปกครอง

 จากนั้น เจ้าแก้วเมืองมาได้เดินทางต่อไปเพื่อทำการคล้องช้างป่ามาทำการฝึก เมื่อมาถึงพื้นที่แห่งหนึ่งที่เหมาะสมในการตั้งโรงฝึกสอนช้างป่า เพราะมีร่องน้ำที่อุดมสมบูรณ์ จึงสั่งไพร่พลให้สร้างโรงเรือนสำหรับเลี้ยงช้าง แล้วฝึกช้างป่าจนเชื่อง จากนั้นจึงกลับไปสู่เมืองเชียงใหม่ โดยแต่งตั้ง “นายแสนโกม” บุตรเขยของพะกาหม่องให้เป็นนายบ้านคอยดูแล

 นอกจากนี้ ยังตั้งชื่อหมู่บ้านฝึกช้างดังกล่าวว่า “บ้านแม่ฮ่องสอน” ซึ่งหมายถึง “ร่องน้ำอันเป็นสถานที่ฝึกสอนช้างป่า” เพราะ คำว่า แม่ ในที่นี้ คือ แม่น้ำ ส่วน ฮ่อง (ร่อง) หมายถึง ร่องน้ำ หรือ ท้องร่อง ส่วน สอน หมายถึง เรียน หรือ สอน ก็ได้

 ใครเคยสงสัยว่า แม่ฮ่องสอน นั้น สอนอะไร ? คงได้กระจ่างใจกันเสียที

"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"